Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 416/17

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 239/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zwanego dalej "GIOŚ", w pkt 1 zobowiązał GIOŚ do zwrotu na rzecz ww. Spółki nadpłaty w wysokości 425863,61 zł w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok – w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; w pkt 2 stwierdził, że GIOŚ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; w pkt 3 stwierdził, że bezczynność GIOŚ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Skargę z dnia 6 listopada 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność GIOŚ w zakresie zwrotu nadpłaty związanej z dokonaną wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok złożyła I. sp. z o.o. Spółka wskazała, że GIOŚ (w związku z wyrokami WSA w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 1185/09 i NSA o sygn. akt II OSK 2377/12) decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], określił wysokość nadpłaty na kwotę 425863,61 zł, która została utrzymana w mocy decyzją GIOŚ z dnia [...] września 2013 r., nr [...]. W ocenie strony skarżącej zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3, art. 77 § 4, art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, GIOŚ powinien zwrócił skarżącej Spółce ww. kwotę nadpłaty, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Wskazał, że nie jest podmiotem odpowiedzialnym do zwrotu nadpłaty, ponieważ Spółka nienależną kwotę uiściła na konto Narodowego Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i to ten fundusz powinien zwrócić nadpłatę. Ponadto brak jest podstawy prawnej do przyjęcia, że na GIOŚ ciąży materialnoprawny obowiązek zwrotu nienależnie wpłaconej przez ww. Spółkę kwoty na rzecz ww. Funduszu.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 267/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę ww. Spółki na bezczynność GIOŚ w zwrocie nadpłaty z tytułu nienależnie zapłaconej opłaty za brak sieci recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji za 2006 r., wskazując, że przedmiotowa skarga nie mieści się w katalogu spraw należących do kognicji sądów administracyjnych, o jakim mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Skargę kasacyjną od ww. postanowienia wniosła skarżąca Spółka.

W odpowiedzi na tą skargę kasacyjną GIOŚ wskazał m.in. (str. 4), że w dniu 18 lutego 2014 r. ww. Fundusz zwrócił skarżącej Spółce kwotę określoną w ww. decyzji GIOŚ z dnia [...] września 2014 r.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 782/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie o odrzuceniu skargi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji nie wskazał w sposób prawidłowy podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej nie wyjaśnił. Ponadto Sąd I instancji, wydając rozstrzygnięcie zupełnie pominął fakt, że skarżąca Spółka obowiązek zwrotu przez GIOŚ nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej upatruje w regulacji art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, który odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Trzeba mieć na względzie, że w ocenie organu kwestia podmiotu obowiązanego do zwrotu kwoty nadpłaconej opłaty została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] września 2013 r. Decyzja niniejsza zaś jest przedmiotem skargi do sądu administracyjnego wniesionej tak przez skarżącą Spółkę, jak i ww. Fundusz.

W tej sprawie kontroli sądowej poddana została kwestia, czy podmiotem obowiązanym do zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej jest ww. Fundusz. Od rozstrzygnięcia tej sprawy zależy, czy za zgodne z prawem zostanie uznane stanowisko GIOŚ dotyczące podmiotu obowiązanego do zwrotu nadpłaty. Dopiero wówczas będzie możliwe przystąpienie do oceny sprawy ze skargi na bezczynność GIOŚ. W zaistniałej sytuacji procesowej w sprawie ze skargi na bezczynność GIOŚ, na obecnym etapie, nie można rozstrzygnąć, czy prawidłowo organ ten uznał, wydając decyzję ostateczną, że podmiotem obowiązanym do zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej jest ww. Fundusz i w takim przypadku istnieją podstawy do prowadzenia egzekucji w stosunku do Funduszu, czy też podmiotem obowiązanym do zwrotu jest GIOŚ. W sytuacji zaś, kiedy okazałoby się, w wyniku sądowej kontroli decyzji GIOŚ z dnia [...] września 2013 r., że podmiotem obowiązanym do dokonania zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty recyklingowej jest GIOŚ, to dopiero wówczas pojawi się zagadnienie, czy zwrot tej nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, która w przypadku bezczynności organu podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W związku z ww. postanowieniem NSA o sygn. akt II OSK 782/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 91/14 (poprzednia sygnatura IV SAB/Wa 267/13) zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13. Sąd wskazał, że wprawdzie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r. o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 stwierdzono nieważność decyzji GIOŚ z dnia [...] września 2013 r., nr [...], jednakże wyrok ten nie uzyskał waloru prawomocności. W tym miejscu wskazania wymaga, że w ww. wyroku WSA w Warszawie wyraził pogląd prawny, zgodnie z którym jeżeli żądanie zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty ma uzasadnienie, to organ administracyjny [a takim w tej sprawie jest GIOŚ] będzie zobowiązany do zwrotu tej opłaty. Ewentualne późniejsze wzajemne rozliczenia między organem, a Funduszem nie mogą stanowić podstawy uznania Funduszu za stronę.

