Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 890/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Gminy Piaseczno na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 września 2004 r. Nr KOA/1341/Ar/04 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w myśl art. 50 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.
W związku z powyższym Sąd przystąpił do badania, czy Gmina Piaseczno ma w przedmiotowej sprawie interes prawny, bowiem stwierdzenie, że w konkretnej sprawie określony podmiot nie ma interesu prawnego ma taki skutek, że skarga ulega oddaleniu /por. wyrok NSA z dnia 27 września 2002 r. sygn. akt 2109/00 OSP 2001/6/86/. Sąd uznał, że Gmina Piaseczno nie ma w sprawie interesu prawnego.
Istnienie interesu prawnego gminy mogłoby się wiązać jedynie z jej statusem jako osoby prawnej, nie zaś jako podmiotu realizującego poprzez swe organy uprawnienia władcze /imperium/ w wykonywaniu zadań publicznych /art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/. Te dwa całkowicie odmienne zakresy występowania gminy w obrocie prawnym wymagają zdecydowanego rozróżnienia i nie mogą być w żadnym wypadku wykorzystywane zamiennie.
W sprawie dotyczącej przedmiotowej opłaty gmina działa niewątpliwie w ramach "imperium" realizując powierzone jej zadania o charakterze publicznym. Realizacją zadań publicznych jest zresztą nie tylko ustalenie przedmiotowej opłaty, ale i przyjmowanie wpływów /dochodów/ z tego tytułu. Odmienny pogląd prowadziłby do możliwości podważenia obiektywizmu gminy w wypełnianiu zadań publicznych.
Dbałość o interes publiczny nie może być identyfikowana z interesem prawnym na gruncie art. 28 kpa i art. 50 (1 ppsa. W tym względnie Sąd odwołał się pomocniczo do ustalonego orzecznictwa NSA na tle oceny zagadnienia dbałości urzędów skarbowych o wpływy z tytułu podatków /por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA 1599/99 Lex w 54730 i wyrok z dnia 17 listopada 2000 r. sygn. akt II SA 194/00 Lex nr 57188/. Jeżeli skargę wnosi organ wykonawczy gminy, skarga podlega odrzuceniu jako złożona przez organ I instancji /por. post. NSA z dnia 4 lutego 1999 r. sygn. akt IV SA 65/97 i z dnia 19 października 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2159/00 Lex 46440/.
Sąd zwrócił uwagę na to, że przyznanie organowi administracji publicznej statusu strony jest zjawiskiem wyjątkowym i wynika zawsze z wyraźnie wyartykułowanej woli ustawodawcy /por. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - Dz. U. Nr 112, poz. 982 w odniesieniu do organu inspekcji środowiska i art. 92 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz. U. Nr 115, poz. 1223 co do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej/ i nie jest wynikiem oceny posiadania przez organ administracji publicznej interesu prawnego, którego nie może on być nosicielem w rozumieniu art. 28 kpa i art. 50 (1 ppsa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina Piaseczno reprezentowana przez radcę prawnego R. Ś. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 50 (1 ppsa w sposób istotny, mający wpływ na oddalenie skargi. Wnosząca skargę kasacyjną w uzasadnieniu jej podniosła, że nie może się zgodzić ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku co do braku jej interesu prawnego w sprawie. Gmina bowiem posiada osobowość prawną i jest czynnie legitymowana w sprawie, w której decyzję wydał burmistrz, który jest organem wykonawczym gminy a zarazem organem I instancji uprawnionym do rozstrzygania w sprawie przedmiotowej opłaty. Przepis art. 36 ust. 3 i 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym przyznawał gminie prawo do pobrania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, przy czym opłaty te są dochodem własnym gminy, która w sprawie ma interes prawny.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Kluczową w sprawie kwestią jest to, czy w sytuacji, gdy organ gminy jest ustawowo określonym organem administracji publicznej właściwym do orzekania w sprawie administracyjnej, a zarazem przedmiotem tej sprawy jest świadczenie /w niniejszej sprawie opłata/, które stanowi dochód własny gminy jako posiadającej osobowość prawną jednostki samorządu terytorialnego, gmina ma jednocześnie interes prawny w sprawie jako strona tego postępowania, której służy prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego /w niniejszej sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławczego/.
Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazuje się na to, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowo-administracyjnym co do zasady prezentowany był pogląd, iż nie jest możliwa taka sytuacja, aby gmina miała interes prawny w sprawie administracyjnej i jednocześnie organ jej był właściwy do orzekania w tej sprawie /wydania decyzji administracyjnej/. Jeżeli więc z woli ustawodawcy organ gminy został wskazany jako organ administracji publicznej właściwy do wydania decyzji administracyjnej, jak w niniejszej sprawie - wójt /burmistrz, prezydent/ ustala jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego /art. 36 ust. 3 i 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 1990 r. Nr 15, poz. 139 ze zm./, nie można uznać, że gmina ma interes prawny w sprawie rozstrzyganej przez jej organ, a zatem może skutecznie wnosić skargę do sądu administracyjnego na podstawie art. 50 (1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny rozważając sprawę uznał, że nie znajduje podstaw do odstąpienia od powyższej linii prezentowanej w dotychczasowym orzecznictwie.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.