Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał A. D. rozbiórkę części obiektu budowlanego odbudowanego po pożarze bez pozwolenia na budowę na działce położonej we wsi P., oznaczonej w ewidencji gruntów nr 40/1, o wymiarach wskazanych w treści tej decyzji. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez stronę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., uchylił zaskarżaną decyzję i nakazał A. D. rozbiórkę części obiektu budowlanego o wymiarach w rzucie poziomym po obrysie 4,25 m x 8,50 m plus 2,45 m x 5,00 m, odbudowanego po pożarze bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr 40/1 i nr 6/1 położonej w P., gm. K., za wyjątkiem trzech stykających się z tą częścią ścian, niespalonych, oddzielających pozostałe części obiektu budowlanego i bez fundamentu, na którym odbudowano tę spaloną część budynku.
W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, iż A. D. w 2000 r. bez uzyskania koniecznego w tej sytuacji pozwolenia na budowę, odbudował w miejsce spalonego nowy obiekt budowlany o charakterze mieszkalnym. Wykonane roboty budowlane miały charakter odbudowy, uznawanej przepisem art. 3 pkt 6 prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. za budowę. Mogły one być wykonane dopiero po uzyskaniu koniecznego pozwolenia na budowę, którego strona jednak nie uzyskała. Zgodnie więc z art. 48 prawa budowlanego zachodzi podstawa do nałożenia obowiązku rozbiórki bezprawnie wzniesionego obiektu. Organ odwoławczy zmieniając decyzję organu I instancji usunął nieprawidłowości i niedokładności zawarte w decyzji PINB w P. Na powyższą decyzję skargę wniósł A. D., domagając się jej uchylenia.
Skarżący wskazał, że budynek gospodarczy będący przedmiotem postępowania został pobudowany na działce nr 41/1 w P. już w okresie międzywojennym i w 1999 r. uległ częściowemu zniszczeniu. W 2000 r. został on wyremontowany i przeznaczony na mieszkanie. Skarżący zakwestionował określenie miejsca usytuowania tego budynku w zaskarżonej decyzji i nadto zarzucił, iż nie miał możliwości zapoznania się z protokołem z oględzin przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości.
W odpowiedzi na tę skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 3 listopada 2005 r., skargę oddalił. Sąd ustalił, że przeprowadzone w 2000 r. przez skarżącego roboty budowlane stanowiły odbudowę wcześniej istniejącego budynku, który uległ częściowemu spaleniu. Odbudowa nie została zdefiniowana w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Oznacza ona z reguły odtworzenie obiektu budowlanego po jego znacznym zniszczeniu, obejmującym często niemal całość, a rezultatem takich robót budowlanych jest nowy obiekt budowlany zawierający wykorzystane elementy z poprzedniego obiektu. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 prawa budowlanego "odbudowa" obiektu budowlanego wchodzi w zakres pojęcia "budowy" i jako taka stanowi w myśl art. 3 pkt 7 prawa budowlanego roboty budowlane. Na prowadzenie takich robót było konieczne uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W sprawie jest bezsporne, że skarżący pozwolenia takiego nie uzyskał.
Wprawdzie dokonał on w 1997 r. zgłoszenia zamiaru budowy, lecz dotyczyło to niewielkiego obiektu gospodarczego – a nie mieszkalnego, i na innej działce, niż budynek stanowiący przedmiot postępowania. Odbudowa budynku na działkach nr 40/1 i 6/1, wykonana bez uzyskania koniecznego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, do której stosuje się przepis art. 48 prawa budowlanego, nakazujący nakładanie obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też mimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Od 2000 r. do daty wydania decyzji o rozbiórce nie upłynął przewidziany w art. 49 ust. 1 prawa budowlanego okres 5 lat stanowiący – w pewnych sytuacjach – przeszkodę do orzeczenia nakazu rozbiórki.
Sąd I instancji uznał więc, iż nałożenie na skarżącego obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego było uzasadnione, nie naruszało obowiązującego prawa a nadto postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bez istotnych naruszeń procedury.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył A. D. skargą kasacyjną. Zarzucił mu naruszenie przepisów art. 48 § 1 i art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżący zarzuca, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę zmian wymienionych wyżej przepisów wprowadzonych ustawami z dnia 27 marca 2003 r. i 16 kwietnia 2004 r., które umożliwiają zalegalizowanie dokonanej w 2000 r. samowoli budowlanej. Skarżący zarzucił nadto, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał jedynie formalnej kontroli zapadłej decyzji co do jej zgodności z prawem, nie rozstrzygał natomiast sprawy pod względem "merytorycznym i celowościowym". Wobec tego zarzutu wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie merytoryczne skargi wniesionej do Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie przedstawia żadnych uzasadnionych podstaw.
Przede wszystkim należy stwierdzić, iż błędny jest pogląd skarżącego, że Sąd I instancji miał obowiązek zbadać – oprócz zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem – także decyzję pod względem merytorycznym i celowościowym. Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest to, iż sąd dokonuje kontroli decyzji i innych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Dopuszczenie kontroli pod względem merytorycznym i celowościowym spowodowałoby, że sądy administracyjne zastępowałyby organy administracji publicznej, co byłoby całkowicie sprzeczne z ich rolą w istniejącym systemie prawnym.
Skarga kasacyjna zarzuca, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie zastosował w sprawie przepisów art. 48 § 1 i art. 49 prawa budowlanego w brzmieniu nadanym im ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlanego oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718). W odróżnieniu od regulacji prawnej zawartej w art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie tej nowelizacji, przewidującej bezwzględny obowiązek rozbiórki budynków wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia albo mimo wniesienia sprzeciwu przez uprawniony organ, przepisy art. 48 i 49 prawa budowlanego brzmieniu nadanym im ustawą nowelizującą prawo budowlane z 27 marca 2003 r. przewidują możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego.
Skarżący nie zauważył jednak, iż kwestie międzyczasowe związane z wejściem tej nowelizacji w życie regulują art. 7-9 wymienionej ustawy z 27 marca 2003 r. Ustawa ta weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. (art.
- 9) i zgodnie z zasadą bezpośredniego działania ma przede wszystkim zastosowanie do stanów faktycznych powstałych pod jej rządami. Zgodnie z art. 7 ust. 1 do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust.
- 2. Wyjątkiem od tej zasady (art. 7 ust.
- 2) jest stosowanie do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy i niezakończonych – dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia bądź też mimo zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ – przepisów art. 48-49b prawa budowlanego w nowym brzmieniu. Dotyczy do jednak tylko spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 marca 2003 r. i niezakończonych do tego dnia decyzją ostateczną. Do spraw zakończonych przed dniem 11 lipca 2003 r. miały zastosowanie przepisy art. 48 i 49 prawa budowlanego w pierwotnym brzmieniu, a więc takie jakie stosował Sąd I instancji.
Zarzuty skargi kasacyjnej są więc nieuzasadnione, bowiem WSA zastosował w sprawie prawidłowe przepisy prawa. Dlatego na mocy art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.