Sama zaś decyzja nie nakłada na Fundusz obowiązku dokonania zwrotu równowartości opłaty. Ponadto Sąd przesądził, że ww. Fundusz nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania za brak sieci.

Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2556/14, Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie ze skargi kasacyjnej skarżącej Spółki od wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13. W związku z tym Sąd I instancji w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe, a sprawa zarejestrowana została pod nowy numer IV SAB/Wa 239/16 (poprzednia sygnatura IV SAB/Wa 91/14).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 239/16, uwzględniając skargę, wskazał, że związany jest oceną prawną zawartą w wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13, który uzyskał walor prawomocności od dnia 31 maja 2016 r. W związku z tym Sąd stwierdził, że obowiązek zwrotu nadpłaty dla skarżącej Spółki w wysokości wynikającej z decyzji GIOŚ z dnia [...] lipca 2013 r. w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. spoczywa na Głównym Inspektorze Ochrony Środowiska i to on jest zobligowany do zwrotu tej nadpłaty, czemu Sąd dał wyraz w punkcie 1 sentencji wyroku, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby rzeczona nadpłata w zobowiązaniu została zwrócona skarżącej Spółce. Tymczasem z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że po wydaniu przez GIOŚ decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. i utrzymaniu jej w mocy decyzją z dnia [...] września 2013 r., organ przez ponad trzy lata nie dokonał zwrotu nadpłaty, co oznacza, że słusznie strona skarżąca zarzuca organowi bezczynność, gdyż zgodnie z art. 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, mającym zastosowanie na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty.

Brak zwrotu nadpłaty przez okres ponad trzech lat należy uznać za stan bezczynności, aczkolwiek Sąd stwierdził, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, ponieważ konieczne i zasadne było oczekiwanie organu na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13. Powyższe wskazuje jednoznacznie na zależność postępowania w niniejszej sprawie od zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, które toczyło się w zakończonej sprawie IV SA/Wa 2739/13, a na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 782/14, wydanym w tej sprawie. Brak pewności co do bytu prawnego decyzji z dnia [...] września 2013 r. nie pozwalał na wcześniejszy zwrot nadpłaty wynikającej z poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., bowiem wyrok stwierdzający nieważność wskazanej decyzji z dnia [...] września 2013 r. stworzył stan prawny sprzed jej wydania i nie pozwalał na faktyczny zwrot nadpłaty stwierdzonej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., złożył Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania ze skargi lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 54 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), art. 62 pkt 1, art. 90 § 1 i 2, art. 108, art. 119 pkt 4, art. 122, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a i 1b, art. 151 oraz art. 153, art. 161 pkt 3 p.p.s.a. przez bezpodstawne zobowiązanie organu do zwrotu nadpłaty na rzecz Spółki i stwierdzenia bezczynności organu w sytuacji, gdy taka bezczynność w momencie wyrokowania nie istniała, co powinno doprowadzić do umorzenia postępowania w sprawie;
2. - zastosowania w sprawie art. 149 § 1b p.p.s.a., choć nie zostało to odzwierciedlone w uzasadnieniu wyroku Sądu z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., przez przesądzenie o istnieniu uprawnienia strony w postaci zobowiązania GIOŚ do zwrotu na rzecz ww. Spółki nadpłaty w wysokości 425863,61 zł, mimo tego, że nie pozwalał na to ani charakter sprawy, ani niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności stanu faktycznego i prawnego, a więc w sytuacji, gdy w chwili wyrokowania przez Sąd GIOŚ nie był zobowiązany do zwrotu wskazanej powyżej kwoty nadpłaty;
3. - art. 141 § 4 oraz art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez niejasne określenie w punkcie 2 wyroku w stosunku do jakiego "wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku", dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia GIOŚ, w sytuacji, gdy Sąd w punkcie 1 wyroku nie odniósł się do żadnego wniosku, a orzekł jedynie bezpodstawnie na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. o istnieniu w dniu wyrokowania uprawnienia strony w postaci zobowiązania GIOŚ do zwrotu na rzecz ww. Spółki nadpłaty w wysokości 425863,61 zł, co powoduje, że wyrok Sądu stwierdza bezczynność GIOŚ w rozpatrzeniu wniosku bez określenia o jaki wniosek chodzi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej GIOŚ wyjaśnił, że nadpłata wynikająca z jego decyzji z dnia 30 lipca 2013 r. została Spółce zwrócona w całości. W załączeniu do skargi kasacyjnej dołączono:

