Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. II SA/Wa 1001/09 w sprawie ze skargi L. Ł. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej i związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową oraz określenia inwalidztwa oddalił skargę w zakresie ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, zaś w pozostałej części skargę odrzucił.
Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że wydany on został w następujących okolicznościach sprawy:
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Bydgoszczy orzeczeniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] uznała L. Ł. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria zdrowia "N".
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska po rozpatrzeniu odwołania L. Ł., działając na podstawie § 32 ust. 1, 2 i 3 w zw. z § 11 ust. 1 i § 29 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że L. Ł. w odwołaniu podniósł, że rozpoznany u niego szpiczak mnogi nie jest określony w przedmiotowym rozporządzeniu jako jednostka chorobowa. Odwołujący się stwierdził, że można tę chorobę zinterpretować jako chorobę rozrostową szpiku, co – jego zdaniem - daje możliwość zakwalifikowania żołnierza jako zdolnego do służby, w przypadku uzyskania remisji choroby. Podniósł również, że jego obecny stan zdrowia pozwala mu na wykonywanie obowiązków służbowych.
Organ II instancji potwierdził, że załącznik do przedmiotowego rozporządzenia istotnie nie wymienia tej jednostki chorobowej, jednakże wskazał, iż § 55 pkt 3 tego rozporządzenia z dużą dokładnością określa charakter i rodzaj schorzenia. Uznał także, iż osiągnięta remisja choroby oraz pomyślnie zakończona operacja patologicznego złamania kręgu Th5, stwarza możliwość powodzenia przeszczepu szpiku, co powinno przedłużyć remisję choroby. Podniósł jednakże, iż nie jest możliwe orzeczenie kategorii zdrowia "Z" – zdolny do zawodowej służby wojskowej, ponieważ rozpoznane u odwołującego się schorzenie wymaga prowadzenia oszczędzającego trybu życia, unikania przeziębień i wysiłku fizycznego. Wprawdzie opinia Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Hematologii CSK MON potwierdza dokonane rozpoznanie oraz poprawę stanu zdrowia, lecz wyraża konieczność stałego nadzoru hematologicznego, co zezwala na zatrudnienie na stanowisku administracyjnym bez fizycznych obciążeń.
Jest to niemożliwe jednak w warunkach zawodowej służby wojskowej, z uwagi na konieczność uczestniczenia w zajęciach W-F, służbach, zajęciach z musztry i poligonach. Zatem orzeczenie organu pierwszej instancji jest prawidłowe pod względem merytorycznym i prawnym.
Na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł L. Ł. zarzucając, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. i domagając się jego uchylenia.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazał, że w dotychczasowym orzecznictwie przyjęto, iż istnieją dwie grupy orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie. Rozróżnia się bowiem orzeczenia ustalające stan zdrowia danej osoby dla potrzeb zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, w celu jej powołania lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby oraz orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego. Wskazano przy tym, że orzeczenia ustalające związek schorzeń ze służbą nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej.
L. Ł. zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. W tej sytuacji, w części dotyczącej zagadnienia samego inwalidztwa oraz związku inwalidztwa ze służbą, skargę należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem w tym przedmiocie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Natomiast w zakresie ustalenia stanu zdrowia i zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, skarga podlega orzecznictwu sądów administracyjnych.
Zakres kontroli przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich sprowadza się do tego, czy przy wydaniu orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów prawa, a w szczególności przepisów regulujących zagadnienia związane z ustaleniem zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, jak również czy w toku prowadzonego w tym zakresie postępowania administracyjnego, organ przestrzegał przepisów k.p.a., gdyż orzeczenia komisji są decyzjami administracyjnymi.
Zgodnie z § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności:
- 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego;
- 2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego;
- 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego;
- 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby;
- 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych;
- 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego;
- 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego.
