Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 902/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K. R. (dalej jako skarżący) na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], którą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] odmawiającą nałożenia na Kazimierza Ratajczyka obowiązku rozbiórki zabudowanych podcieni w lokalu usługowym zlokalizowanym przy ul. E. [...] w K. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 193 w zw. z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej "P.p.s.a."), albowiem jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki, gdyż prowadzone będzie postępowanie obligujące skarżącego do podejmowania szeregu działań, które mogą okazać się niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu.
Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz.77).
Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wolters Kluwer 2009, s. 206).
W sprawie niniejszej skarżący domaga się wstrzymania wykonania decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], którą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] odmawiającą nałożenia na K. R. obowiązku rozbiórki zabudowanych podcieni w lokalu usługowym zlokalizowanym przy ul. E. [...] w K. Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji wskazuje, że wydana została decyzja o charakterze kasacyjnym, która poza uchyleniem decyzji organu I instancji spowoduje konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji w zakresie i według zaleceń określonych w zaskarżonej decyzji.
Nie sposób zatem przyjąć, że zaskarżona decyzja nakłada na skarżącego jakiekolwiek obowiązki czy przyznaje mu uprawnienia. Ma wyłącznie charakter procesowy wymuszając ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji poprzez dokonanie istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy ustaleń. Trudno zatem w konieczności prowadzenia ponownego postępowania upatrywać trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem NSA, okoliczność, że takie postępowanie będzie prowadzone i skarżący jako strona tego postępowania może być zobligowany do podejmowania określonych wskazanych przez ten organ działań czy czynności nie prowadzi do stwierdzenia, że stronie tej grozić będzie znaczna szkoda czy trudne do odwrócenia skutki. Znaczna szkoda czy trudne do odwrócenia skutki to okoliczności bezpośrednio, realnie powiązane z wykonaniem decyzji. Dotyczą one indywidualnie adresata tej decyzji.
W ocenie NSA, ponowne prowadzenie postępowania przez organ I instancji nie skutkuje wystąpieniem sytuacji, w której skarżący będzie narażony na realne, indywidualne zagrożenie powstaniem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wskazuje we wniosku jakie to działania zlecone przez organ mają stanowić takie zagrożenie. Można zatem mówić jedynie o potencjalnym zagrożeniu a nie realnym ich wystąpieniu. Twierdzenia, że prowadzenie postępowania według wskazań organu odwoławczego wywoła trudne do odwrócenia skutki są pozbawione podstaw. Nie wiadomo w czym należy upatrywać tych zagrożeń. Na tym etapie trudno wskazać jakie czynności podejmie organ a tym bardziej nierealne jest ustalenie czy i jakie skutki te czynności mogą spowodować dla sytuacji skarżącego. Samo prowadzenie postępowania nie rodzi zagrożeń dopiero zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie w formie decyzji wywołuje określone skutki bo może określać obowiązki lub nadawać uprawnienia.
Oczywistym następstwem przyjęcia przez ustawodawcę zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jest w takiej sytuacji możliwość ponownego wydania przez organ I instancji decyzji w sprawie. Nie oznacza to jednak, że decyzja ta z samej swojej istoty wywoła nieodwracalne skutki lub doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody. Stąd też wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest pogląd, zgodnie z którym decyzja kasacyjna, jako akt mający charakter czysto procesowy, co do zasady, nie podlega wstrzymaniu w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 3/11; postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II OZ 489/10; postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2005 r. sygn. akt II OZ 978/05). Kasacyjny charakter rozstrzygnięcia oznacza bowiem, że na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej nie zostają przyznane jakiekolwiek uprawnienia ani nie zostają nałożone jakiekolwiek obowiązki na adresata tego rodzaju decyzji. Obowiązek prawny, jaki jest związany z powyższym aktem, dotyczy jedynie organu administracji publicznej, a nie strony postępowania. Chodzi w tym przypadku o ukształtowanie decyzją kasacyjną toku postępowania w taki sposób, który powoduje, że zwrócona organowi I instancji sprawa administracyjna nakłada na ten organ obowiązek wydania ponownego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (lub w inny sposób kończącego postępowanie).
Taka sytuacja procesowa oznacza, że przy wąskim rozumieniu pojęcia "wykonania" aktu administracyjnego wydanie decyzji kasacyjnej z zasady nie może prowadzić do powstania negatywnych następstw dla strony w postaci zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, do których nawiązuje art. 61 § 3 P.p.s.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.