Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1562/07 oddalił skargę H. i R. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozbiórki.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] maja 2007 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta N. z dnia [...] czerwca 2005r., znak: [...], nakazującej inwestorom dokonania przymusowej rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej.
Po rozpatrzeniu odwołania inwestorów Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak wskazał organ II instancji nie występują w sprawie niniejszej przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 i 6 kpa jakoby decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, a w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Zgodnie z orzecznictwem administracyjnym decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub jest ona faktycznie niemożliwa do wykonania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli inwestorzy podtrzymując zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem skarżących decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta N. z dnia [...] czerwca 2005 r., jest niewykonalna bowiem na działce nie wolno wykonywać robót budowlanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że niezasadnie skarżący wywodzą, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja jest niewykonalna. Decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub jest ona faktycznie niemożliwa do wykonania, np. przy istniejącym stanie wiedzy technicznej. Nie uzasadnia natomiast twierdzenia o niewykonalności decyzji jej nieopłacalność ekonomiczna czy też negatywne stanowisko jej adresatów, a nawet interes społeczny. W przypadku niewykonalności prawnej, muszą istnieć prawne nakazy lub zakazy stwarzające nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu decyzji (porównaj wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 1986 r., sygn. akt III SA 1146/85, podobnie w niepublikowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1985 r., I SA 1090/84, za: E Smoktunowicz, D. Kijowski, J. Mieszkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 560-561).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. i R. O., reprezentowani przez adwokata zaskarżając wyrok w całości i jako podstawy kasacyjne wskazując:
- - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię: a to art. 156 § 1 pkt 5 kpa, polegające na przyjęciu, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 kpa, pomimo, że zdaniem skarżących jest ona dotkniętą wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa – jako niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
- - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik w sprawie, a to art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, bowiem sąd administracyjny powinien z urzędu rozważyć czy nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 135 ppsa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został wydany bez uwzględnienia, iż wykonanie kwestionowanej decyzji może spowodować zagrożenie dla budynku inwestora oraz nieruchomości sąsiedniej ze względu na powstałe w otoczeniu osuwisko.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W niniejszej sprawie istotą zaskarżonych rozstrzygnięć - zarówno organów administracji, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - jest stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka niewykonalności kwestionowanej decyzji /art. 156 § 1 pkt 5 kpa/. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Jak przyjmuje się w piśmiennictwie, niewykonalność decyzji może być faktyczna bądź prawna. W pierwszym przypadku brak jest możliwości technicznych wykonania decyzji, a w drugim istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Niewykonalność decyzji powinna być spowodowana stwierdzeniem przeszkód w jej wykonaniu, które istniały już w dacie wydania decyzji i są nieusuwalne przez cały czas.
Niewykonalność decyzji nie może być definiowana względami ekonomicznymi i finansowymi, trudnościami technicznymi, ani też negatywnym nastawieniem adresatów decyzji czy innych podmiotów do wykonania decyzji, a istnienie przeszkód uniemożliwiających wykonanie decyzji powinno być udowodnione, zwłaszcza, że chodzi o stan faktyczny lub prawny, który istniał jeszcze przed datą doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronom.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż nie zostało wykazane by kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja obarczona była wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Niewykonalność obowiązku nałożonego na skarżących przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta N. musiałaby mieć bowiem charakter obiektywny, tj. obowiązek ten musiał być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia są w tym przypadku koszty i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, na co słusznie wskazał Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Natomiast subiektywne przeświadczenie skarżących o niewykonalności wskazanej decyzji nie jest tożsame z wypełnieniem przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa.
Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji, uruchamia postępowanie w nowej sprawie. Prowadzi ono do ustalenia czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola podjętego w postępowaniu zwykłym rozstrzygnięcia.
Postępowanie sądowo-administracyjne nie wykazało, aby zaskarżona decyzja była dotknięta taką wadą prawną, która uzasadniałaby jej wzruszenie, z tej przyczyny, iż błędnie zostało ocenione, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Nie udowodniono bowiem zaistnienia okoliczności wymaganych do spełnienia tej przesłanki. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa okazały się zatem nieuzasadnione.
Niniejszy wyrok nie stoi na przeszkodzie w tym aby strona, uznając że wystąpiła przesłanka z art. 161 kpa to jest zaistniał stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzkiemu, co może mieć związek z wykonaniem przedmiotowej rozbiórki, wystąpiła z wnioskiem o uchylenie kwestionowanej decyzji. Sprawa z art. 161 kpa toczy się w odrębnym postępowaniu przed wskazanym w tym przepisie organem.
Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.