Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 522/21 E. W. i M. W., w oparciu o art. 61 § 1 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzja o nakazie rozbiórki jest jedną z najbardziej restrykcyjnych form oddziaływania na właściciela obiektu, z tej racji jej wykonanie winno być uprzedzone przez wykorzystanie pełni ścieżki odwoławczej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku wykonania ostatecznej decyzji przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd niemal pewne jest wyrządzenie skarżącym znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi może okazać się bowiem, że nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed rozpoczęciem rozbiórki budynku, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia znacznych kosztów. Ponadto rozbiórka każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.).
Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Szkoda ta może posiadać przy tym zarówno charakter majątkowy, jak i niemajątkowy.
W przedmiotowej sprawie skargę wniesiono na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] czerwca 2021 r., którą utrzymano decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2020 r. W wyżej wskazanych decyzjach orzeczono rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku o wymiarach 14,18 m x 5,20 m, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w obrębie geodezyjnym B., pełniącego częściowo funkcję wiaty, gospodarczą i rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, parterowego, niepodpiwniczonego z dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową i posadowiony na fundamentach punktowych i ścianach fundamentowych - trwale związanego z gruntem.
Rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14). Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu, wykonanie rozbiórki przedmiotowego obiektu mogłoby wiązać się ze znacznymi kosztami. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy. Niewątpliwie rozbiórka budynku o wymiarach 14,18 m x 5,20 m spowoduje zniszczenie użytych materiałów budowlanych, co wiąże się z poniesieniem istotnych nakładów finansowych. Nadto uwzględnić należy również koszty wynagrodzenia pracowników potrzebnych do wykonania rozbiórki. Ewentualny powrót do stanu poprzedniego po wykonaniu takiego obowiązku ponownie wymagałby poniesienia dodatkowych kosztów oraz nakładu pracy.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, spełniony został warunek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jakim jest ryzyko powstania znacznej szkody przez wykonanie decyzji przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy, określony w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 61 § 3 w zw. z 193 P.p.s.a., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
- - ---------------------- 3