Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. IV SA/Gl 848/10, oddalił skargę J.C. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] września 2010r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. nie stwierdził u J.C. choroby zawodowej, w postaci astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym wyniki przeprowadzonych badań lekarskich oraz dodał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. pismem z dnia 13 maja 2010 r. wyjaśnił, że merytoryczna treść orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. jest tożsama z aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi w sprawie chorób zawodowych, co nie uzasadnia wydania uzupełniającego orzeczenia lekarskiego.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik J.C. wniósł o jej zmianę i stwierdzenie choroby zawodowej. Wskazał, że odwołująca przez wiele lat była narażona na działanie czynnika szkodliwego w postaci pyłu zawierającego substancje powodujące schorzenie zawodowe w postaci astmy oskrzelowej, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwie wpływ na wystąpienie zachorowania. Równocześnie nie stwierdzono żadnych dodatkowych okoliczności – narażenia na czynnik szkodliwy poza miejscem pracy, zmian chorobowych samoistnych – mogących uzasadniać negatywne orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia schorzenia zawodowego. Praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowi zatem jedyną przyczynę rozpoznanej choroby.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej – astmy oskrzelowej u J.C. wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby, zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. W przedmiotowej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż J.C. pracowała w latach 1978 – 2008 w [...] Spółdzielni [...] w G. jako uczeń – pracownik młodociany, piekarz, gdzie była narażona na działanie wziewnych czynników alergizujących – pyłów mącznych. Skarżąca pracowała więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego – astmy oskrzelowej.
Następnie organ wskazał, że J.C. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], wydane na podstawie badań przeprowadzonych od 08 października do 20 listopada 2007 r. w trybie konsultacyjnym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.), w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna od 02 czerwca 2008 r. do 17 czerwca 2008 r., orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy w L. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]). Lekarze specjaliści wskazanych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u J.C. zawodowej etiologii astmy oskrzelowej, co oznacza niemożliwość stwierdzenia u odwołującej choroby zawodowej.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.C.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę wywiódł w pierwszej kolejności, iż w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) wskazano, w art. 235¹, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z brzmienia tego uregulowania wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
W rozpoznanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 2009 r. – astmy oskrzelowej. Zdaniem Sądu, w sprawie bezsporne jest, iż skarżąca wykonując pracę była narażona na działanie wziewnych czynników alergizujących – pyłów mącznych. Na tej podstawie organy sanitarne przyjęły istnienie narażenia zawodowego, mogącego prowadzić do wystąpienia astmy oskrzelowej. Jednocześnie lekarze jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., po przeprowadzeniu diagnostyki alergologicznej i na podstawie obserwacji klinicznej, wywiadu zawodowego i chorobowego, danych z dostarczonej dokumentacji medycznej dotyczącej przebiegu choroby wykluczyli etiologię zawodową rozpoznanej u skarżącej astmy oskrzelowej.
W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazano, że astma u skarżącej ma związek z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych. Wniosek ten wyprowadzono na podstawie danych z dokumentacji medycznej dotyczącej przebiegu choroby, oceny samoistnego zaostrzenia zmian przy infekcji dróg oddechowych, wyników przeprowadzonych badań diagnostycznych, brak poprawy po zaprzestaniu pracy zawodowej. Również lekarze Instytutu Medycyny Pracy w L. – mając na względzie analizę narażenia zawodowego, wywiad oraz wyniki badań alergologicznych przeprowadzonych podczas hospitalizacji w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii tego Instytutu nie znaleźli podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia. Zdaniem lekarzy z uwagi na ujemne wyniki testów punktowych oraz ujemny wynik swoistej próby prowokacyjnej z alergenami mąk, obserwowane w surowicy niskie miana przeciwciał swoistych dla alergenów mąki, należy traktować jedynie jako marker narażenia na czynniki alergizujące w środowisku pracy i nie należy ich wiązać z występowaniem klinicznych objawów alergii wziewnej u badanej.
Mając powyższe na względzie Sąd wskazał, iż organy prawidłowo uznały, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Brak jest bowiem podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom zawartym w orzeczeniach lekarskich, które w sposób jednoznaczny wykluczyły etiologię zawodową astmy oskrzelowej.
Skargę kasacyjną od powyżej opisanego wyroku wniosła J.C., powołując się na art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez nie uwzględnienie faktu, że dolegająca skarżącej astma winna być zakwalifikowana jako schorzenie zawodowe, gdyż w środowisku pracy skarżąca była narażona na działanie czynnika szkodliwego.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż w toku postępowania Sąd doszedł do błędnego przekonania, że doznane schorzenie narządu oddechowego nie uzasadnia uznania schorzenia za zawodowe albowiem nie zostało ono w taki sposób zakwalifikowane przez placówki medyczne podczas gdy czynnik szkodliwy, który mógł spowodować schorzenie występował tylko w środowisku pracy skarżącej. Jak wyjaśniono, pomimo, iż skarżąca była narażona na specyficzny mikroklimat panujący w piekarni, obejmujący również narażenie na grzyby i pleśnie, została ona poddana tylko dwóm testom prowokacyjnym z alergenami mąki pszennej i żytniej. Jak podniesiono, skoro u skarżącej wykryto schorzenie oskrzeli, warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżoną decyzję jako sprzeczną z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o szczególnym charakterze – i co się z tym wiąże – o szczególnych wymaganiach formalnych.
Przymus adwokacko-radcowski przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, wprowadzony art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi miał między innymi na celu zapewnienie temu środkowi odpowiedniego poziomu merytorycznego.
Stosownie do art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna powinna zawierać pewne elementy konstrukcyjne, charakterystyczne tylko dla skargi kasacyjnej, które mają charakter materialny i których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy, co w konsekwencji prowadzi do niedopuszczalności kasacji i odrzucenia skargi kasacyjnej. Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna oprócz wymagań określonych dla pism w postępowaniu sądowym, powinna zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia, oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarga kasacyjna pozbawiona powyżej wymienionych elementów jest dotknięta brakiem istotnym, nie podlegającym uzupełnieniu w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Konsekwentnie, w świetle art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za niewystarczające uznać należy wyłącznie przytoczenie przepisu ustawy stanowiącego o podstawch kasacji.
Mieć bowiem należy na względzie, że powołanie przez wnoszącego skargę kasacyjną, jako podstawę kasacji, tylko art. 174 pkt 1 i 2 powołanej powyżej ustawy powoduje, że jedna z przesłanek materialnych skargi kasacyjnej nie jest zachowana. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest sprecyzowanie, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego doszło i na czym ono polegało (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 417).
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. J. P. reprezentującego J.C. ani w petitum ani w jej uzasadnieniu nie zawiera wskazania przepisów, których naruszenia, zdaniem wnoszącego skargę, dopuścił się Sąd pierwszej instancji. Także z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika zakres naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji – zarówno prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i przepisów prawa, które miały lub powinny mieć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przed organem administracji publicznej. Brak powyższego elementu konstrukcyjnego uniemożliwiają jej merytoryczne rozpoznanie, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznawać sprawy domyślając się jedynie intencji autora skargi, mając wątpliwości interpretacyjne co do podstaw zaskarżenia, jego zakresu i formułowanych wniosków.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.
/-/ A. Łaskarzewska /-/ A. Jurkiewicz /-/ P. Miładowski