Uzasadnienie
W postępowaniu wszczętym wnioskiem D. B. o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji w postaci obiektu usługowo-biurowo-mieszkalnego na działce oznaczonej nr [...], ark. [...] położonej w Poznaniu przy zbiegu ulicy [...] i [...] organ rozpoznający sprawę wystąpił do Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu o uzgodnienie planowanej inwestycji, która ma być usytuowana na obszarze objętym ochroną konserwatorską. Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu wydał w dniu [...] czerwca 2003 r. postanowienie Nr [...] uzgadniające projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. Konserwator Zabytków podkreślił, iż przedmiotowy teren oznaczony symbolem I.CM1.mu, objęty jest ścisłą ochroną konserwatorską, zgodnie z zapisem w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1994 r. Jednocześnie teren przeznaczony pod to zainwestowanie znajduje się na obszarze strefy ochrony konserwatorskiej centrum miasta, wpisanej w 1980 r. do rejestru zabytków, jest to bowiem teren nawarstwień kulturowych sięgających okresu średniowiecznego.
W tym postanowieniu uzgadniającym znalazło się stwierdzenie, iż teren ten nie został dotychczas przebadany archeologicznie.
Inwestor – D. B. w zażaleniu wyraził przekonanie, że prowadzenie prac archeologicznych spowoduje opóźnienie realizacji zamierzonej przez niego inwestycji. Nadto podkreślił, iż prace takie powinny zostać przeprowadzone już uprzednio na przyległym do jego działki terenie, z uwagi na realizowaną w 2000 r. budowę [...]. W jego przekonaniu, jeśli wykonano takie prace to z pewnością objęły i jego posesję. Uznał także, iż zbędne było występowanie przez Prezydenta miasta Poznania o przedmiotowe uzgodnienie, ponieważ uprzednio – 15 marca 2000 r. takie uzgodnienie zostało wydane przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i jego zdaniem nadal funkcjonowało w obrocie prawnym.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Minister Kultury utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2003 r., uzgadniające projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie obiektu handlowo-usługowo-mieszkalnego, przewidzianej do realizacji na działce nr [...], ark. [...], obręb Poznań, położonej w Poznaniu u zbiegu [...] i ul. [...].
Minister Kultury potwierdził prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Dodatkowo wyjaśnił, że nadzór archeologiczny stanowi jeden z rodzajów badań archeologicznych i jest prowadzony w trakcie prac budowlanych, zazwyczaj na etapie prac ziemnych, w celu stwierdzenia ewentualnego występowania archeologicznej substancji zabytkowej na danym terenie.
Prowadzenie tych prac na obszarach zurbanizowanych, wpisanych do rejestru zabytków, stanowi – zdaniem Ministra – jedyną dostępną metodę rozpoznania archeologicznego. Prace te w ocenie organu nie będą prowadziły do blokowania zamierzonej inwestycji i nie zostały uprzednio przeprowadzone na przedmiotowej nieruchomości, "z uwagi na stosunki własnościowe", o czym świadczy sprawozdanie końcowe z Badań i nadzorów archeologiczno-konserwatorskich na [...] w Poznaniu w 2002 r. przy budowie [...].
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na to postanowienie inwestor ponownie wyraził przekonanie, iż prowadzenie prac archeologicznych spowoduje opóźnienie realizacji zamierzonej przez niego inwestycji i zaznaczył, że wcześniejsze uzgodnienie nie stwierdzało konieczności prowadzenia prac archeologicznych na jego niewielkiej działce. Jednocześnie wniósł o uchylenie warunku prowadzenia prac archeologicznych z postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał swą dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2005 r. skargę oddalił. Uzasadniając ten wyrok Sąd stwierdził, że ze względu na objęcie terenu zamierzonej inwestycji ochroną konserwatora zabytków konieczne było uzgodnienie treści decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z konserwatorem zabytków. Podnoszona przez D. B. zbędność tego uzgodnienia ze względu na wcześniejsze uzgodnienie z dnia 15 marca 2000 r. jest stanowiskiem błędnym, bowiem to wcześniejsze uzgodnienie dotyczyło poprzedniej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 29 marca 2000 r., która została następnie uchylona a postępowanie zostało wówczas umorzone.
Sąd stwierdził następnie, iż zaskarżone postanowienie uzgadnia zamierzone przez inwestora przedsięwzięcie i nie zawiera żadnych warunków. Organ uzgadniający stwierdził tylko, iż teren zamierzonej inwestycji nie został przebadany archeologicznie. Na tej podstawie w projekcie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu został zawarty warunek, iż wszelkie prace ziemne należy prowadzić pod nadzorem archeologicznym. Na terenie przewidywanej inwestycji nie były prowadzone prace archeologiczne przy budowie na sąsiedniej działce [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził też, iż obowiązek sprawowania nadzoru nad inwestycją D. B. przez konserwatora zabytków wynika z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Od wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł D. B. reprezentowany przez adwokata. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisu art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) polegające na błędnym przyjęciu, że konieczne jest wykonanie badań archeologicznych na nieruchomości skarżącego położonej przy ul. [...] w Poznaniu. Skarżący podniósł, iż w sprawie nie ma żadnych dowodów wskazujących na to, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się ciekawe znaleziska archeologiczne, co uzasadnia objęcie tej nieruchomości badaniami archeologicznymi. Zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sugestii by na nieruchomości skarżącego przeprowadzić badania archeologiczne spowodowało, iż warunek taki znalazł się w projekcie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z tych względów skarżący zawarł w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowym wyjaśniono, że skuteczne powołanie się na którąś z podstaw kasacyjnych wymaga wskazania konkretnego przepisu naruszonego przez sąd rozpoznający sprawę w pierwszej instancji, uzasadnienie tego zarzutu a nadto – w wypadku gdy zarzut dotyczy postępowania procesowego – wskazania, że uchybienie mogło wpłynąć w istotny sposób na wynik sprawy (wyroki SN z 11 marca 1997 r. sygn. akt III CKN 13/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 114 i NSA z 22 lipca 2004 r. sygn. akt GSK 356/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 72).
Rozpoznający sprawę ze skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), to znaczy, że z wyjątkiem przyczyn powodujących nieważność postępowania inne naruszenie przepisów bierze pod uwagę tylko wówczas, gdy zarzut ich naruszenia został podniesiony w skardze kasacyjnej (wyroki SN z 26 września 2000 r. sygn. akt IV CKN 1518/00, publ. w OSNC 2001, nr 3, poz. 39).
Wskazaną w skardze kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie podstawą jest zarzut naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten – stanowiący, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia – w sprawie niniejszej nie był i nie mógł być stosowany, gdyż ma on zastosowanie tylko wówczas, gdy sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez sąd. Naruszenie tego przepisu mogłoby więc polegać na tym, że rozpoznający sprawę ponownie sąd nie zastosował się do wyrażonej wcześniej oceny prawnej lub wskazań co do dalszego postępowania. Skoro jednak niniejsza sprawa nie była wcześniej rozpoznawana przez sąd administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając tę sprawę w dniu 27 stycznia 2005 r., nie był związany ani prawną oceną ani wskazaniami co do dalszego postępowania i nie mógł naruszyć wymienionego przepisu.
Należy też zauważyć, że zaskarżone postanowienie organu I instancji pozytywnie ustosunkowuje się do wniosku skarżącego i nie zawiera warunku prowadzenia prac archeologicznych na jego nieruchomości, lecz stwierdza tylko, że teren zamierzonej inwestycji znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej centrum miasta i nie został dotychczas przebadany archeologicznie. Podnoszone w skardze zarzuty nie dotyczą więc zaskarżonego postanowienia.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.