Uzasadnienie
II OSK 519 / 12
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. po rozpatrzeniu wniosku A. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze "odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lipca 1994 r. znak: [...] ". W decyzji tej zawarte zostało pouczenie, iż strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie 14 dnia od doręczenia jej decyzji, która została doręczona na adres pełnomocnika strony postępowania w dniu 2 sierpnia 2011 r.
Skargę na powyższą decyzję nadaną w dniu 29 września 2011 r. złożyła A. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jednocześnie przesyłając bezpośrednio do Sądu kserokopię skargi (data wpływu do Sądu 11 października 2011 r.), którą przekazano do organu celem udzielenie odpowiedzi na skargę, a następnie przesłania do Sądu w trybie art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, jako wniesionej z uchybieniem ustawowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucając skargę, wskazał na warunki formalne z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., podkreślając, że w razie stwierdzenia uchybienia terminu, gdy skarżący nie skorzysta z przysługującej mu instytucji uregulowanej w art. 86 § 1 p.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu), sąd zobligowany jest taką skargę odrzucić.
Jak wskazał Sąd z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została doręczona na adres pełnomocnika strony w dniu 2 sierpnia 2011 r. Skarga złożona za pośrednictwem organu została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 29 września 2011 r. Podkreślając, że do warunków dopuszczalności skargi należy wniesienie jej w ustawowym terminie, tj. w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 p.p.s.a.), Sąd uznał, że przedmiotowa skarga została wniesiona z przekroczeniem tego terminu. Jeżeli bowiem dniem odbioru decyzji był dzień 2 sierpnia 2011 r., to trzydziestodniowy termin do złożenia skargi za pośrednictwem organu upłynął skarżącej z dniem 1 września 2011 r. Wprawdzie zdaniem Sądu może budzić wątpliwości charakter zaskarżonej decyzji, skoro jednak w jej części wstępnej wskazano, że wydana została w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zaś w stanie faktycznym sprawy przytoczono argumentację tego wniosku, to przyjąć należy, że jest to faktycznie decyzja podjęta w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Zatem właściwym środkiem jej zaskarżenia, nie był wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, ale skarga do sądu administracyjnego.
Pomimo nieprawidłowego pouczenia skarżącej przez Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajdzie w ocenie Sądu zastosowanie przepis art. 112 k.p.a. A. O. nie zastosowała się do zawartego w zaskarżonej decyzji błędnego pouczenia, co do sposobu jej zaskarżenia, a tym samym nie została narażona na negatywne skutki nieprawidłowego działania organu, o których mowa w tym przepisie. Strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, nie wystąpiła także do organu stosownie do treści art. 111 § 1 k.p.a. z zażądaniem jej uzupełnienia co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Ponadto działanie strony, tj. skierowanie skargi za pośrednictwem Kolegium wskazywać może na jej świadomość, co do właściwego trybu zaskarżenia ostatecznej decyzji tego organu.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim orzekł, jak na wstępie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła A. O., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 53 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie zachowała terminu do wniesienia skargi podczas, gdy zastosowała się ona do pouczenia zawartego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2011 r., prostującego omyłkę w decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2011 r. i zawierającego właściwe pouczenie o prawie złożenia skargi do sądu oraz terminie złożenia tej skargi, informując jednocześnie skarżącą, że "zgodnie z przepisem art. 111 § 2 k.p.a., termin dla Strony do wniesienia skargi do WSA biegnie od dnia doręczenia niniejszego postanowienia" i skargę wniosła za pośrednictwem organu odwoławczego w terminie;
- 2. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez orzeczenie o odrzuceniu skargi w sytuacji, w której skarga wniesiona była z zachowaniem trzydziestodniowego terminu, o którym to terminie skarżąca została pouczona w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2011 r.
Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że wadliwość zaskarżonego postanowienia wynika z nieprzedstawienia przez organ odwoławczy całości akt sprawy albo niedostrzeżenia, że skarżąca po doręczeniu decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2011 r. wystąpiła pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. (z powołaniem się na art. 107 i art. 111 k.p.a.) z żądaniem uzupełnienia decyzji "o pouczenie o przysługującym prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach". W efekcie powyższego Kolegium z urzędu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. (doręczonym skarżącej w dniu 30 sierpnia 2011 r.) sprostowało oczywistą omyłkę decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. w zakresie pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego oraz terminie i trybie wniesienia takiej skargi.
Postanowienie to w ocenie skarżącej przesunęło rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi, zaś zastosowanie się przez skarżącą do udzielonego pouczenia nie powinno rodzić dla niej negatywnych skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Przede wszystkim podzielić należało ocenę wyrażoną w skardze kasacyjnej przez jej autora, że zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie zostało oparte na całości akt postępowania administracyjnego, które organ odwoławczy winien przedstawić temu Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na nią. Chronologicznie jako ostatnie w aktach skompletowana została zaskarżona decyzja organu odwoławczego oraz pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Kolegium z dnia 12 października 2011 r. o przekazaniu kserokopii skargi A. O. Jak wynika natomiast ze skargi kasacyjnej, po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. i doręczeniu jej pełnomocnikowi skarżącej, strona wystąpiła do organu z wnioskiem o uzupełnienie decyzji w stosunku do zawartego w niej pouczenia. W efekcie tego pisma organ ten wydał, jak sam wskazał w treści "z urzędu", postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. o sprostowaniu pouczenia, co do przysługującego stronie środka zaskarżenia, podkreślając że "zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. termin dla Strony do wniesienia skargi do WSA biegnie od dnia doręczenia niniejszego postanowienia". Kserokopia tego postanowienia została załączona przez skarżącą do niniejszej skargi kasacyjnej.
Ocena powyższej okoliczności ma o tyle istotne znaczenia, że Sąd pierwszej instancji podważał prawidłowość działania strony, wskazując wprost, że "strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, nie wystąpiła także do organu, stosownie do art. 111 § 1 k.p.a. z zastrzeżeniem jej uzupełnienia co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku o decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach". Tymczasem inny stan faktyczny wynika z wyjaśnień strony skarżącej, w której ocenie zastosowała się do udzielonego pouczenia. Oczywiście może budzić wątpliwości to, że w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, podkreślając uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi i nie wskazując w ogóle na fakt wydania przez Kolegium postanowienia z dnia [...] sierpnia 2011 r., jednakże odniesienie się do tej kwestii na tym etapie jest przedwczesne.
Brak w aktach sprawy pisma strony skarżącej o uzupełnienie zaskarżonej decyzji w zakresie udzielonego jej pouczenia z datą nadania przez stronę tego wniosku, postanowienia Kolegium z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz potwierdzenia jego odbioru przez skarżącą, uniemożliwiają przesądzenie, czy strona skarżąca wniosła skargę w terminie, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Z tego też względu należało podzielić przedstawione w kasacji zarzuty naruszenia art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdzając, że ocena Sądu pierwszej instancji wobec ujawnionych powyżej braków była przedwczesna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, rozpoznając ponownie sprawę zwróci się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze o nadesłanie pełnych akt administracyjnych niniejszej sprawy, a następnie po ich przesłaniu dokonana analizy postanowienia tego Kolegium z dnia [...] sierpnia 2011 r., zawartego w nim pouczenia oraz oceni, czy skarżąca zastosowała się do niego prawidłowo i wniosła skargę do Sądu w terminie ustawowym.
Ze wskazanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ o kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku.