Uzasadnienie
Wyrokiem z 2 grudnia 2011 r. VII SA/Wa 1669/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. F. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji dotyczącego robót budowlanych, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o klauzuli ochrony tymczasowej. Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
Wskutek pisemnej interwencji H. F. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) dla m.st. Warszawy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymiany drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. Po przeprowadzeniu oględzin na miejscu decyzją z [...] marca 2010 r. nr [...], PINB dla m.st. Warszawy nałożył na właścicielkę mieszkania nr [...] – G. K. - obowiązek zdemontowania drzwi wejściowych do w/w lokalu otwierających się na klatkę schodową i zamontowania ich w sposób nie ograniczający drogi ewakuacyjnej. Organ I instancji ustalił, że w 2009 r. bez wymaganego zgłoszenia robót budowlanych w przedmiotowym mieszkaniu zamontowano otwierające się na klatkę schodową drzwi wejściowe o stalowej konstrukcji i wymiarach 0,95 x 2,05 m. Taki sposób montażu spowodował, że dochodzi do zwężenia drogi ewakuacyjnej, jaką stanowi ogólnodostępny korytarz i dlatego wykonane roboty stwarzać mają niebezpieczeństwo dla osób z niego korzystających.
Stanowiło to w ocenie organu naruszenie dyspozycji § 242 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie MI z 2002"). Zgodnie z nim skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Podstawę prawną nałożonego obowiązku stanowiły art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm., dalej: "Upb") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "K.p.a.").
Po rozpoznaniu odwołania G. K. decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...], Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że odpowiada ona prawu. W toku postępowania przed organem I instancji ustalono bowiem, że liczący 1,5 m szerokości korytarz po otwarciu drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego nr 8 zmniejsza szerokość korytarza do 0,6 m. Dlatego doszło do naruszenia przepisów określających minimalną szerokość wyjścia prowadzącego na drogę ewakuacyjną.
Skargę na powyższą decyzję do WSA w Warszawie wniosła G. K. kwestionując legalność nałożonego na nią obowiązku. Wyraziła ocenę, że po otwarciu drzwi wejściowych do mieszkania nie dochodzi do zwężenia drogi ewakuacyjnej, ponieważ te otwierają się "na ścianę", a nie na "środek korytarza". Nie blokują zatem wyjścia na drogę ewakuacyjną z mieszkania nr [...], usytuowanego naprzeciwko jej lokalu.
Wyrokiem z 18 października 2010 r. VII SA/Wa 1277/10, WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uznając, że organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami określonymi w K.p.a. Nie wykazały bowiem, aby montaż drzwi wejściowych otwierających się na zewnątrz korytarza spowodował kolizję z wymogami bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Rozporządzenie MI z 2002 zasadniczo nie zakazuje montażu drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania, regulując natomiast zagadnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w szczególności w zakresie szerokości drogi ewakuacyjnej.
Sąd podał, że nie byłby możliwy montaż drzwi otwierających się na zewnątrz, jeżeli drzwi te po całkowitym otwarciu przesłoniłyby drzwi stanowiące wyjście ewakuacyjne z innego pomieszczenia mieszkalnego, zawężając szerokość tego wyjścia poniżej wartości podanej w § 239 ust. 1 cyt. rozporządzenia lub też, jeżeli po całkowitym otwarciu zmniejszyłyby szerokość klatki schodowej (poziomej drogi ewakuacyjnej) opisaną w § 242 ust. 1 rozporządzenia. Okoliczności tych jednoznacznie nie ustalono. Nie poczyniono ustaleń co do charakteru pomieszczenia przesłanianego drzwiami wejściowymi do lokalu nr [...], jak też do innego lokalu mieszkalnego znajdującego się na tej samej klatce schodowej. Z materiału wynikało, że po całkowitym otwarciu przedmiotowe drzwi z lokalu nr [...] zachodziły na drzwi sąsiedniego pomieszczenia technicznego należącego do uczestnika H. F., ale nie zachodziły na drzwi prowadzące do jego lokalu mieszkalnego nr [...].
