Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnął skarżącemu pozwolenie na broń. Organ I instancji ustalił, że skarżący został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., tj. kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt VII K 447/09. Organ uznał go zatem za osobę, co do której zachodzi uzasadniona obawa, iż może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, co zgodnie z wymienionymi wyżej przepisami stanowi podstawę do cofnięcia wydanego pozwolenia na broń.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jej wydania. W ocenie strony, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi nie wyjaśnił w należyty sposób stanu faktycznego sprawy, bowiem nie uwzględnił okoliczności, iż popełnione przez odwołującego się przestępstwo nie miało żadnego związku z bronią, ponieważ w tym czasie była ona prawidłowo zabezpieczona w miejscu zamieszkania strony.
Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że logiczne i w pełni uzasadnione jest rozumowanie, iż skoro strona będąc w stanie nietrzeźwym zdecydowała się wsiąść za kierownicę i prowadzić pojazd po drodze publicznej, narażając siebie, własne małoletnie dziecko oraz innych uczestników ruchu drogowego na ewentualne tragiczne skutki swojego nierozważnego postępowania, to nie można wykluczyć sytuacji, iż w takim stanie mogłaby także użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ stwierdził ponadto, że prawidłowe przechowywanie broni w czasie dopuszczenia się przez stronę prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, nie ma żadnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Prawidłowe przechowywanie broni przez jego posiadacza jest bowiem jego obowiązkiem prawnym, a skutkiem jego nieprzestrzegania także może być cofnięcie pozwolenie na broń (art. 18 ust. 5 pkt 4 ustawy o broni i amunicji).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez uznanie faktu incydentalnego naruszenia prawa, niemającego związku z użyciem broni, za wystarczający dla przyjęcia, iż istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia okoliczności, iż broń jest używana wyłącznie w celach sportowych. W skardze podniesiono, że ustawodawca powiązał w sposób wyraźny obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego z przestępstwami przeciwko zdrowiu życiu lub mieniu, nie wspominając o przestępstwie prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości.
Zaś w art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji, w sposób wyraźny odniósł się do kwestii używania alkoholu, jako przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń wiążąc ją wyłącznie z okolicznością noszenia broni, nie zaś z każdą inną sytuacją, w której osoba posiadająca przedmiotowe pozwolenia narusza, choćby incydentalnie, porządek prawny w okolicznościach niemających nic wspólnego z użyciem broni palnej.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wyjaśnił, że prawo do broni stanowi szczególne uprawnienie, przysługujące osobom, które spełniają określone ustawą warunki. Prawo to jest ściśle związane z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, tym samym osoba uzyskująca pozwolenie na broń musi pozostawać poza wszelkim podejrzeniem, co do prawdopodobieństwa popełnienia przez nią czynu mogącego naruszyć bezpieczeństwo i porządek publiczny. Podkreślił, iż broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, zagrożenie takie z całą pewnością występuje w sytuacji posługiwania się bronią przez osoby, które mają nad nią ograniczoną kontrolę, a do takich osób zaliczyć można osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości.
W ocenie Sądu, dopuszczenie się przez skarżącego prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, nawet jednorazowo, rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, a tym samym w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, tzn. w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Okoliczności popełnienia przez skarżącego przestępstwa wskazują, iż spożycie alkoholu powoduje u niego podejmowanie niewłaściwych decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D.S. domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów procesowych według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uzasadniając postawione w skardze kasacyjnej zarzuty skarżący podniósł z powoływaniem się na wybrane orzeczenia sądów administracyjnych, że w przypadku popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku przyczynowego między popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń może użyć jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Brak wykazania takiego bezpośredniego związku, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie daje podstaw do pozbawienia prawa do posiadania broni zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
Przyjęcie tego, zaprezentowanego wyżej poglądu, nie przesądza o trafności zarzutów skargi kasacyjnej.
Posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów uzasadniających jej dalsze posiadanie. Jedną z takich przesłanek mogą być okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, daje organowi Policji szeroki zakres możliwości dokonywania oceny, jakie okoliczności faktyczne, leżące po stronie posiadacza broni lub podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na broń, są tymi, które stwarzają uzasadnioną obawę, że posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nie ulega wątpliwości, że każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny, przy czym skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z mocy samego prawa oznacza, że istnieje uzasadnia obawa, iż sprawcy tych przestępstw mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Właściwy organ Policji ma w tej sytuacji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Co do innych osób organ musi analizować i uzasadnić istnienie takiej obawy. Takie stanowisko zostało wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 5).
