Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z [...] kwietnia 2008 r.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. cofającą E. K. pozwolenie na broń palną bojową do ochrony osobistej. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. E. K. uzyskał zezwolenie na posiadanie broni palnej bojowej decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Dnia [...] lipca 2007 r. Komendant Stołeczny Policji wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia E. K. pozwolenia na broń, bowiem powziął wiadomość, że E. K. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia [...] sierpnia 2006 r., sygn. akt II [...] za przestępstwo z art. 229 § 3 Kodeksu karnego (przestępstwo określone w rozdziale XXIX Kodeksu karnego - Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnemu), a wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia [...] grudnia 2006 r. sygn. akt [...]. Z treści wyroku karnego wynika, że przestępstwo to polegało na udzieleniu korzyści majątkowej funkcjonariuszowi policji w zamian za odstąpienie od prawnych czynności służbowych ukarania mandatem i naliczenia punktów karnych za przekroczenie dozwolonej prędkości.
Organ przeprowadził wywiad środowiskowy o uprawnionym i skontrolował sposób przechowywania broni. Z dokumentu tego wynika, że uprawniony prowadzi własną działalność gospodarczą tj. piekarnię i sklepy, jest żonaty i mieszka wraz z rodziną w domu jednorodzinnym. Posiada jednostkę broni palnej, która jest przechowywana w szafie pancernej z dodatkowym wmontowanym metalowym sejfem wewnątrz tej szafy, ma pozytywną opinię, nie ma skłonności do nadużywania alkoholu ani innych nałogów, nie stwierdzono u niego choroby psychicznej. Był notowany w związku z przestępstwem z art. 229 § 3 Kodeksu karnego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Komendant Stołeczny Policji cofnął E. K. pozwolenie na broń palną bojową. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn. zm.), zwanej dalej u.b.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że broń palna traktowana jest w sposób wyjątkowy i jej posiadanie ma charakter reglamentacyjny, a jej posiadacze nie mogą należeć do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że użyją broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ uznał, że rodzaj przestępstwa, za którego popełnienie E. K. został prawomocnie skazany - mimo, że nie zostało wprost wymienione w katalogu przestępstw, zawartym w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. - wyklucza możliwość dalszego posiadania przez niego pozwolenia na broń palną, pomimo że w miejscu zamieszkania cieszy się dobrą opinią.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania E. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że przestępstwo, którego strona się dopuściła nie jest wymienione bezpośrednio w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., jednakże ustawodawca wskazał tylko przykładowo okoliczności uzasadniające istnienie obawy użycia broni przez posiadacza w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego i nie jest to katalog zamknięty, ale przykładowy, o czym świadczy użyty w ustawie wyraz "w szczególności". W ocenie organów Policji E. K. popełniając umyślne przestępstwo, utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Prawomocny wyrok sądu karnego, skazujący osobę posiadającą pozwolenie na broń za popełnienie przestępstwa ma charakter wiążący. Wynika z niego, że strona swoim postępowaniem naruszyła porządek prawny, a zatem nie posiada nieskazitelnej opinii, jakiej wymagają organy Policji od osób posiadających tak szczególne prawo, jakim jest pozwolenie na broń.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył E. K., wnosząc o jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził naruszenie prawa. W ocenie Sadu I instancji jest niesporne, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego z art. 229 § 3 Kodeksu karnego. Okoliczności czynu wynikają z jego opisu dokonanego w wyroku karnym. Z opisu tego wynika, że skarżący celem skłonienia funkcjonariusza policji do zaniechania prawnych czynności służbowych (ukarania mandatem i naliczenia punktów karnych za przekroczenie dozwolonej prędkości) udzielił mu korzyści majątkowej w kwocie 30,00zł.
