Uzasadnienie
B. T. i M. T. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 maja 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.1268.2021.AJ, w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1605/22, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazali, aby wykonanie decyzji nim objętej wiązało się z trudnymi do odwrócenia skutkami lub znaczną szkodą. Podkreślił, że wobec braku dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową nie sposób jest ocenić, czy grozi skarżącym wyrządzenie znacznej szkody. Zaznaczył, że nie jest wystarczające formułowanie ogólnikowych twierdzeń, ale niezbędne jest staranne zobrazowanie opisanej we wniosku sytuacji, w tym szczególnie rzetelne określenie rozmiaru ewentualnej szkody oraz jej wpływu na sytuację ekonomiczną strony.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Skarżący podnieśli, że zakres nakazanych prac, olbrzymi stopień zniszczenia dworku, wymogi historyczne przy remoncie, metraż dworku, bardzo wysokie stawki usług, nawet bez badania sytuacji finansowej skarżących, lecz oceniane wedle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, jednoznacznie wskazują, że wykonanie decyzji groziłoby nieodwracalną szkodą. Wskazali także, że są rolnikami, właścicielami ok. 3 ha gospodarstwa rolnego, dochodowość roczna z ww. gospodarstwa rolnego wynosi 14.643,11 zł (zaświadczenie z dnia 20 października 2022 r.), prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Stwierdzili, że jest niewątpliwe, że nie będą w stanie w żadnej mierze ponieść kosztów prac nakazanych w decyzji z własnych środków finansowych.
Zmuszeni byliby do zaciągania pożyczek/kredytów (choć wątpliwe jest aby takowe zostały im udzielone) i to w znacznych rozmiarach, których spłata zagrażałaby ich egzystencji. Niewątpliwie zatem brak wstrzymania wykonania skarżonej decyzji stwarza bardzo poważne i bardzo realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody majątkowej. W sytuacji potencjalnego uchylenia skarżonej decyzji i umorzenia postępowania skarżący zostaliby z olbrzymimi długami, z którymi najpewniej borykaliby się przez wiele kolejnych lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1605/22, oddalił skargę skarżących na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 maja 2022 r., znak: DOZ-OAiK.650.1268.2021.AJ.
Pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. skarżący złożyli skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc na jego poparcie argumentację tożsamą jak w ww. zażaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II OZ 132/23, oddalił zażalenie skarżących na ww. postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 14 października 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07).
Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący kasacyjnie nie wykazali, by w niniejszej sprawie do takiej zmiany okoliczności, w rozumieniu ww. art. 61 § 4 p.p.s.a., doszło. Wnoszący skargę kasacyjną, podobnie jak w poprzednim postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot udzielenie ochrony tymczasowej, nie uprawdopodobnili, że w stosunku do nich zachodzą przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przywołana obecnie w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji stanowi powielenie argumentacji przedstawionej ww. zażaleniu, która została już oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt II OZ 132/23.
Wobec braku podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.