Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 sierpnia 2018 r., II SA/Gd 389/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gdańsku oddalił skargę J. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (PINB) decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], nakazał J. H. (inwestor) rozebrać wybudowany w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...], położonej w [...] obręb [...] obiekt budowlany, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, parterowy z poddaszem użytkowym, dachem dwuspadowym, nietrwale związany z gruntem, o wymiarach w rzucie 8,0 m x 7,18 m i 2,0 m x 3,18 m oraz taras niezadaszony o wymiarach 3,0 m x 7,18 m, wraz z urządzeniami budowlanymi z nim integralnie związanymi (dwukomorowy zbiornik na ścieki sanitarne z pokrywą nastudzienną i obudową ujęcia wody z kręgów betonowych z pokrywą nastudzienną). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją PWINB z [...] marca 2013 r., nr [...]. Skargę K. H. na w/w decyzję organu odwoławczego WSA w Gdańsku oddalił wyrokiem z 6 listopada 2013 r., II SA/Gd 367/13.
Dalej w wyroku przywołano, że J. H. i K. H. wnieśli zarzuty do wszczętego postępowania egzekucyjnego określone w art. 33 § 1 pkt 5 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2014, poz. 1619, Upea).
PINB postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], oddalił zarzuty zgłoszone przez K. H. oraz J. H. w sprawie prowadzonej egzekucji.
Kolejno w wyroku II SA/Gd 389/18 wskazano, że na powyższe postanowienie J. H. i K. H. wnieśli zażalenie.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm., K.p.a.) oraz art. 33 i art. 34 Upea (Dz. U. 2017, poz. 1201 ze zm.), PWINB uchylił postanowienie organu I instancji w całości i oddalił zarzuty zgłoszone przez J. H. We wniesionej do WSA skardze na powyższe postanowienie PWINB J. H. domagał się jego uchylenia zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem: art. 33 § 1 pkt 5 i 8 Upea polegającym na oddaleniu zasadnych zarzutów co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz art. 34 tej ustawy polegającym na rozpatrzeniu zarzutów bez zasięgnięcia wymaganego prawem stanowiska wierzyciela.
Skarżący wskazał, że nałożony na niego obowiązek o charakterze niepieniężnym jest przedwczesny, gdyż teren, na którym znajduje się działka nr [...] w Z. jest obecnie w trakcie zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co umożliwi mu legalizację obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gdańsku oddalił skargę.
W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że skarżący w toku postępowania egzekucyjnego nie przedstawił dowodów pozwalających potwierdzić niewykonalność obowiązku nałożonego na niego decyzją PINB, a twierdzenia skarżącego wskazujące, że obiekt budowlany objęty nakazem rozbiórki nie istnieje nie znajdywały potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.
Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko orzekających w sprawie organów, które uznały, że zgłoszony przez skarżącego zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 Upea o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego był niezasadny. WSA w Gdańsku zwrócił uwagę, że wystawiony tytuł wykonawczy nie wskazuje bowiem konkretnie środka egzekucyjnego, jaki będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie, a określa jedynie, że zastosowanie będzie mógł znaleźć środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze.
Sąd pierwszej instancji podkreślał obowiązywanie decyzji nakazowej i to, że nie została wykonana. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek. Okoliczności dotyczące nałożonego nakazu skarżący mógł podnosić jedynie w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji, którą nakazano mu rozbiórkę. Sąd wojewódzki podzielił ponadto stanowisko organu wojewódzkiego, który uznał, że zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym był jedynie skarżący, gdyż to on tylko był adresatem decyzji nakazowej PINB.
Uzasadnienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręczono J.H. w dniu 17 października 2018 r. (k. 36 akt sądowych). W dniu 16 listopada 2018 r. pismo określone jako skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. H. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pismo określone przezeń jako skarga kasacyjna zawiera sformułowanie, iż jest ono wnoszone w imieniu J. H., nie zawiera jednak oznaczenia żadnej osoby (np. pełnomocnika), która miałaby działać w imieniu skarżącego. Pismo to nie zawiera także wskazania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, w dniu wniesienia go do WSA w Gdańsku nie było także podpisane.
Zarządzeniem z 22 listopada 2018 r. Przewodnicząca Wydziału WSA w Gdańsku wezwała J. H. o podpisanie skargi kasacyjnej lub nadesłanie jej z własnoręcznym podpisem, w terminie 7 dni. pod rygorem odrzucenia.
W wyznaczonym powyższym zarządzeniem terminie do WSA w Gdańsku pismo określone jako "uzupełnienie skargi kasacyjnej" wniósł jako pełnomocnik skarżącego radca prawny R. S., który wskazał, że zaskarżonemu wyrokowi zarzuca:
- 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., Ppsa – uwaga Sądu) polegające na nierozpatrzeniu skargi w zakresie zarzutu postanowionego w punkcie 3 skargi, a dot. naruszenia art. 34 Upea.
Strona skarżąca kasacyjnie ponownie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. Ponadto wnosi się o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu "uzupełnienia skargi kasacyjnej" uwypuklono, że organy obu instancji zaniechały zasięgnięcia wymaganego przez art. 34 Upea stanowiska wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów, co jest samodzielną przesłanką do stwierdzenia wadliwości zaskarżonego postanowienia.
Sąd pierwszej instancji w ogóle tego zarzutu nie rozpoznał, co stanowi rażące naruszenie art. 134 Ppsa. Jednocześnie pełnomocnik złożył pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego z daty 16 listopada 2018 r. z dowodem uiszczenia opłaty, oraz 3 egzemplarze skargi kasacyjnej datowanej na ten sam dzień, opatrzone pieczęcią i podpisem pełnomocnika.
W piśmie z 14 stycznia 2019 r. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zawiadomieniem z 10 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny poinformował strony o rozwiązaniach proceduralnych wynikających z przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1824 ze zm., uCOVID-19).
Zarządzeniem z 16 grudnia 2021 r. na podstawie art. 15zzs4 uCOVID-19 Przewodnicząca Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 Ppsa (Dz. U. 2022, poz. 329). W myśl cyt. przepisu Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.
Z treści art. 176 Ppsa wynika, że skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części;
- 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;
- 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (§ 1), zaś poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2). Przepis art. 177a Ppsa określa: "Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi". Z treści art. 177a w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa wynika, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej i ich brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia tych braków. Wskazane wyżej elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią o jej istocie i trudno byłoby przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia ze skargą kasacyjną (por. B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WKP 2018, el.).
Wniesione w dniu 16 listopada 2018 r. przez skarżącego kasacyjnie pismo określone jako skarga kasacyjna nie zawierało obligatoryjnego elementu konstytuującego taki środek odwoławczy, jakim jest wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzupełnienie. Uzupełnienie tego elementu skargi kasacyjnej przez pełnomocnika w dniu 19 grudnia 2018 r. (data sporządzenia pisma określonego jako "Uzupełnienie skargi kasacyjnej") było prawnie bezskuteczne, skoro upłynął już chociażby termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W tych okolicznościach zbędnie WSA w Gdańsku wzywał skarżącego kasacyjnie o uzupełnienie innego braku wniesionego przez skarżącego środka odwoławczego – podpisu, zamiast skargę kasacyjną odrzucić w trybie art. 178 Ppsa. Skargę kasacyjną, która pierwotnie wniesiona w terminie, o jakim mowa w art. 177 § 1 Ppsa, nie zawierała wskazania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa), w świetle treści art. 177a Ppsa i na podstawie art. 180 Ppsa należało zatem odrzucić.
O zwrocie z urzędu wpisu od odrzuconej skargi kasacyjnej orzeczono w myśl art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.