Organy obu instancji przyjęły, że w tej sytuacji E. K. "absolutnie nie daje rękojmi, iż nie posłuży się posiadaną bronią w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego", a rodzaj przestępstwa wyklucza możliwość dalszego posiadania pozwolenia na broń, ponieważ popełnienie przestępstwa umyślnego powoduje utratę wiarygodności, co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni, a rodzaj i okoliczności przestępstwa mieszczą się w przykładowym katalogu przesłanek wskazanych w art.15 ust.1 pkt 6 u.b.a. Dobra opinia, jaką cieszy się uprawniony, nie wpływa na ocenę sytuacji, interes strony ma znaczenie drugoplanowe, a interes społeczny nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń. W ocenie Sądu I instancji wnioski powyższe w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz treści przepisów prawa są nieuprawnione i zbyt daleko idące.
Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do kręgu osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec, których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Użycie słów "w szczególności" poprzedzających wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż wzbudzają obawę sprzecznego z prawem użycia broni. Co do innych osób, organ musi szczegółowo zanalizować i uzasadnić swoją obawę, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sam fakt skazania uprawnionego do posiadania broni za jakiekolwiek przestępstwo umyślne nie uzasadnia automatycznego wniosku, że jako osoba niewiarygodna, stwarza on zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ musi wykazać dlaczego uznał, że w konkretnej sytuacji, ze strony konkretnej osoby istnieje zagrożenie bezprawnego użycia broni.
W ocenie Sądu uznanie, że każdy skazany traci wiarygodność i stwarza obawę użycia broni sprzecznie z porządkiem publicznym, nie jest uprawnione w świetle treści przepisów u.b.a. dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń i prowadzi do znacznego ich zaostrzenia. Gdyby ustawodawca chciał cofnąć pozwolenie na broń wszystkim skazanym, lub wszystkim skazanym za przestępstwa umyślne, to przyjąłby wprost takie uregulowanie w ustawie o broni i amunicji. Tymczasem z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. wynika wyraźnie, że kwestią najistotniejszą przy cofnięciu pozwolenia na broń jest stwarzanie przez uprawnionego zagrożenia dla porządku publicznego w związku z posiadaną bronią. Nie chodziło więc ustawodawcy o jakiekolwiek skazanie, jakiekolwiek naruszenie porządku prawnego, ani jakiekolwiek zagrożenie dla tego porządku ze strony uprawnionego, a tylko o zagrożenie, że użyje broni sprzecznie z porządkiem publicznym. Wyciągnięcie wniosku o istnieniu zagrożenia sprzecznego z prawem użycia broni z samego tylko faktu skazania, jest za daleko idące. Konieczne jest bowiem wykazanie, że zachowanie uprawnionego będące powodem jego skazania pozwala żywić obawę, co do dalszego zgodnego z prawem używania broni. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że tylko istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w interesie sprzecznym z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym, a nie samo skazanie może być przyczyną cofnięcia pozwolenia na broń. Organ musi więc wykazać dowodami, że co do konkretnej osoby, z konkretnej przyczyny istnieje obawa niezgodnego z prawem użycia broni.
Sąd podkreślił, że z materiału dowodowego z jednej strony wynika, iż skarżący cieszy się dobrą opinią w miejscu zamieszkania, nigdy wcześniej nie wszedł w kolizję z prawem, prowadzi działalność gospodarczą i jego dotychczasowe postępowanie nie wskazywało na możliwość niezgodnego z prawem użycia broni, zaś z drugiej strony prawo do posiadania broni bojowej do ochrony osobistej zostało przyznane skarżącemu z uwagi na realnie istniejące zagrożenia jego osoby i jego rodziny. Organ podejmując decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń powinien więc szczegółowo rozważyć zarówno realność zagrożeń dla porządku prawnego ze strony skarżącego i związany z tym interes społeczny, jak i interes strony, będący przyczyną wydania jej pozwolenia na broń.
