Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 711/09, odrzucił skargę Gminy S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2009 r. uchylającą decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – działki nr [...], nr [...] oraz działki nr [...] położonych w obrębie geodezyjnym Ł. gmina S. - w związku ze wzrostem wartości gruntów na skutek uprawomocnienia się decyzji Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy działki nr [...] i umarzającą postępowanie organu I instancji.
Uzasadnieniem takiego rozstrzygnięcia było uznanie przez Sąd, że Gmina S. nie posiadała legitymacji (w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej p.p.s.a.) do złożenia skargi na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchyleniu decyzji wydanej w I. instancji przez Wójta Gminy S. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie Gmina S. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- - art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wniósł podmiot nie będący stroną w sprawie, oraz poprzez przyjęcie, że Gmina S. nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, a ponadto przyjęcie, że interes skarżącej Gminy w niniejszej sprawie jest interesem faktycznym o charakterze ekonomicznym.
- - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi bez jej merytorycznego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Stosownie do regulacji art. 173 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi kasacyjnej jest strona, prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przymiotu strony w rozumieniu przywołanej regulacji prawnej nie ma organ jednostki samorządu terytorialnego, orzekający w sprawie w pierwszej instancji. W myśl utrwalającego się orzecznictwa sądowego (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 19 maja 2003 r., OPS 1/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 115 oraz wyrok NSA z 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04, niepubl.) powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. W tej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do wojewódzkiego sądu administracyjnego ani też legitymowanym do wystąpienia ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Należy w pełni zgodzić się z wyrażonym w powołanych wyżej orzeczeniach NSA poglądem, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, a ochronę interesów prawnych jednostki w sytuacji, gdy jej organy zostały powołane do orzekania w drodze decyzji administracyjnych należy przenieść na płaszczyznę zasady praworządności i przyjąć tryb weryfikacji decyzji naruszających prawo na podstawie przepisów normujących udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a poprzez odrzucenie skargi bez uprzedniego merytorycznego jej rozpoznania wskazać należy, że sąd w pierwszej kolejności bada formalne wymogi dopuszczalności skargi i na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a., może odrzucić skargę, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Na tym etapie sąd nie bada zasadności podniesionych zarzutów i nie dokonuje kontroli zaskarżonego aktu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.