Jak wynika z akt sprawy, orzeczenie organu pierwszej instancji zostało wydane na podstawie wykonanych badań oraz konsultacji specjalistycznych w oparciu o karty informacyjne z leczenia szpitalnego. Wynika z nich, że rozpoznane u skarżącego schorzenie czyni go niezdolnym do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Podkreślić należy, iż subiektywna ocena skarżącego w tym zakresie, nie może stanowić podstawy do uznania, że jest on zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy § 32 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, Sąd uznał go za niezasadny. Zgodnie z tym przepisem, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Z przepisu tego wynikają uprawnienia komisji wyższego stopnia do podjęcia działań określonych w tym przepisie, jeżeli uzna, że zachodzi taka konieczność. Skoro komisja uznała, że nie ma takiej potrzeby, a ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji są wystarczające, to mogła odstąpić od uprawnień, wynikających z powyżej przytoczonego przepisu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. Ł., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i § 2 punkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na uznaniu, iż zaniechanie przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych skarżącego albo skierowanie na obserwację szpitalną zgodnie z § 32 ustęp 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej było prawidłowe.
Wskazując na powyższe, w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku "skoro komisja uznała że nie ma takiej potrzeby a ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji są wystarczające to mogła odstąpić od uprawnień" - wskazuje iż Sąd zrezygnował z ciążącego na nim obowiązku sprawdzenia zgodności z prawem tego orzeczenia. W tym stanie sprawy, zbędne stają się środki odwoławcze do poszczególnych instancji w sytuacji, gdy Sąd którego obowiązkiem jest sprawdzenie zgodności z prawem zaskarżanych orzeczeń - polega na ustaleniach organu pierwszej instancji.
W ocenie skarżącego, w sytuacji gdy powoływał się on w skardze na sprzeczności w opinii Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Hematologii CSK MON i dokumentacji lekarskiej co do swojego stanu zdrowia - obowiązkiem organu drugiej instancji było wyjaśnienie tych wątpliwości poprzez przeprowadzenie ponownych badań lekarskich i specjalistycznych lub szczegółowe uzasadnienie przyczyn odstąpienia od ponownych badań. Organ drugiej instancji nie uczynił tego - a Sąd takie działanie zaakceptował.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje,
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 154, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Jak wynika z utrwalonych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądów, przepis art. 3 p.p.s.a. w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bez powiązania z innymi przepisami procesowymi. W niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 3§1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. powiązano z przepisem §32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Przepis ten stanowi, że wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie.
Zgodnie z powyższym przepisem przesłanką przeprowadzenia ponownych badań lekarskich żołnierza zawodowego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia jest stwierdzenie celowości (potrzeby) takiego badania lub obserwacji. O celowości takiej mówić można w sytuacji gdy organ wyższej instancji z urzędu, lub wskutek podniesienia przez stronę zarzutów w odwołaniu uzna, że zachodzą istotne dla sprawy, wymagające wyjaśnienia wątpliwości co do wyników badań lekarskich.
W niniejszej sprawie wątpliwości takie nie zachodziły. Skarżący nie kwestionował bowiem rozpoznania lekarskiego, które legło u podstaw orzeczenia komisji pierwszej instancji, zaś Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie podważyła bynajmniej stanowiska wyrażonego w opinii Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Hematologii CSK MON, dołączonej przez skarżącego do odwołania. Przyczyną zakwalifikowania skarżącego do kategorii osób niezdolnych do służby wojskowej było zaś stwierdzenie, że nie jest możliwe zagwarantowanie mu warunków pełnienia zawodowej służby wojskowej, wynikających z zaleceń lekarskich zawartych w powyższej opinii.
Nie podważono natomiast w skardze kasacyjnej dokonanych przez wojskową komisja lekarska, a zaakceptowanych przez sąd I instancji ustaleń faktycznych, dotyczących specyfiki zawodowej służby wojskowej w związku z wymaganiami związanymi ze stanem zdrowia skarżącego.
Uznając zatem podniesione przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej zarzuty za pozbawione podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.