Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013r., sygn. akt IV SA/Wa 2295/13, oddalił skargę N. V. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 16 stycznia 2012 r. N. V. C. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie tzw. abolicji z uwagi na pobyt w Polsce od 2007 r.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] marca 2012 r. orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133), dalej zwanej ustawą abolicyjną. Organ I instancji stwierdził, że cudzoziemiec nie spełnia wymogu nieprzerwanego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r.
Cudzoziemiec wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz podnosząc, że złożone przez niego oświadczenie powinno zostać potraktowane jako wiarygodny dowód w sprawie. Ponadto wskazał, iż okolicznością potwierdzającą długoletni pobyt cudzoziemca w Polsce jest jego dobra znajomość naszego kraju oraz języka polskiego.
Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2012, podtrzymując stanowisko organu I instancji.
Skargą N. V. C. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 9 zd. 2, 10 § 1 w zw. z art. 77 k.p.a., 75 § 1 i 76 § ¡1 k.p.a. oraz rażące naruszenie art. 8, 12 i 35 § 1 i 3 k.p.a. Na tych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Następnie przywołując treść art. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy abolicyjnej oraz art. 64 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573) wskazał, że organ wydając decyzję w przedmiotowej sprawie posiłkował się zapisami z systemu informatycznego "POBYT". Z ww. systemu nie wynika, by N. V. C. ubiegał się na terytorium Polski o nadanie mu statusu uchodźcy, w związku z czym należy stwierdzić, że wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki, określone w art. 1 pkt 2 i 3 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach.
Następnie Sąd podniósł, że skarżący wskazał we wniosku, że przebywa w Polsce od stycznia 2007 r., natomiast ostatni wjazd na terytorium Polski nastąpił w dniu 12.09.2010 r. Do przedmiotowego wniosku załączono m.in. kserokopię dokumentu podróży cudzoziemca nr [...] wydanego w dniu 06.06.2011 r. przez Ambasadę S.w W., z ważnością do dnia 06.06.2021 r. oraz kserokopię poprzedniego paszportu cudzoziemca Nr [...], ważnego w okresie od dnia 13.07.2006 r. do dnia 13.07.2011 r., z którego wynika, iż N. V. C. na początku lutego 2007 r. wjechał na terytorium Republiki Czeskiej na podstawie wizy pobytowej, wydanej przez konsula Republiki Czeskiej w H., ważnej od dnia 19.01.2007 r. do dnia 23.04.2007 r. Składając w dniu 24.02.2012 r. wyjaśnienia do protokołu cudzoziemiec zeznał, iż przyjechał do Polski w lutym 2007 r. z terytorium Republiki Czeskiej i od tamtej pory opuszczał Polskę dwa razy udając się do W. w okresie od dnia 12.08.2010 r. do dnia 12.09.2011 r. oraz wyjeżdżając na jeden dzień do Republiki Czeskiej w marcu 2011 r. Jak trafnie podkreślił organ, materiał dowodowy wskazuje, iż cudzoziemiec od kwietnia 2007 r. legalizował swój pobyt na terytorium Republiki Czeskiej.
W dniu 23.04.2007 r. zainteresowany uzyskał dokument pobytowy ważny do dnia 23.04.2009r., a kolejny tytuł pobytowy został wydany cudzoziemcowi w dniu 2009. r. z ważnością do dnia 13.04.2011 r. Cudzoziemiec zapytany, jakie tytuły pobytowe uzyskał na terytorium Czech odpowiedział, iż nie jest pewien, ale uzyskał je w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z informacji przekazanych przez Zarząd Graniczny Komendy Głównej Straży Granicznej wynika, że w okresie od dnia 21.12.2007 r. do dnia 13.02.2012 r. odnotowano jedynie wyjazd cudzoziemca z Polski w dniu 12.08.2010 r. i jego powrót do Polski w dniu 12.09.2010 r.
Jak słusznie zdaniem Sądu zauważyły organy, skarżący udokumentował jedynie, iż w dniu 12.08.2010 r. opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast przedłożona do akt sprawy kserokopia dokumentu podróży Nr [...] i zamieszczone w nim czeskie tytuły pobytowe jednoznacznie wskazują, iż cudzoziemiec od początku 2007 r. przebywał na terytorium Republiki Czeskiej a dopiero w 2010 r. był obecny na terytorium naszego kraju. Organy trafnie wskazały, iż w art. 3 ust. 4 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przyjęte zostało domniemanie, zgodnie z którym pobyt cudzoziemca ubiegającego się o tzw. abolicję uznaje się za nieprzerwany, jeżeli nic innego nie wynika z zebranego materiału dowodowego lub z okoliczności sprawy. Przyjęcie takiej konstrukcji prawnej powoduje, że w sytuacji, gdy nic innego nie wynika z akt i okoliczności sprawy strona nie musi udowadniać, że jej pobyt na terytorium Polski w wymaganym w art. 1 pkt 1 ww. ustawy okresie jest nieprzerwany.
