Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 565/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, iż zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącej dnia 13 października 2008 r. wraz z pouczeniem o możliwości i terminie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd wskazał, że trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 12 listopada 2008 r., zaś skarżąca złożyła skargę w dniu 13 listopada 2008 r. Sąd stwierdził, iż skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wniesienia i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła L. B., reprezentowana przez adwokata Ż. D.. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- 1. art. 6 p.p.s.a. polegające na udzieleniu skarżącej błędnego pouczenia odnośnie przepisanego terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, poprzez wskazanie, iż skarżącej przysługuje miesięczny termin na złożenie skargi,
- 2. art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady informowania stron przez wprowadzenie w błąd skarżącej odnośnie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, poprzez udzielenie skarżącej, która niezrozumiała treści doręczonego jej pouczenia, telefonicznie przez pracownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, błędnej informacji, że przysługuje miesięczny termin do złożenia skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne L. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej L. B. podniosła, iż do uchybienia terminowi do złożenia skargi doszło na skutek udzielenia skarżącej przez pracownika organu – w rozmowie telefonicznej – mylnej informacji. Wskazała, iż po otrzymaniu decyzji zatelefonowała do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w celu wyjaśnienia jej treści pouczenia. W rozmowie uzyskała informację, iż od niekorzystnej decyzji przysługuje jej skarga, którą powinna złożyć w terminie miesiąca. Skarżąca złożyła skargę wraz z upływem ostatniego dnia terminu – w tym wypadku terminu miesięcznego. Zdaniem skarżącej nie może ona ponosić ujemnych skutków procesowych związanych z udzieleniem jej przez pracownika organu błędnej informacji. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, nie mającą doświadczenia w występowaniu przed organami państwowymi oraz nieorientującą się w zasadach i przepisach obowiązujących w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pouczenie dołączone do decyzji było niezrozumiałe dla skarżącej, stąd oczekiwała, że informacja uzyskana od pracownika organu wyjaśni jej zasady i tryb sporządzenia skargi.
Skarżąca podała, iż ma 76 lat, jest osobą cierpiącą na wiele schorzeń oraz opiekuje się chorym mężem. Skarżąca, która nie ma wykształcenia prawniczego i nie miała do czynienia z postępowaniem administracyjnym składając skargę czyniła to z należytą starannością w oparciu o informacje jakie uzyskała od pracownika organu. Z uwagi na powyższe okoliczności, mając na uwadze treść art. 6 p.p.s.a. oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. skarżąca nie może ponosić ujemnych konsekwencji niekompetentnego działania pracownika organu. Na organie państwowym (pracownikach organu) ciąży bowiem obowiązek udzielania stronom potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, pouczania stron o ich skutkach oraz skutkach zaniedbań. Natomiast informacje przekazywane stronom powinny być należyte i wyczerpujące, tak aby strony nie ponosiły szkody z powodu nieznajomości prawa.
W ocenie skarżącej przekroczenie zasady informowania stron postępowania przez urzędnika udzielającego L. B. informacji, skutkowało naruszeniem zasady zaufania do organów państwowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 p.p.s.a.
L. B. naruszenia powyższego przepisu upatruje się w błędnym pouczeniu skarżącej przez pracownika organu, odnośnie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Należy wskazać, iż przepis ten dotyczy postępowania przed sądem administracyjnym i dotyczy udzielania wskazówek przez sąd. Strona zaś kwestionuje prawidłowość pouczenia udzielonego przez organ administracji. Ponadto należy podnieść, iż powyższy przepis nie był stosowany przez Sąd pierwszej instancji, a zatem Sąd nie mógł dopuścić się jego naruszenia.
Niezależnie od powyższego należy zważyć, iż decyzja organu drugiej instancji, którą otrzymała skarżąca zwiera wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do właściwego miejscowo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. w terminie 30 dni, za pośrednictwem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Tym samym pouczenie odpowiadało wymogom art. 107 § 1 k.p.a. Zaskarżoną decyzję doręczono stronie w dniu 13 października 2008 r. Termin do złożenia skargi biegł zatem od dnia 14 października 2008 r. i upłynął w dniu 12 listopada 2008 r. Natomiast skarżąca złożyła skargę w dniu 13 listopada 2008 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym Ostrzeszów 1), a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia, co obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Strona skarżąca – w ramach drugiej z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) - zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a.
W tym zakresie skarga kasacyjna nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. Brak wskazania konkretnego przepisu postępowania, który miałby zostać naruszony przez Sąd pierwszej instancji skutkuje niemożnością rozpatrzenia tego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podnosząc bowiem ten zarzut autor skargi kasacyjnej, tak w petitum środka odwoławczego, jak i w jego uzasadnieniu, nie wskazał żadnego przepisu prawa regulującego postępowanie sądowoadministracyjne, którego naruszenia miałby się dopuścić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
W tym miejscu podkreślić należy, iż z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku (postanowienia) Sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że podstawą skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego (podstawa z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jest naruszenie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprowadzenie pełnej regulacji procedury sądowej - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - powoduje, że Sąd administracyjny rozpoznając skargę nie stosuje przepisów k.p.a. A więc, czyniąc Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia prawa procesowego, nie można wywodzić go z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2004 roku, sygn. akt GSK 125/04, ONSAiWSA 2004/3/67; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 roku, sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004/2/36; B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Zakamycze 2005, s. 456; H. Knysiak - Molczyk [w:] T.Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005, s. 546; J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004, s. 247).
Natomiast, aby postawić Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia przepisów postępowania przez zaakceptowanie – zdaniem strony - naruszenia przez organy administracji art. 8 i art. 9 k.p.a. strona winna powiązać przepisy k.p.a. z odpowiednimi przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie przedstawiono zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przepisy art. 8 i art. 9 k.p.a. są przepisami ustawy regulującej postępowanie administracyjne. Powołanie tych przepisów w skardze kasacyjnej w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego nie pozwala traktować przepisów art. 8 i art. 9 k.p.a. jako podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.