Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2005 r. (IV SA/Wa 1600/06) oddalił skargę P. SA w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia dotyczącego zanieczyszczenia powierzchni ziemi.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że nie zachodziły przesłanki przyjęcia zgłoszenia w sytuacji gdy P. SA jest następcą prawnym "C" SA w drodze sukcesji generalnej. Ponieważ to " C",jak wynikało ze zgłoszenia, jest sprawcą ewentualnych zanieczyszczeń, nie można przyjąć, że zanieczyszczenia gleby dokonał inny podmiot niż zgłaszający. Kolegium uznało, że nie można uznać by przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska,ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100,poz.1085 ze zm.)stanowił lex specialis w stosunku do innych regulacji, z których wynika zasada sukcesji zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Nie można domniemywać woli ustawodawcy odnośnie ograniczenia podmiotowego stosowania prawa.
Uzasadniając oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył treść art. 12 ust. 1 pow. ustawy,wskazując iż wynika z niego że zgłoszenie,którego winien dokonać władający powierzchnią ziemi, może dotyczyć wyłącznie gleby lub ziemi zanieczyszczonych przed wejściem w życie ustawy(co nastąpiło z dniem 1 października 2001 r.) oraz przypadków, gdy zanieczyszczenia spowodował inny podmiot niż aktualnie władający.Fakt zanieczyszczenia gruntów jest w sprawie bezsporny, nie została jednak spełniona ustawowa przesłanka – zanieczyszczenia gleby przez inny podmiot niż dokonujący zgłoszenia. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy,w oparciu o przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, nastąpiła sukcesja praw i obowiązków "C" SA na rzecz spółki działającej później pod nazwą P. SA.Zdaniem Sądu brak podstaw do jednoznacznego przyjęcia, że norma z art.82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w brzmieniu wówczas obowiązującym, rodziła samodzielnie określony stosunek publicznoprawny, w który spółka przejmująca nie wstępowała.
Stosując wykładnię systemową i celowościową Sąd uznał, że pojęcie "inny podmiot" o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej dotyczy podmiotu innego niż sukcesor praw i obowiązków podmiotu, który był rzeczywistym sprawcą zanieczyszczenia a w tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego iż powołany przepis nie stanowi normy szczególnej w stosunku do ogólnej zasady odpowiedzialności podmiotów będących generalnymi sukcesorami sprawcy szkód.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, zaskarżono go w całości i zarzucono mu naruszenie prawa materialnego – art. 12 ust. 1,2,3 ustawy wprowadzającej przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obecnie władający gruntem nie może dokonać skutecznego zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby przez inny podmiot, dlatego że jako następca prawny, na mocy sukcesji generalnej wyłączony został z grona podmiotów uprawnionych do dokonania takiego zgłoszenia.
W skardze kasacyjnej wnoszono o uchylenie wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ponowiono pogląd, że następstwo prawne nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej i z tego powodu P. SA mógł wykazać, ze zanieczyszczenia gruntu dokonał inny podmiot i w ten sposób skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności. Zdaniem pełnomocnika, takie rozumienie powołanego przepisu wynika z jego brzmienia, nie wyłącza on bowiem z grona uprawnionych następców prawnych. W uzasadnieniu powołano się także na bliżej nieokreślone orzeczenia innych sądów z których wynika stanowisko takie, jak prezentowane w skardze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw a tym samym nie mogła zostać uwzględniona. Obszerne rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadzone z uwzględnieniem różnych rodzajów wykładni są w pełni uzasadnione brzmieniem przepisu, na którego naruszenie – poprzez błędną wykładnię – wskazuje skarga kasacyjna. Powołany przepis art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100,poz.1085 ze zm.) stanowi, że władający ziemią w dniu wejścia w życie ustawy powierzchnia ziemi, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby, albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. P. SA jest sukcesorem uniwersalnym C. SA.
Istotnie przepis ten upoważnia wszystkich władających gruntem do dokonania przedmiotowego zgłoszenia, ale jednocześnie wskazuje że chodzi o sytuacje gdy zanieczyszczenia dokonał "inny podmiot", nie jest nim władający ziemią sukcesor generalny. W materialnym prawie administracyjnym brak postanowień odnoszących się generalnie do kwestii przenoszalności (lub nie) obowiązków publicznoprawnych, przepisu odnoszącego się bezpośrednio do tej kwestii brakowało także w obowiązującej na datę przejęcia spółki C. SA ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz we wprowadzanej ustawie Prawo ochrony środowiska. Zasadne było w procesie wykładni powołanego przepisu nawiązanie przez Sąd I instancji do przepisów kształtujących zasady odpowiedzialności za szkody w środowisku i wykazanie, że brak podstaw do wykładni ograniczającej stosowanie zasady odpowiedzialności za zanieczyszczone grunty sprawcy tego zanieczyszczenia.
Zważywszy zatem,że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.