W tym kontekście organ nie poczynił odpowiednich ustaleń, czy przesłonięte zostały drzwi prowadzące do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, o którym mowa w § 236 rozporządzenia MI z 2002, czy pomieszczenia, do którego przepisy rozdziału 4 cyt. rozporządzenia nie miałyby zastosowania. W uzasadnieniu decyzji zawarto jedynie matematycznego obliczenia szerokości drogi ewakuacyjnej po ustaleniu szerokości korytarza i skrzydła drzwi. Nie ustalono jednak, wobec którego lokalu nastąpiło zmniejszenie szerokości drogi ewakuacyjnej, skoro znajdują się tam dwa lokale mieszkalne, a drzwi na przedmiotowej klatce jest więcej. Dlatego sąd polecił ustalić, czy pomieszczenie zasłaniane drzwiami z lokalu nr 8 ma charakter mieszkalny oraz czy otwarte drzwi z lokalu nr [...] powodują utrudnienie ewakuacji z niego, a ostatecznie czy montaż drzwi w lokalu nr [...] otwierających się na zewnątrz spowodował, że doszło do naruszenia § 242 rozporządzenia MI z 2002 w stosunku do osób zamieszkujących w sąsiednim lokalu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy na podstawie art. 136 K.p.a. zlecił PINB dla m.st. Warszawy uzupełnienie postępowania dowodowego przez ustalenie, czy pomieszczenie, na które zachodzą drzwi z lokalu nr [...] ma charakter mieszkalny oraz czy otwarte drzwi z lokalu nr [...] powodują utrudnienie ewakuacji z tego lokalu. Organ I instancji przeprowadził oględziny, z których sporządził protokół, zdjęcia oraz szkic sytuacyjny.
Organ odwoławczy został także poinformowany o zmianie nazwiska strony na "S." oraz o zmianie adresu zamieszkania. G. S. poinformowała ponadto, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] przebywa osoba na wózku inwalidzkim, a drzwi otwierające się na klatkę schodową umożliwiać będą jej ich otwarcie w razie zagrożenia.
Następnie decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji z [...] marca 2010 r. i umorzył postępowanie administracyjne prowadzone przez ten organ. Na podstawie wyników uzupełnionego postępowania dowodowego organ odwoławczy ustalił, że pomieszczenie zamykane drzwiami, na które zachodzą drzwi wejściowe do lokalu nr [...], nie ma charakteru mieszkalnego, ale jest lokalem gospodarczym. Z tego względu w ocenie organu dalsze prowadzenie postępowania okazało się bezprzedmiotowe, dlatego należało je umorzyć. Organ argumentował ponadto, że był związany wyrokiem WSA w Warszawie VII SA/Wa 1277/10.
Skargę na ostatnio wymienioną decyzję do WSA w Warszawie wniósł H. F., zarzucając naruszenie § 236, 239 i 242 rozporządzenia MI z 2002 oraz domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania właścicielkę lokalu do zdemontowania drzwi do lokalu nr [...] i ich zamontowania w sposób nieograniczający drogi ewakuacyjnej. Skarżący podniósł, że z planów budynku wynika, że wszystkie pomieszczenia mieszkalne powinny mieć drzwi o szerokości 0,80 m otwierane do wewnątrz. Natomiast zamontowanie w lokalu nr [...] drzwi o szerokości 0,93 m otwieranych na zewnątrz wymagało ingerencji w konstrukcję ściany nośnej. Spowodowało także zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej poniżej dopuszczalnej normy mieszczącej się w przedziale 1,2 - 1,4 m.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę wyrokiem VII SA/Wa 1669/11 WSA w Warszawie uznał, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wykonując zaleceń zawartych w wyroku tego sądu z 18 października 2010 r. VII SA/Wa 1277/10. Wskazano w nim m.in. na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy pomieszczenie zamykane drzwiami, na które zachodzą drzwi wejściowe do lokalu nr [...], otwierające się na klatkę schodową, ma charakter mieszkalny oraz czy otwarte drzwi powodują utrudnienie ewakuacji z tego lokalu, a tym samym czy nie zostały naruszone przepisy regulujące te kwestie. W przekonaniu sądu wojewódzkiego, organ odwoławczy tylko w części uzupełnił postępowanie dowodowe i dokonał częściowej oceny okoliczności sprawy. Ustalił jedynie kwestie odnoszące się do pomieszczenia zamykanego drzwiami, na które zachodzą drzwi wejściowe do lokalu nr [...].
Natomiast nie uzupełnił i nie dokonał oceny okoliczności względem drugiej wytycznej Sądu, tj. czy otwarte drzwi powodują utrudnienie ewakuacji z tego lokalu, a tym samym czy nie zostały naruszone przepisy regulujące te kwestie. Ustalono bowiem, że otwarte drzwi wejściowe do lokalu nr [...] nie powodują utrudnienia ewakuacji z lokalu nr 7, ale całkowicie zasłaniają drzwi do lokalu gospodarczego. Nie ustalono natomiast, czy w świetle § 239 ust. 1 i § 242 ust. 1 rozporządzenia MI z 2002 montaż drzwi otwierających się na zewnątrz korytarza z lokalu nr [...] powoduje kolizję z wymogami bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Gdyby drzwi te zawężały drogę ewakuacyjną z naruszeniem ww. przepisów, ich montaż w taki sposób byłby niemożliwy.