1. • pismo GIOŚ z dnia 12 lutego 2014 r., znak: DKR-071/23/14, wnioskujące o zwrot nadpłaty na rzecz Strony;
2. • kwartalną informację Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o podmiotach otrzymujących zwrot opłat za brak sieci w 1 kwartale 2014 r.;
3. • pismo Strony z dnia 14 kwietnia 2014 r. przyznające dokonanie częściowego zwrotu na rzecz I. Sp. z o.o. nadpłaty w opłacie za brak sieci za rok 2006 w wysokości 425863,61 zł przez NFOŚiGW;
4. • mail pełnomocnika Iveco Połand sp. z o.o. z dnia 14 stycznia 2016 r. wskazujący nr rachunku bankowego, na który należy dokonać zwrotu pozostałej kwoty nadpłaty na rzecz Strony;
5. • pismo z dnia 14 stycznia 2016 r., znak: DKR/0705-5/16, w sprawie zwrotu nadpłaty w opłacie za brak sieci za rok 2006 na rzecz I. Sp. z o.o.;
6. • przelew GIOŚ na rzecz I. Sp. z o.o. kwoty w wysokości 161940,00 zł tytułem zwrotu pozostałej kwoty zaległości oraz kwoty 126127,00 zł tytułem oprocentowania, tj. w łącznej wysokości 288067,00 zł, z dnia 15 stycznia 2016 r.;
7. • pismo Strony z dnia 27 maja 2016 r. w sprawie cofnięcia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2739/13, w sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sygn. akt II OSK 2556/14, wskazujące na zwrot całej należności na rzecz Strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty zawierają usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności stronie skarżącej kasacyjnie wyjaśnić należy, że podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność braku bezczynności w dniu wyrokowania przez Sąd Administracyjny nie zwalnia tegoż Sądu od oceny czy w okresie poprzedzającym wydanie wyroku organ administracyjny pozostawał w bezczynności. Taką treść normy prawnej należy wyprowadzić z aktualnie obowiązujących przepisów, ale także z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. W takim bowiem brzmieniu powinien mieć zastosowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. uwagi na treść art. 2 zdanie 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, tj. listopad 2013 r. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że, co prawda, taka praktyka, o której mowa w skardze kasacyjnej, w orzecznictwie występowała, ale w brzmieniu art. 149 p.p.s.a. sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173).

Wprowadzone tą nowelizacją zmiany w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej poszerzyły system środków mających zapewnić skuteczniejszą ochronę przed negatywnymi następstwami związanymi z nieterminowym załatwianiem spraw. W konsekwencji przyjmuje się, że przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność miała miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego.