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że nie jest trafna wyrażona w skardze kasacyjnej ocena, że organy administracji bezpodstawnie przyjęły, że zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, Komendant Główny Policji miał wystarczające podstawy do uznania, że w stosunku do skarżącego istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Popełnienie przez skarżącego przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym) i uczestnictwo w kolizji drogowej słusznie zostało ocenione przez organy administracji jako wystarczające okoliczności do uznania, że skarżący należy do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taka ocena jest prawidłowa i nie narusza art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W postępowaniu prowadzonym w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń fakt prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być kwalifikowany przez organ Policji jedynie jako "naganny". Jakkolwiek popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 178a § 1 k.k. (prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym) nie oznacza automatycznego cofnięcia pozwolenia na broń, to jednak jest to okoliczność, która ma zasadnicze znaczenie w toku oceny, czy istnieje obawa, że broń może być użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Na gruncie ustawy o broni i amunicji osobom posiadającym broń można stawiać wysokie wymagania w odniesieniu do spożycia przez nie alkoholu. Sankcją objęte jest nie tylko korzystanie z broni w stanie po użyciu alkoholu (np. odbywanie treningu na strzelnicy), ale nawet posiadanie w takim stanie broni przy sobie. Ma to na celu tak zapobieżenie potencjalnym skutkom niemożności pokierowania przez osobę nietrzeźwą w danym momencie swoim postępowaniem, jak i zapobiegnięcie innym hipotetycznie możliwym zdarzeniom (np. utracie broni). Podobne znaczenie przypisane być powinno dyrektywie nakazującej organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń osobie uzależnionej od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji). Prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o broni i amunicji prowadzi do przyjęcia, że dokonując oceny, czy istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego organy Policji powinny w sposób rygorystyczny oceniać wszystkie zdarzenia, w których brała udział osoba dysponująca pozwoleniem na broń, będąc w stanie nietrzeźwości.
Zdarzenia te nie muszą mieć bezpośredniego związku z bronią palną. Wystarczające jest, by w oparciu o ich przebieg można było uprawdopodobnić, iż posiadacz broni z powodu nadużycia alkoholu może doprowadzić do sytuacji, która stworzy potencjalne niebezpieczeństwo, że on sam albo osoby trzecie użyją broni palnej. Taki pogląd został zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2017/09.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie tylko kierował pojazdem pod wpływem alkoholu, ale także spowodował kolizję drogową. Zachowanie takie świadczy o wyjątkowej nieodpowiedzialności skarżącego, który pod wpływem alkoholu decyduje się na prowadzenie pojazdu i narusza przepisy o bezpieczeństwie ruchu. Uzasadnione jest zatem przyjęcie, że osoba taka, będąc pod wpływem alkoholu nie umie należycie pokierować swoim postępowaniem, a w konsekwencji nie daje gwarancji bezpiecznego posiadania i używania broni palnej. Skoro ma ona trudność z zapanowaniem nad sytuacjami, w których dochodzi do spożycia alkoholu, domniemywać trzeba, że również posiadana broń palna stanowić będzie mogła przedmiot możliwego niedozwolonego użycia, powodującego zagrożenie dla zdrowia, życia lub mienia innych osób.
Słusznie zatem, w ramach tych okoliczności, organy uznały, iż spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jakkolwiek przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k. nie mieści się w katalogu przestępstw wymienionych wprost w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to nie oznacza, że jego popełnienie nie może stanowić podstawy do cofnięcia pozwolenia na broń. Rodzaj tego przestępstwa oraz okoliczności jego popełnienia dają wystarczającą podstawę do przyjęcia, iż istnieje niebezpieczeństwo użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jakkolwiek prawidłowe są wywody odnośnie konieczności wykazania związku pomiędzy popełnionym czynem a obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to jednak wadliwe są wnioski wyciągnięte z ustaleń poczynionych w tej sprawie.
Oceny przyjętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podważają podane przez skarżącego fakty, to znaczy jego dobra opinia, fakt dotychczasowej niekaralności, prawidłowe przechowywanie broni czy długoletnie wykonywanie strzelectwa sportowego. Słusznie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że przedmiotem szeroko pojętej ochrony art. 178a k.k. jest również życie, zdrowie i mienie uczestników ruchu drogowego. Prowadząc pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości i powodując kolizję drogową z udziałem dzieci skarżący wykazał się rażącym naruszeniem prawa wskazującym na realną możliwość również używania broni w sposób wskazany przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z tego względu NSA uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, co skutkowało jej oddaleniem zgodnie z art. 184 p.p.s.a.