Sąd wskazał ponadto, że poza lokalami nr [...] i [...] oraz ww. pomieszczeniem gospodarczym na kondygnacji tej znajduje się również lokal nr [...] należący także do H. F. Sąd zwrócił również uwagę, że stosując dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w art. 105 K.p.a. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu w ocenie Sądu nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w powołanym przepisie. Organy badały jedynie kwestię wpływu zamontowanych w lokalu nr [...] drzwi wejściowych na utrudnienia ewakuacji z lokalu nr [...] i lokalu gospodarczego. Nie zbadały natomiast zachowania norm bezpieczeństwa wynikających z przepisów przeciwpożarowych w stosunku do lokalu nr [...].
Skargę kasacyjną od wyroku z 2 grudnia 2011 r. wniosła G. S. działająca przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. § 236 ust. 1, 239 ust. 1 i 242 ust. 1 rozporządzenia MI z 2002 oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 16 października 2010 r. (w skardze kasacyjnej oczywiście błędnie posłużono się datą 16 października 2010 r. lub 2011 r., w istocie WSA w Warszawie wyrokował w dniu 18 października 2010 r. – uwaga Sądu).
Skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że w wyroku z 18 października 2010 r. WSA w Warszawie wyraził ocenę prawną, że przepisy rozdziału 4 rozporządzenia MI z 2002 mają zastosowanie jedynie w przypadku, o którym mowa wart. 236 § 1 tego rozporządzenia, tj. odnoszą się do dróg ewakuacyjnych prowadzących z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Dlatego w jej ocenie pozostałe przepisy w/w rozdziału rozporządzenia MI z 2002 należy stosować na tle dyspozycji § 236 ust. 1 cyt. aktu. Ustalenie, że określone pomieszczenie nie jest przeznaczone na pobyt ludzi prowadzić powinno do wniosku, że § 239 ust. 1 i § 242 ust. 1 cyt. rozporządzenia nie będą miały znajdowały zastosowania. Poza regulacją rozdziału 4 w/w rozporządzenia jest ustalanie warunków technicznych dla dróg ewakuacyjnych z innych pomieszczeń, np. gospodarczych i technicznych, nie przeznaczonych na pobyt ludzi.
W ocenie skarżącej kasacyjnie organ odwoławczy wykonał zalecenia sądu wojewódzkiego wynikające z powołanego wyroku VII SA/Wa 1277/10. Ustalił bowiem przeznaczenie pomieszczenia, na które zachodzą otwarte drzwi wejściowe do jej lokalu nr [...]. Jest to pomieszczenie gospodarcze, w którym H. F. zamontował piece gazowe, zatem przepisy rozdziału 4 cyt. rozporządzenia nie miały do niego zastosowania. To zaś dowodzi, że dalsze postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia, czy otwarte drzwi do lokalu nr [...] powodują utrudnienia ewakuacji z tego lokalu, stało się bezprzedmiotowe.
Dodatkowo zakwestionowano ustalenia sądu I instancji, jakoby pomieszczenie gospodarcze miało przynależeć do lokalu nr [...] zajmowanego przez H. F. Nie były natomiast dotychczas kwestionowane, że drzwi do lokalu nr [...] nie ograniczają drogi ewakuacyjnej z lokalu nr [...]. Podobnie, nie podnoszono dotychczas zarzutów, aby drzwi do lokalu nr 8 ograniczały drogę ewakuacyjną z lokalu nr [...], który znajduje się tuż przy schodach na klatce schodowej. Powyższe ma dowodzić, że sąd wojewódzki w wyroku z 2 grudnia 2011 r. błędnie odczytał poprzednie swoje wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z 18 października 2010 r. oraz wyraził odmienną ocenę prawną, czym naruszyć miał art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej "Ppsa"), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatruje, przeto kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Trafny jest zarzut naruszenia art. 153 Ppsa. Cyt. przepis stanowi, że "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem skargi". W sprawie orzekał uprzednio WSA w Warszawie wyrokiem VII SA/Wa 1277/10, który 18 października 2010 r. uchylając decyzję organu odwoławczego zawarł w swym orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania, w myśl art. 141 § 4 Ppsa. Sąd ten nakazał uzupełnić postępowanie wyjaśniające co do dwóch kwestii: czy pomieszczenie, na które otwierają się drzwi do lokalu skarżącej ma charakter mieszkalny oraz czy otwarte drzwi powodują utrudnienie ewakuacji z tego lokalu oraz "czy nie zostały naruszone przepisy regulujące te kwestie". Wyrok VII SA/Wa 1277/10 jest wyrokiem prawomocnym, przeto z mocy art. 170 Ppsa wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy.
