Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 322/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę J. R. na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 314/11 (pkt I) oraz przyznał adwokatowi Z. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J. R. wykonane na zasadzie prawa pomocy (pkt II).
Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 18 października 2011 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 314/11 WSA w Białymstoku uchylił decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydane w przedmiocie nałożenia na inwestora – J. R. obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w budynku mieszkalnym położonym na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w N. Po uprzednim wezwaniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. do wykonania ww. wyroku (pismo z dnia 23 stycznia 2012 r.), skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego i wniósł o ukaranie organu za niewykonanie tego wyroku. W uzasadnieniu podał, że po ogłoszeniu tego wyroku organ postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nałożył na niego grzywnę w wysokości 500 zł i wszczął postępowanie egzekucyjne, wystawiając jednocześnie tytuł wykonawczy w celu ściągnięcia od niego tej grzywny, uczynił to na podstawie uchylonej decyzji.
Organ w odpowiedzi na skargę podał, że decyzja powiatowego organu nadzoru budowlanego dotycząca robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia została utrzymana przez wojewódzki organ nadzoru budowlanego a więc podlegała wykonaniu. W związku z tym, że inwestor nie zawiadomił o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz nie zareagował na upomnienie oraz uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, zasadne był wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Organ podał, że w dniu wydania postanowienia o nałożeniu grzywny nie wiedział o wyroku. Jednak na skutek tego wyroku P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. uchylił postanowienie o nałożeniu grzywny a następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W związku z tym organ wniósł o odrzucenie wniosku o ukaranie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne "z innych przyczyn".
Zgodnie z treścią art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W odniesieniu do tej regulacji ugruntowane jest stanowisko orzecznictwa, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (vide: wyrok NSA z 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, Lex nr 57180). Z treści art. 154 § 3 p.p.s.a. wynika, że grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych (por. J. Drachal (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zagadnienia wybrane., s. 95).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy podać należy, że skarżący wniósł o ukaranie organu (wymierzenie mu grzywny) z tego powodu, że na podstawie uchylonych decyzji zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Istotnie po wydaniu wyroku przez WSA w Białymstoku 18 października 2011 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 500 zł i wszczął postępowanie egzekucyjne. Jednak jak podaje organ, na datę wydania postanowienia nie wiedział o treści wyroku, a podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego stanowiła ostateczna decyzja. Na skutek tego wyroku postępowanie egzekucyjne umorzono. Kwestionowane przez skarżącego postępowanie organu nie dotyczy jego działań związanych z wydanym wyrokiem, ale niewłaściwie podjętych działań w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie organu nie jest zatem objęte dyspozycją art. 154 p.p.s.a. i z związku z tym skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył J. R., zaskarżając powyższe postanowienie w pkt I, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 154 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że nałożenie na skarżącego J. R. grzywny, wszczęcie postępowania egzekucyjnego i wystawienie jednocześnie tytułu wykonawczego w celu ściągnięcia od niego tej grzywny na podstawie uchylonej decyzji nie jest "niewykonaniem wyroku", o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, iż "niewykonaniem wyroku" jest także podjęcie nowej czynności, również nałożenie grzywny na skarżącego i wszczęcie wobec niego postępowania egzekucyjnego, jeżeli treść tych działań pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku sądu.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku w celu jej rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że zastosowanie środków przewidzianych w art. 154 § 1 p.p.s.a. może mieć miejsce w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w procedurze administracyjnej (k.p.a.) lub akcie szczególnym, terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź prowadził postępowanie, lecz mimo istnienia obowiązku ustawowego, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. – Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że Sąd Administracyjny może zastosować ten przepis gdy doszło do bezczynności administracyjnej, to jest gdy organ nie podjął wymaganych prawem działań.
Aby można było mówić o "niewykonaniu wyroku" w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. musi zaistnieć sytuacja, w której sąd zobowiązał organ administracji publicznej do podjęcia określonych działań z zakresu administracji publicznej. I tak, w przypadku niewykonania przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność zobowiązującym go do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisów prawa, będzie to sytuacja, w której organ nie wywiązuje się z tego obowiązku. Natomiast w drugim z wymienionych przypadków, będzie to sytuacja, w której organ nie wydał stosownego aktu lub nie dokonał stosownej czynności w powtórnym postępowaniu prowadzonym w wykonaniu wyroku sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Wyrokiem z dnia 18 października 2011 r., wydanym w sprawie II SA/Bk 314/11, WSA w Białymstoku uchylił decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wydane w przedmiocie nałożenia na inwestora – J. R. obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w budynku mieszkalnym położonym na działce nr geod. [...] przy ul. [...] w N. W w/w wyroku Sąd nie zobowiązywał organu do podjęcia działań z zakresu administracji publicznej. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że postępowanie organu nie jest objęte dyspozycją art. 154 § 1 p.p.s.a., albowiem kwestionowane przez skarżącego postępowanie organu nie dotyczy jego działań związanych z wydanym wyrokiem, ale niewłaściwie podjętych działań w postępowaniu egzekucyjnym.
Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 154 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.