Dodatkowo możliwe jest orzeczenie grzywny lub przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej od organu (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Podjęcie przez organ administracyjny stosownych działań po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność organu administracyjnego, nie powoduje, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. A zatem podjęcie przez organ administracyjny stosownych działań (np. materialno-technicznych – zwrot ustalonej decyzją ostateczną nadpłaty wraz z oprocentowaniem) po wniesieniu skargi na bezczynność postępowania nie stanowi przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. I w takim przypadku sąd administracyjny powinien ocenić, czy miała miejsce bezczynność w zarzucanym zakresie, a jeśli tak to, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Tym samym w okolicznościach tej sprawy brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowego ze skargi na bezczynność. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący omawianej wyżej problematyki nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że wbrew wskazaniu w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku na zakres art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., powinien mieć w sprawie zastosowanie art. 149 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed tej daty. Jednak niezależnie od prawidłowego ustalenia stanu prawnego, w oparciu o który powinna być rozpoznawana przedmiotowa skarga na bezczynność, z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. wynikało, jak i aktualnie wynika, nie tylko kwestia stwierdzenia przez Sąd Administracyjny wystąpienia ewentualnej bezczynności organu administracyjnego, ale także możliwość zobowiązania organu do dokonania m.in. czynności wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że przed wydaniem takiego rozstrzygnięcia Sąd Administracyjny powinien dokładnie ustalić, czy rzeczywiście stan faktyczny sprawy potwierdza zastosowanie ww. normy prawej wynikającej z art. 149 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, w tym ze skargi kasacyjnej, w tej sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny.

Przyczyny takiego stanu rzeczy należy przede wszystkim upatrywać w jasnych wyjaśnieniach GIOŚ, które przed wydaniem zaskarżonego wyroku znalazły się w odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczącą postanowienia z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 267/13, o odrzuceniu skargi, jak i braku zajęcia stanowiska przez skarżącą Spółkę co do okoliczności zwrotu nadpłaty w trakcie trwającego postępowania sądowoadministracyjnego. W ww. odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazywano, że skarżącej Spółce w dniu 18 lutego 2014 r. została zwrócona kwota 425863,61 zł, którego to zwrotu dokonał Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że w tej dacie brak było przepisów prawa, które w sposób jednoznaczny ustalałby relacje pomiędzy GIOŚ, jako organem właściwym do ustalenia nadpłaty i jej zwrotu, a ww. Funduszem, na konto którego została dokonana wpłata określonej kwoty następnie uznanej za nadpłatę (aktualnie – w związku z ustawą z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2015 r., poz. 933 ze zm. – ustawodawca takie relacje prawnie zdefiniował; patrz: art. 17b ustawy o recyklingu...).

Z uwagi na brak określenia prawnych form działania w zakresie przepływu wpłat pomiędzy ww. podmiotami należało zatem w oparciu o wtedy obowiązujący art. 17a ustawy o recyklingu (...) w ogólności wypracować normę prawną, która pozwalałaby na potrzebę współpracy obu podmiotów w zakresie zwrotu stwierdzonej decyzją nadpłaty, a więc określonej kwoty, która niewątpliwie należy się stronie skarżącej wraz z oprocentowaniem, z uwagi na treść art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, który odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej (w tym nadpłaty i oprocentowania). Jeżeli zatem ww. Fundusz faktycznie zwrócił skarżącej Spółce kwotę 425863,61 zł, to brak jest podstaw w tym zakresie do zobowiązywania GIOŚ do zwrotu określonej kwoty.

Ponadto z aktualnie rozpoznawanej skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca Spółka, co wynika z treści załącznika – pisma z dnia 14 kwietnia 2014 r., ww. kwotę w części, tj. 263858,42 zł zaliczyła do nadpłaty, a w pozostałej części, tj. 162005,19 zł uznała jako oprocentowanie. Następnie, jak wynika z przedstawionych dowodów, w dniu 15 stycznia 2016 r. GIOŚ zwrócił skarżącej Spółce 161940 zł jako pozostałej części nadpłaty i 126127 zł jako oprocentowania. W piśmie z dnia 27 maja 2016 r., którym cofnięto skargę kasacyjną w sprawie II OSK 2556/14, skarżąca Spółka wskazała, że cofnięcie skargi kasacyjnej uzasadnione jest zwrotem całej należności. Z powyższego wynika, że w okolicznościach tej sprawy nie został w pełni dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, który pozwalałby na wydanie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie zobowiązania GIOŚ do "zwrotu na rzecz ww. Spółki nadpłaty w wysokości 425863,61 zł w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok – w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy".

Niewątpliwie zatem Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zawarł, a tym samym nie odniósł się do istotnych okoliczności jakie były mimo wszystko tylko w części sygnalizowane przez GIOŚ w trakcie trwającego postępowania sądowego. Sąd I instancji przed wydaniem wyroku powinien te okoliczności wyjaśnić, czego nie dokonał, na co wskazuje treść uzasadnienia wyroku. Ponadto aktualnie w aktach sprawy brak jest jednoznacznego dowodu potwierdzającego dokonania zwrotu kwoty w wysokości 425863,61 zł (brak dowodu przelewu itp.). Brak także jednoznacznego stanowiska skarżącej Spółki potwierdzającego, że nadpłata wraz z odsetkami w całości została zwrócona. W tym zakresie istnieją tylko pośrednie dowody, które wskazują tylko na konieczny kierunek postępowania w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego przez Sąd Administracyjny. Z tych względów zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wad w ustaleniach stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku z naruszeniem normy prawnej zawartej w art. 149 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., zawiera usprawiedliwione podstawy.

Odnośnie kolejnego, ostatniego, zarzutu skargi kasacyjnej należy wskazać, że wskazywana nieprecyzyjność pkt 2 zaskarżonego wyroku nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Po pierwsze, wskazane powyżej wady w ustaleniach stanu faktycznego prowadzą do uchylenia również i pkt 2 zaskarżonego wyroku. Po drugie, niedokładne zredagowanie tego punktu przez Sąd I instancji nie świadczy o wadliwości istoty danego rozstrzygnięcia. W tej bowiem sprawie skarżąca Spółka skierowała do GIOŚ wezwanie do zwrotu nadpłaty jeszcze przed wniesieniem skargi. Ponadto z redakcji pkt 1 i 2 zaskarżonego wyroku wynika, że chodzi właśnie o rozpatrzenie wniosku o zwrot nadpłaty. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 17a ustawy o recyklingu (...) na wniosek podmiotu, który dokonał wpłaty za brak sieci, nienależnie lub w nadmiernej wysokości, dokonuje się zwrotu nadpłaconej kwoty. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, choć i tak, z uwagi na poprzednio omawiany zarzut skargi kasacyjnej, zaskarżony wyrok i w zakresie pkt 2 podlega uchyleniu.

Nie można też uznać aby Sąd I instancji pominął skutki związane z prawomocnym wyrokiem o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13. Sąd wyraźnie bowiem wskazał, że wyrok ten miał znaczenie dla oceny czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy wskazać, że okoliczność wydania tego wyroku nie miała znaczenia dla wykonalności ostatecznej decyzji GIOŚ z dnia [...] września 2013 r. Po pierwsze, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji; po drugie, w sprawie na tą decyzję WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r. na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania ww. decyzji; po trzecie, w ww. wyroku Sąd, stosownie do wówczas obowiązującej treści art. 152 p.p.s.a., nie zawarł rozstrzygnięcia o czasowej niewykonalności decyzji. Oznacza to, że dopiero w dacie uprawomocnienia się wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2739/13 ustały skutki ex tunc decyzji GIOŚ z dnia [...] września 2013 r. jako ostatecznej.

Ale jednocześnie prawomocność ww. wyroku oznacza, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest nieskuteczny, ponieważ ww. Fundusz nie ma przymiotu strony. To zaś oznacza, że walor ostateczności uzyskała decyzja GIOŚ z dnia [...] lipca 2013 r., niezależnie od tego czy formalnie wydano rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w odniesieniu do pisma odwoławczego pochodzącego od podmiotu nieuprawnionego, bo o tym przesądził Sąd Administracyjny. Wynika z tego, że GIOŚ pozostawał w bezczynności, ale z uwagi na specyfikę zagadnienia prawnego jakie było przedmiotem postępowania w sprawie IV SA/Wa 2739/13 i kwestię uprawomocnienia się tego wyroku nie można tej bezczynności przypisać waloru rażącego naruszenia prawa, co też trafnie ocenił Sąd I instancji, uwzględniając ocenę prawną zawartą w prawomocnym postanowieniu NSA o sygn. akt II OSK 782/14.

Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.