Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 lutego 2023 r., II SA/Łd 63/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku M.G. (Skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (ŁWINB) z 22 listopada 2022 r., nr 185/2022, w przedmiocie nakazu wstrzymania prowadzenia robót budowlanych związanych z samowolą budowlaną budynku gospodarczego. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowieniem z 19 lipca 2023 r., II OZ 417/23 oddalił zażalenie Skarżącego na ww. rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Następnie WSA w Łodzi wyrokiem z 13 października 2023 r., II SA/Łd 63/23, oddalił skargę na postanowienie ŁWINB z 22 listopada 2022 r.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 13 października 2023 r., zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o zmianę, na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa), postanowienia WSA w Łodzi oddalającego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 Ppsa domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (PINB) z 21 czerwca 2021 r., nr 491/2021.
Ponadto, w celu wykazania grożącej Skarżącemu szkody i kosztów przygotowania dokumentacji projektowej, wniesiono o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - odpowiedzi na zapytanie ofertowe z 5 maja 2023 r.
Uzasadniając wniosek wskazano, że jeśli dojdzie do wykonania postanowienia WINB i poprzedzającego go postanowienia PINB, Skarżący musiałby sporządzić dokumentację projektową, to wiąże się zaś z koniecznością poniesienia przezeń istotnych kosztów. Jeśli zaś skarga kasacyjna zostanie uwzględniona i dalsze postępowanie zmierzałoby w kierunku stwierdzenia, że Skarżący nie dopuścił się samowoli budowlanej i zbędne jest postępowanie legalizacyjne, to poniesione koszty sporządzenia dokumentacji będą szkodą. Biorąc pod uwagę, że Skarżący jest emerytem, a orientacyjny koszt przygotowania dokumentacji oscyluje w granicach 10.000 złotych, szkoda taka może być uznana za znaczną.
Wskazano, że jeśli wykonaniu będą podlegać powyższe postanowienia organów administracji, zaś Skarżący nie sprostałby stawianym wymaganiom, to konsekwencją tego będzie prowadzenie postępowania w kierunku rozbiórki obiektów budowlanych. Jeżeli zaś skarga kasacyjna zostanie uwzględniona i dalsze postępowanie będzie zmierzało w kierunku stwierdzenia braku stanu samowoli budowlanej, to powstanie istotna sprzeczność. Jeśli zaś doszłoby do rozbiórki, przy równoległym uznaniu, że nie zaistniał stan samowoli budowlanej, to powstaną trudne do odwrócenia skutki. Uzasadniać ma to, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, wstrzymanie wykonania powyższych postanowień.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie podlega uwzględnieniu. W myśl art. 61 § 4 Ppsa postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do wydania takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie choćby jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej. Zmiana okoliczności, o jakiej mowa w ww. przepisie, polega także na powołaniu we wniosku okoliczności, które dotychczas nie stanowiły podstawy rozpoznania przez sąd administracyjny. Okoliczności te powinny być skorelowane z treścią art. 61 § 3 Ppsa, tj. wiązać się z wystąpieniem w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Skarżący wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 Ppsa upatruje w uciążliwości finansowej, która wiąże się ze sporządzeniem wymaganej przez organy nadzoru budowlanego dokumentacji projektowej, twierdząc, że stanowi to o wystąpieniu po jego stronie znacznej szkody. Kwestia ta została już poddana ocenie przez sąd administracyjny. NSA oddalając zażalenie Skarżącego w postanowieniu z 19 lipca 2023 r., II OZ 417/23, wyjaśnił, że uzasadnienie twierdzeń o negatywnych konsekwencjach finansowych związanych z nałożonym obowiązkiem powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek i oszacowaniem kosztów wykonania obowiązków wynikającego z postanowienia.
Tymczasem Skarżący, pomimo wyjaśnienia tej kwestii przez NSA, wciąż nie uczynił zadość temu obowiązkowi. Wprawdzie do wniosku dołączono pismo biura projektowego, które wykonanie dokumentacji projektowej wyceniło na kwotę 10.000 zł, to jednak w dalszym ciągu Skarżący nie przedstawił ani szczegółowych danych, ani dokumentów pozwalających sądowi orzekającemu na poznanie jego aktualnej sytuacji finansowej. Brak danych w tym zakresie uniemożliwia ocenę, w jaki sposób konieczność wykonania postanowienia PINB z 21 czerwca 2021 r., a co za tym idzie poniesienia wynikających z nałożonych na niego obowiązków kosztów, wpłynie na sytuację majątkową Skarżącego. Dopiero takie informacje pozwoliłyby ocenić, czy istotnie poniesienie kosztów sporządzenia dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 uPb, może wiązać się z wyrządzeniem Skarżącemu szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście jego ogólnej sytuacji finansowej.
Ograniczenie się do twierdzenia, że Skarżący jest emerytem, jest w tej mierze niewystarczające. Nie budzi wątpliwości, że dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie znaczne dla strony skarżącej. Sąd nie może domniemywać, że wykonanie określonego w zaskarżonej decyzji obowiązku wiąże się z zainwestowaniem kwoty, która będzie dla strony znacząca w kontekście jej ogólnej sytuacji majątkowej.
Zarazem nie można zgodzić się ze Skarżącym, że w sprawie ziściła się druga przesłanka, której wystąpienie warunkuje udzielenie ochrony tymczasowej, tj. spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Oczywiste jest, że w razie niewykonania przez Skarżącego ciążących na nim obowiązków, organ nadzoru podejmie dalsze kroki prawne. Jednakże sama obawa, że w przyszłości może zostać wydana decyzja o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu, nie świadczy o wystąpieniu trudnych do odwrócenia skutków. Co kluczowe, wspomniany nakaz nie wynika z postanowienia objętego wnioskiem.
Wobec braku uprawdopodobnienia przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa stwierdzić należy, że nie było podstaw w okolicznościach tej sprawy do zmiany postanowienia WSA w Łodzi na podstawie art. 61 § 4 Ppsa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji.