Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt II S.A./Po 433/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Stowarzyszenia "W." na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 16 grudnia 2003 r. Nr XXXV/290/IV/2003 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ‘Śródmieście Poznania – Gajowa". W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie spełniła wymogu skutecznego wezwania o usunięcie naruszenia prawa zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1900 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), gdyż jednocześnie wniosła wezwanie i nie czekając na reakcję organu – skargę.
W dniu 21 września 2004 r. Stowarzyszenie ponownie wniosło skargę powołując się na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 29 kwietnia 2004 r. doręczone Radzie Miasta 29 kwietnia 2004 r.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt II S.A./Po 886/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę. W uzasadnieniu podniósł, że nastąpiło uchybienie terminu do jej wniesienia. Skarga została bowiem wniesiona 21 września 2004 r., a wezwanie doręczono Radzie Miasta 29 kwietnia 2004 r. Tymczasem stosownie do przepisów art. 101 ustawy o samorządzie gminnym skarga może być wniesiona dopiero wówczas, gdy właściwy organ odmówi stronie skarżącej usunięcia naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia, albo nie wypowie się w tej kwestii w terminie, jaki obowiązuje do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 35 i 36 kpa. Oznacza to, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się następnego dnia od dnia w którym skarżącej została doręczona odmowna decyzja usunięcia przez właściwy organ gminy naruszenia prawa, albo też po upływie dwóch miesięcy w czasie którym organ gminy miał obowiązek ustosunkowania się do tego wezwania (art. 35 § 3 kpa w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym.
Postanowienie to doręczono Stowarzyszeniu w dniu 27 grudnia 2004 r. W dniu 26 stycznia 2005 r. Stowarzyszenie W. złożyło za pośrednictwem radcy prawnego skargę kasacyjną zaskarżając w całości postanowienie i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik orzeczenia, tj. art.9 w związku z art. 35 i 36 kpa, w związku z art. 39 kpa oraz art. 101 § 1 i 94 § 3 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 53 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ich wzajemnym powiązaniu.
Wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania do ponownego rozpoznania. Wskazało, że Sąd nie wyjaśnił, jak należało interpretować art. 36 kpa i nie wziął pod uwagę art. 9 kpa, który należy rozpatrywać łącznie w niniejszej sprawie z art. 35 § 3 i 36 kpa oraz w związku z art. 39 kpa i 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazało, że Rada Miasta naruszyła te artykuły i uwzględniając treść art. 53 § 1 i 58 § 1 pkt 4 uznanie przez WSA w Poznaniu, że termin miałby upłynąć 29 lipca pozbawiałby stronę ochrony sądowej, zwłaszcza że postanowienie sądu doręczono po upływie terminu. Powołało się przy tym na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wskazujące, iż strona nie może ponosić ujemnych skutków nieprawidłowego działania organów. Dlatego w niniejszej sprawie należałoby, zdaniem skarżącego, rozstrzygnąć i uporządkować termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w przypadku, gdy organ administracji do którego wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie powiadomił strony o przysługującej skardze do sądu administracyjnego.
W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy pierwsza skarga zostaje odrzucona jako przedwczesna. W myśl obecnie obowiązującego art. 58 ust. 1 pkt 4 ponowna skarga złożona przed wydaniem orzeczenia w sprawie wcześniejszej skargi ulegałaby odrzuceniu przed wydaniem postanowienia. Dlatego, zdaniem skarżącego, w okresie gdy sprawa zawisła przed sądem, do terminu określonego w art. 53 ustawy nie wlicza się terminu postępowania przed sądem administracyjnym, a tym samym bieg terminu do wniesienia skargi winien się rozpocząć z dniem doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Skarżące Stowarzyszenie nie wskazało wyraźnie przepisów prawa materialnego, które zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem ani przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik orzeczenia. Podając bowiem jako podstawę wniesienia skargi kasacyjnej art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazało łącznie przepisy art. 9, 35, 36 ustawy z dnia l4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 101 § 1 i 94 § 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 54 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tymczasem postępowanie przed sądem administracyjnym regulują wyłącznie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego czy ustawy o samorządzie gminnym.
Artykuł 101 ustawy o samorządzie gminnym odnosi się bowiem wyłącznie do wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie zaś z art. 53 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania. W sprawie nie ulega wątpliwości, że terminy te zostały przekroczone, gdyż wezwanie wniesiono 29 kwietnia 2004 r. a skargę 21 września 2004 r.
Nie jest przy tym słuszny zarzut skarżącego, że w przypadku wcześniejszego zawiśnięcia sprawy przed sądem do terminu określonego w art. 53 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wlicza się terminów postępowania przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 83 § 1 ustawy terminy oblicza się bowiem według przepisów prawa cywilnego. Nie przewidują one takiej sytuacji. Słusznie podnosi skarżące stowarzyszenie, że gdyby wniosło ponowną skargę na uchwałę w trakcie zawisłości sprawy przed sądem administracyjnym, sąd ten odrzuciłby skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 – Prawa o postępowaniu. Nie oznacza to jednak pozbawienia strony ochrony prawnej ani nie prowadzi w konsekwencji do przyjęcia zasady, że bieg terminu do wniesienia skargi winien się rozpocząć z dniem doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Stronie służyłoby bowiem w takiej sytuacji prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą na podstawie art. 87 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżące stowarzyszenie nie dostrzega zresztą wewnętrznej sprzeczności w swoich wywodach. Gdyby bowiem przyjąć, że zawisłość sprawy przed sądem przerywa bieg terminu do wniesienia skargi, to przerywałoby to też bieg terminu do udzielenia odpowiedzi na wezwanie. W takiej sytuacji z uwagi na fakt, iż zawisłość ta kończyła się co najmniej z dniem 29 lipca 2004 r. tj. z dniem wydania postanowienia o odrzuceniu pierwszej skargi, wniesienie ponownej skargi w dniu21 września 2004 r. byłoby w świetle art. 53 ustawy o samorządzie gminnym przedwczesne i podlegałoby również odrzuceniu.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez sąd administracyjny, jeżeli przyjąć, że tymi przepisami są wskazane art. 101 i 94 § 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 9, 35, 36 i 39 kpa. Nie istnieje bowiem przede wszystkim art. 94 § 3 usg a w sprawie nie wchodziło w ogóle w grę zastosowanie art. 94 usg. Sąd prawidłowo zinterpretował też przepisy art. 101 usg oraz art. 35, 36 i 39 kpa w przedmiotowej sprawie, odnoszące się do wezwania o usunięcie naruszenia prawa a wskazane naruszenie art. 9 i 39 kpa mogłoby mieć jedynie znaczenie dla przywrócenia terminu, o co strona nie występowała.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 182 § 1 i 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).