Wiązał zatem WSA w Warszawie, który rozpoznawał skargę H. F. Sąd I instancji uchybiając przepisowi art. 153 Ppsa pominął ustalenia organu odwoławczego poczynione na użytek rozstrzygnięcia sprawy, dokonane w następstwie pierwotnego wyroku. Przeprowadzone w trybie art. 136 K.p.a. uzupełniające postępowanie dowodowe pozwoliło organowi odwoławczemu ustalić, co nie było przez strony postępowania administracyjnego kwestionowane, że pomieszczenie, na które otwierają się drzwi lokalu mieszkalnego nr [...] nie ma charakteru pomieszczenia mieszkalnego. W protokole oględzin zawarto stwierdzenie, wedle którego "drzwi nie powodują utrudnienia ewakuacji z lokalu nr [...]", na ustalenie to powołał się w swojej decyzji organ odwoławczy umarzając postępowanie pierwszej instancji w konkluzji wywodząc, że ustalenia te dowodzą, iż "nie potwierdziły naruszenia warunków techniczno-budowlanych". Trafnie skarżąca kasacyjnie wskazuje, że w świetle wiążących organ odwoławczy i sąd I instancji wskazań zawartych w wyroku VII SA/Wa 1277/10 ustalenia te były wystarczające dla przyjęcia, że wytyczne zawarte w pierwotnym wyroku zostały wykonane.
WSA w Warszawie w kwestionowanym obecnie wyroku poruszył zagadnienie, które nie było uprzednio podnoszone, a mianowicie problem utrudnienia w ewakuacji z lokalu mieszkalnego nr [...], także mającego należeć do H. F. Kwestia ta nie była przedmiotem uwagi organu odwoławczego, nie była także sygnalizowana w wyroku VII SA/Wa 1277/10. W świetle ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, czego potwierdzeniem jest załącznik graficzny do oględzin, drzwi od lokalu nr [...] mogłyby ewentualnie utrudniać ewakuację z lokalu nr [...], ale nie z lokalu nr [...]. Zasadnie skarżąca kasacyjnie zauważa, że kwestia sposobu montażu drzwi do lokalu nr [...] nie ma żadnego znaczenia dla ograniczenia drogi ewakuacji z lokalu nr [...]. Wadliwie przeto sąd I instancji uznał, że uchybienia organu odwoławczego mogły mieć istotne znaczenie w konsekwencji naruszenia art. 105 §1 K.p.a., co wyczerpywało dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Z tych względów należy uznać, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem przepisów postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego, a to § 236 ust. 1, § 239 ust. 1, § 242 ust. 1 rozporządzenia MI z 2002 nie może być z kolei merytorycznie rozpoznany. Sąd I instancji uchylając decyzję organu odwoławczego uzasadniał to wyłącznie potrzebą zbadania zachowania norm bezpieczeństwa wynikających z "przepisów przeciwpożarowych" w stosunku do lokalu nr [...]. Skarga kasacyjna nie zawiera także, wbrew wymogowi wynikającemu z art. 176 Ppsa wskazania rodzaju zarzutu kasacyjnego w obszarze prawa materialnego, z cyt. przepisu wynika, że skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba naruszenia łącznie. Nie wystarczy przy tym powtórzyć treść art. 174 Ppsa, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz określeniu, na czym to naruszenie polegało (art. 176 Ppsa).
Należy także wykazać, że jest to naruszenie odpowiadające przesłankom umożliwiającym uznanie go za podstawę kasacyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2012 r., II OSK 194/12, Baza Orzecznictwa LEX nr 1219084). Z tych powodów merytoryczna kontrola zarzutu kasacyjnego, w sytuacji gdy nie został on sformułowany i uzasadniony w sposób jednoznaczny, nie jest możliwa, a brak w tym zakresie nie podlega uzupełnieniu.
Z powyższych względów uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie znajduje podstawę w dyspozycji art. 185 § 1 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)