Jeśli jednak powyższe domniemanie zostanie obalone przez organ administracji, ciężar dowodu w kwestii nieprzerwanego pobytu cudzoziemca zostaje przesunięty na stronę postępowania. Uznanie pobytu cudzoziemca za nieprzerwany (przy uwzględnieniu art. 64 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach) jest wyłączone, gdy ujawnione zostaną takie okoliczności, które według zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego powinny wzbudzić istotne wątpliwości, że aplikujący faktycznie przebywał na terytorium Polski co najmniej od dnia 20.12.2007 r. Organy zasadnie uznały, iż okolicznościami obalającymi domniemanie pobytu zawarte w art. 3 ust. 4 ww. ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. są następujące fakty: nieposiadanie przez stronę dokumentów mogących świadczyć o jej pobycie w Polsce co najmniej od grudnia 2007r. i funkcjonowaniu w społeczeństwie polskim oraz posiadanie przez cudzoziemca w okresie od 2007 do 2011 r. kolejnych tytułów pobytowych na terytorium Republiki Czeskiej.
Zdaniem Sądu organy trafnie przyjęły - na podstawie wskazanych faktów - że skarżący nie przebywa na terytorium Polski od 2007 r. Organy prawidłowo rozważyły stan faktyczny i prawny rozstrzyganej sprawy, a swoje rozstrzygnięcie oparły na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono przesłanki, jakimi kierowano się przy załatwieniu sprawy, wskazano fakty, uznane za udowodnione oraz dowody, na których oparto decyzje.
Sąd podzielił stanowisko organów, że brzmienie art. 3 ust. 2 ustawy wskazuje, że podjęcie rozstrzygnięcia orzekającego o odmowie udzielenia ww. zezwolenia jest obligatoryjne. Nie ma zatem zastosowania wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada, zgodnie z którą sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony. Zastosowanie tej zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Zdaniem Sądu nieuzasadnione są zarzuty skargi, dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów postępowania. Sąd nie stwierdził tez zaistnienia innych wad, które nakazywałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.
Na marginesie Sąd zauważył, że w skardze cudzoziemiec zadeklarował, że okolicznością, potwierdzającą fakt jego długoletniego pobytu w Polsce jest dobra znajomość Polski i języka polskiego. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2013 r. okazało się jednak, że cudzoziemiec musi korzystać z pomocy tłumacza, bo nie włada językiem polskim i rozumie tylko proste zwroty.
Skargą kasacyjną N. V. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
- 1) prawa materialnego poprzez:
- - błędną wykładnię art. 3 ust 2 pkt 1 w związku z art. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek bezzasadnego uznania, że skarżący nie spełnia wymogów do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas określony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem przebywał na jej terytorium dopiero od 12 sierpnia 2010 r., podczas gdy z zeznań skarżącego złożonych przed Wojewodą Mazowieckim wynika, że wjechał on do Polski na przełomie zimy i wiosny 2007 r., przez co spełnia wymóg opisany w art. 3 ust. 4 ww. ustawy;
- 2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że domniemanie nieprzerwanego pobytu skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy uznać dopiero od 12 września 2010 r., podczas gdy w rzeczywistości organy administracji nie zgromadziły materiału dowodowego podważającego tezę skarżącego, iż przebywał on w Polsce od lutego/marca 2007 r.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a zmierza do podważenia przyjętego przez organy stanu faktycznego w zakresie dotyczącym ustaleń odnoszących się do spełnienia przez cudzoziemca wymogu nieprzerwanego pobytu w RP w okresie od 20 grudnia 2007 r. Zarzut ten w istocie sprowadza się do kwestionowania przez skarżącego dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny zebranego materiału dowodowego i wyciągniętych z niego wniosków.
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący podnosi, że organy nie mogły oczekiwać dostarczenia przez skarżącego dokumentów mogących świadczyć o jego pobycie w Polsce, bowiem ta okoliczność jest objęta prawnym domniemaniem nieprzerwanego pobytu. W ocenie skarżącego to organ winien zebrać i wnikliwie ocenić ewentualne dowody świadczące o braku tej przesłanki.
Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Wskazać bowiem należy, że domniemanie nieprzerwanego pobytu z art. 3 ust. 4 ustawy jest domniemaniem faktycznym, a nie prawnym. Wynika to z treści samego przepisu art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym pobyt cudzoziemca, o którym mowa w art. 1, uznaje się za nieprzerwany tylko w przypadku, gdy nic innego nie wynika z zebranego materiału dowodowego lub okoliczności sprawy. Domniemanie faktyczne wskazane w art. 3 ust. 5 ustawy nie wyklucza dokonywania przez organy oceny czy pobyt cudzoziemca jest nieprzerwany. Wskazuje na to wyraźnie chociażby ust. 5 art. 3, zgodnie z którym do oceny czy pobyt jest nieprzerwany stosuje się odpowiednio art. 64 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za nieprzerwany, gdy żadna z przerw w nim nie była dłuższa niż 6 miesięcy i nie przekroczyła łącznie 10 miesięcy w okresach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, chyba że przerwa była spowodowana: wykonywaniem obowiązków zawodowych lub świadczeniem pracy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; towarzyszeniem małżonkowi wykonującemu obowiązki zawodowe lub świadczącemu pracę w warunkach, o których mowa w pkt 1; leczeniem cudzoziemca.