W ocenie Sądu organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie rozważył zatem całokształtu materiału dowodowego i nie wziął pod uwagę pozytywnej opinii policyjnej o uprawnionym, pominął dotychczasowy nienaganny tryb życia uprawnionego oraz fakt, że w czasie 7 letniego posiadania pozwolenia na broń nie stwarzał żadnych zagrożeń dla porządku publicznego. Organ pominął też zupełnie okoliczność, że czyn, za który skazano uprawnionego, jakkolwiek oczywiście naganny, nie wiązał się z żadną agresją, brutalnością ani atakiem na kogokolwiek. Stąd, w ocenie Sądu, zbyt pochopne i sprzeczne z art. 80 k.p.a. jest ustalenie, że samo skazanie podważa wszelką wiarygodność uprawnionego i powoduje, że jako niewiarygodny stwarza on zagrożenie użycia broni sprzecznie z porządkiem prawnym. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji, opartej na ustaleniu, że co do skarżącego istnieje uzasadniona obawa sprzecznego z prawem użycia broni, okoliczności dla niego korzystnych, narusza art.107 § 3 k.p.a.
Organ nie rozważył należycie wszystkich okoliczności sprawy, nie zbadał wszechstronnie sylwetki uprawnionego biorąc pod uwagę z jednej strony, pozytywną opinię policyjną, nienaganny dotychczasowy sposób życia i zachowania, a z drugiej strony rodzaj naruszenia prawa potwierdzonego prawomocnym wyrokiem skazującym. Przy braku takich rozważań nie wiadomo dlaczego organ uznał, że drobny przedsiębiorca, który nienagannie korzystał z broni przez 7 lat, po skazaniu za przestępstwo polegające na próbie skorumpowania funkcjonariusza policji, zaczął stwarzać obawę niezgodnego z prawem użycia broni.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego - art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 229 § 3 Kodeksu karnego nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn wskazuje na zaistnienie takiej obawy,
- naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przedstawienie przez sąd administracyjny stanu faktycznego ustalonego przez organy Policji, w postaci uznania, że organy Policji nie wykazały, iż wobec sprawcy przestępstwa z art. 229 § 3 Kodeksu karnego istnieje zagrożenie użycia broni oraz, że w przypadku E. K. organy Policji dokonały swobodnej interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.,
- naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że stanowisko organów orzekających w sprawie, iż każdy skazany traci wiarygodność i stwarza obawę użycia broni sprzecznie z porządkiem publicznym, nie jest uprawnione w świetle treści przepisów u.b.a. dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W świetle powyższych przepisów należy rozróżnić dwa przypadki. Pierwszy dotyczy osoby skazanej w związku z popełnieniem przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo osoby, wobec której toczy się postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia takich przestępstw. Drugi przypadek ma miejsce, gdy takie skazanie lub postępowanie karne związane z tymi przestępstwami nie występuje, ale z jakichś innych powodów, np. skazania w związku z popełnieniem innego rodzaju przestępstwa, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Stwierdzenia zatem zaistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., byłoby w rozpatrywanej sprawie możliwe po uprzednim wykazaniu bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem polegającym na udzieleniu korzyści majątkowej funkcjonariuszowi policji i cechami jego charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń może użyć jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można, tak jak uczyniono to w rozpatrywanej sprawie, powoływać się jedynie na fakt skazania za przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, ponieważ przy takim podejściu cofnięcie pozwolenia na broń stanowiłoby dodatkową karę za popełnione tego przestępstwa, której art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a nie przewiduje. Nie jest zasadny argument, zgodnie z którym wiążący się z popełnieniem każdego przestępstwa brak solidności i uczciwości w zakresie stosowania się do obowiązujących zasad porządku publicznego samodzielnie przesądza o możliwości zastosowania konsekwencji przewidzianej w tym przepisie.
Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., wyczerpująco wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak jest także podstaw do przyjęcia zarzutu naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Niezbędne jest przede wszystkim rozważenie, czy dany rodzaj czynu zabronionego jest w ogóle związany z użyciem broni z punktu widzenia jego znamion przedmiotowych. Jak bowiem podkreślono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09, każdy przypadek cofnięcia pozwolenia na broń wymaga indywidualnej oceny. Ewentualna argumentacja mającą na celu wykazanie wystąpienia obawy jak i jej stopnia powinna zatem być nie tylko starannie ustalona, ale także wskazana w uzasadnieniu decyzji, tak aby możliwa była weryfikacja przesłanek podjętego rozstrzygnięcia w toku kontroli sądowoadministracyjnej.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.