Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 1458/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. S. K. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2002 r., Nr [...] wydane w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Prezydent Miasta Z. nie dopuścił Z. S. K. do udziału w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę Centrum Handlowo-Usługowego "G." w Z. Organ I instancji uznał, że za dopuszczeniem stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawiać powinien obiektywny interes społeczny mający charakter prawny, a nie jedynie charakter faktyczny.
Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2002 r., po czym została na nie złożona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozpatrujący sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że uzasadnienie odmowy dopuszczenia skarżącego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym spełnia wymogi art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podniósł, że celem skarżącego stowarzyszenia jest działalność organizacyjna na rzecz środowiska kupców, przedsiębiorców oraz osób świadczących usługi w ramach działalności gospodarczej oraz kształtowanie i tworzenie tradycji i obyczajów stanu kupieckiego, ochrona jego interesów zawodowych i społecznych (§ 7 Statutu Z. S. K. w Z.).
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie jest uzasadnione celami statutowymi stowarzyszenia. W konkluzji stwierdził, że naturalna opozycja przeciwko powstaniu nowego, kolejnego centrum handlowego, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej dopuszczenie stowarzyszenia kupieckiego do udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu I instancji analizie przeprowadzonej w zakresie ewentualnego istnienia interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, nie można zarzucić naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów. Fakt, że w innej sprawie skarżące Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym, nie może stanowić argumentu wskazującego na wadliwość zaskarżonego postanowienia.
Od powyższego wyroku Z. S. K. w Z. złożyło skargę kasacyjną wnosząc o jego zmianę w całości i dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Wniosło także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym wynagrodzenia pełnomocnika.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji "naruszenie prawa materialnego – art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:
- 1) nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, w szczególności świadczącego o wydaniu przez Prezydenta Miasta Z. decyzji bez podstawy prawnej,
- 2) nieuwzględnienie dowodów o legitymacji Z. S. K. do wniesienia odwołania oraz jednolitej linii orzeczniczej popierającej twierdzenia skarżącego".
Postawiono także zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez nieodroczenie rozprawy, pomimo niedoręczenia uczestnikowi postępowania – D. T. "C." zawiadomienia o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do regulacji art. 173 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. To zaś oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do badania czy skarga została wniesiona przez podmiot uprawniony (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 89). Trzeba podzielić pogląd sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie Z. S. K. tak rozumianego interesu prawnego nie miało. Skoro bowiem celem statutowym skarżącego Stowarzyszenia jest działalność organizacyjna na rzecz środowiska oraz kształtowanie i tworzenie tradycji (obyczajów) stanu kupieckiego to żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na budowę Centrum Handlowo-Usługowego "G." w Z. nie mogło być uznane za uzasadnione ww. celem statutowym.
Dopuszczenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie uzasadniał też cel określony w statucie jako ochrona interesów zawodowych i społecznych stanu kupieckiego. Ochrona tych interesów winna się bowiem przejawiać, w przypadku stowarzyszenia, w prezentowaniu interesów środowiska na zewnątrz i udziale w rozwiązywaniu jego problemów, a nie walki z konkurencją. To oznacza, że i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Z. S. K. nie miało w przedmiotowym postępowaniu i administracyjnym i sądowym interesu prawnego w znaczeniu wyżej przyjętym, uzasadniając oddalenie skargi kasacyjnej już z tego powodu. Ale nawet zakładając, że jest inaczej i Stowarzyszenie, o którym mowa, miało interes prawny w sprawie to i tak skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegałaby oddaleniu.
Stosownie do regulacji art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a także utrwalonego w tej mierze orzecznictwa, skargę kasacyjną – środek odwoławczy o szczególnym charakterze – oprzeć można na zarzutach naruszenia prawa przez sąd, a nie przez organy administracji orzekające w sprawie (zob. np. wyrok NSA z 19 maja 2004 r. FSK 80/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 12). Jeżeli zatem w niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuca sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego a konkretnie jego art. 77, to mając na uwadze, iż sąd ten nie stosował przepisów Kpa, nie mógł odnieść zamierzonego skutku ten zarzut skargi kasacyjnej. Nie oznacza to oczywiście, że w sytuacjach gdy następuje naruszenie przez organ administracji publicznej przepisów Kpa, a sąd pierwszej instancji przechodzi nad tym do porządku, to Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien tego zakwestionować i że uchybienia przepisom postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy ulegają sanacji.
Sąd kasacyjny może i powinien zakwestionować te uchybienia wówczas gdy ma ku temu podstawy w skardze kasacyjnej. To zaś oznacza, że aby tak się stało należało w niniejszej sprawie zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach naruszenie stosownych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w związku z tym, iż sąd ten skargi nie uwzględnił, mimo że w postępowaniu administracyjnym naruszono przepisy Kpa co mogło istotnie wpłynąć na wynik postępowania. Takiego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera. Co prawda w skardze kasacyjnej znalazł się zarzut naruszenia Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale dotyczy on innej kwestii, regulowanej art. 109 tego Prawa (odroczenia rozprawy).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i ten zarzut skargi kasacyjnej nie ma usprawiedliwionych podstaw, a to ze względu na to, iż w skardze kasacyjnej nie wykazano, co więcej nie podjęto w tej mierze próby wykazania, na czym polegał istotny wpływ nieodroczenia rozprawy, z powodu niedoręczenia innemu uczestnikowi postępowania – D. T. "C." – zawiadomienia o rozprawie, na wynik sprawy.
Mając to na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.