Z powyższej regulacji wynika zatem domniemanie faktyczne nieprzerwanego pobytu, które może zostać obalone przez jakikolwiek dowód w sprawie lub inną okoliczność wskazującą na to, że cudzoziemiec opuścił w tym czasie terytorium Polski. W sprawie niniejszej zostały natomiast ujawnione w toku postępowania okoliczności wzbudzające istotne wątpliwości co do faktycznego przebywania przez skarżącego na terytorium RP co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r.
Przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z powyższymi zasadami postępowania, pomimo domniemania faktycznego określonego w art. 3 ust. 4 ustawy abolicyjnej organy obowiązane są dokonać ustaleń dotyczących okresu, w jakim cudzoziemiec przebywał na terytorium RP, a przede wszystkim początkowej daty tego okresu. Warunki te w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, bez naruszenia przepisów o postępowaniu, a dokonując oceny zgromadzonych w sprawie materiałów, w ramach swobodnej oceny dowodów, wyprowadziły prawidłowe wnioski. Organy wzywały cudzoziemca do przedstawienia dokumentacji mogącej uprawdopodobnić jego nieprzerwany pobyt w Polsce co najmniej od 20 grudnia 2007 r., dając tym samym wyraz temu, że oświadczenie cudzoziemca w tym zakresie nie jest wystarczające.
Podkreślić również należy, że oświadczenie strony korzysta z domniemania prawidłowości, ale tylko gdy w ocenie organu administracji, zgodnie z art. 80 k.p.a., z okoliczności sprawy nie wynikają podstawy do jego zakwestionowania. Sąd, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie naruszył art. 80 k.p.a.
Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż ustalenia poczynione przez organy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego mogły stanowić podstawę dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Istotne elementy stanu faktycznego zostały bowiem przez organy prawidłowo wyjaśnione. Przyczyną odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia było ustalenie, że wjazd skarżącego do Polski nastąpił później niż w dniu 20 grudnia 2007r.
Wynikające z art. 3 ust. 4 ustawy abolicyjnej domniemanie nieprzerwanego pobytu nie obejmuje natomiast domniemania, że cudzoziemiec wjechał do Polski w przed dniem 20 grudnia 2007 r. Okoliczność ta powinna być zatem udowodniona.
Z powyższych względów zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procedury administracyjnej (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) w powiązaniu z przepisami procedury sądowoadministracyjnej należało oddalić jako nieuzasadnione, a stan faktyczny sprawy, wobec jego skutecznego niezakwestionowania – uznać za ustalony prawidłowo.
Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 3 ust 2 pkt 1 w związku z art. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek bezzasadnego uznania, że skarżący nie spełnia wymogów do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas określony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem przebywał na jej terytorium dopiero od 12 sierpnia 2010 r., podczas gdy z zeznań skarżącego złożonych przed Wojewodą Mazowieckim wynika, że wjechał on do Polski na przełomie zimy i wiosny 2007 r., przez co spełnia wymóg opisany w art. 3 ust. 4 ww. ustawy. Również uzasadnienie tego zarzutu sprowadza się bowiem w istocie do podważenia dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych oraz oceny dowodów, na podstawie których ustalony został stan faktyczny.
Jednakże skarżący, co wyżej wskazano, skutecznie nie wykazał naruszenia jakichkolwiek przepisów postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie bada trafności ustaleń faktycznych, poczynionych w zaskarżonym wyroku, jeżeli skarżący skutecznie nie zarzucił w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że przy ich dokonaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania.
Nie można zatem stawiać w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, uzasadniając do błędnym ustaleniem przez Sąd stanu faktycznego sprawy.
W konkluzji stwierdzić należy, że wobec tego, iż skarżący nie wywiódł skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie może skutecznie kwestionować ustaleń dotyczących braku spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas określony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy abolicyjnej.). Skarżący bowiem nie podważył, uznanych za prawidłowe przez Sąd pierwszej instancji, ustaleń faktycznych oraz dowodów, które doprowadziły organy obu instancji do wniosku, że skarżący nie spełnia wymogów do udzielenia tego zezwolenia określonych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy abolicyjnej.
W konsekwencji zachodzi brak podstaw pozwalających uznać, że doszło do niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów cyt. ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd pierwszej instancji dokonał też prawidłowej wykładni przepisu art. 3 ust. 4 tej ustawy, przyjmując, że wskazane w tym przepisie domniemanie nieprzerwanego pobytu jest domniemaniem faktycznym, które może zostać obalone przez jakikolwiek dowód w sprawie lub inną okoliczność wskazującą na to, że cudzoziemiec opuścił w tym czasie terytorium Polski.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.