Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Op 388/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżone przez M. S. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] maja 2007 r., zn [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia 17 marca 2006 r., zn. BPP.73252/1d/06 Burmistrz Nysy ustalił jednorazową opłatę w wysokości 8 067,70 zł z tytułu wzrostu wartości i sprzedaży nieruchomości położonych we wsi G., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o powierzchni 0,1724 ha i nr [...] o powierzchni 0,1745 ha, obciążając nią M. S.. M. S. wniósł w dniu 30 sierpnia 2006 r. odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r., zn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że z akt sprawy wynika, iż M. S. korzystał w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji z pełnomocnika do doręczeń. M. S. dopiero w odwołaniu z dnia 30 sierpnia 2006 r. zażądał przekazywania korespondencji na swój adres w Niemczech. Zgodnie natomiast z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym pouczono stronę w decyzji z dnia 17 marca 2006 r. Zaskarżona decyzja została doręczona przedstawicielowi strony – M. P. w dniu 17 marca 2006 r., o czym świadczy jego podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, zatem ustawowo zakreślony 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 31 marca 2006 r. Odwołanie M. S. przesłane zostało pięć miesięcy po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Skarga na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 214/07. Równocześnie ze skargą M. S. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...] marca 2006 r.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., zn [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie należy dopełnić czynności dla której określony był termin. M. S. nie spełnił powyższych wymagań, albowiem najpierw wniósł odwołanie, natomiast prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył dopiero po tym, gdy postanowieniem ostatecznym z dnia [...] stycznia 2007 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze do sądu administracyjnego M. S. zarzucił, że już w odwołaniu z dnia 2 kwietnia 2007r. wskazał, że mieszkając w Niemczech od prawie 20 lat nie był świadomy, że najpierw musi złożyć prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a dopiero potem odwołanie. Zarzucił, że wniesienie prośby o przywrócenie terminu w terminie 7 dni nie było możliwe, albowiem pismo Urzędu Miasta zostało wysłane najpierw do M. P., a ten musiał je wysłać do Niemiec.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że organ przyjął, że nie można skutecznie domagać się przywrócenia terminu do dokonania spóźnionej czynności po wydaniu przez organ orzeczenia stwierdzającego uchybienie takiego terminu. Jednak w ocenie Sądu, regulacje procedury administracyjnej nie stoją na przeszkodzie w domaganiu się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pomimo wcześniejszego stwierdzenia przez organ, iż odwołanie wpłynęło po ustawowym terminie. Odmienny pogląd w tej kwestii pozbawiłby strony postępowania administracyjnego prawa domagania się przywrócenia terminu do dokonania czynności nawet w sytuacji, gdy nie można przypisać im winy w uchybieniu terminowi.
Sąd podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z brzmieniem art. 58 § 2 K.p.a., strona obowiązana jest równocześnie z prośbą o przywrócenie terminu dokonać tej czynności procesowej, której prośba dotyczy, a więc gdy prośba dotyczyła odwołania, powinna wnieść odwołanie. Oznacza to dla strony obowiązek wniesienia odwołania jednocześnie z prośbą o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności także wówczas, gdy organ wydał postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. W rozpatrywanej sprawie M. S. nie złożył odwołania wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W ocenie Sądu należało przyjąć, że prośba ta dotknięta była brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu, któremu nie towarzyszy jednoczesne dopełnienie czynności procesowej (niedokonanej w wymaganym terminie), należy zakwalifikować jako brak formalny prośby o przywrócenie terminu. Skoro M. S. nie dopełnił obowiązku złożenia odwołania wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia, rozstrzygający organ miał obowiązek wezwać M. S. - w trybie art. 64 K.p.a. - do uzupełnienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, poprzez złożenie tego odwołania. Tymczasem, w niniejszej sprawie, Kolegium nie tylko, że rozpoznało prośbę skarżącego bez wezwania go do uzupełnienia omawianego braku, ale jednocześnie dokonało błędnej wykładni przepisu art. 58 K.p.a., z którego miał wynikać brak możliwości żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, po wydaniu postanowienia w sprawie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.
Sąd stwierdził zatem, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wezwać skarżącego po myśli art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braku formalnego prośby o przywrócenie terminu poprzez złożenie odwołania, pouczając jednocześnie, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie prośby bez rozpoznania.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 200 2r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez
- - nieuzasadnione przyjęcie, że postanowienie objęte wyrokiem wydane zostało z naruszeniem art. 64 kpa polegającym na zaniechaniu przez Kolegium obowiązku wezwania M. S. do uzupełnienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania o brakujący środek zaskarżenia,
- - błędną ocenę prawną polegającą na przyjęciu, że od tej samej decyzji ta sama strona może wnieść dwukrotnie odwołanie, co narusza art. 16 § 1 kpa,
- - uchylenie rozstrzygnięci Kolegium w sytuacji, gdy nawet stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
- 2. art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 58 kpa polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że istnieje możliwość żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zarzuty skargi kasacyjnej mają usprawiedliwione podstawy. Wprawdzie wadliwie sformułowany jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 58 k.p.a. "polegający na przyjęciu, że istnieje możliwość żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania" skoro taka możliwość oczywiście istnieje ale, zważywszy na prawidłowe uzasadnienie także i ten zarzut należało uwzględnić. Ze stanowiskiem Sądu w zakresie objętym zarzutami skargi kasacyjnej nie można się zgodzić. W rozpoznawanej sprawie podstawę stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania stanowił fakt wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji gdy postanowieniem ostatecznym z [...] stycznia 2007 r. stwierdzono jego uchybienie. W myśl art. 58 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne.
W rozpoznawanej sprawie termin ten upłynął w dniu 6 września 2006 r. w związku ze złożeniem odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2006 r. w dniu 30 sierpnia 2006 r. Decyzja od której wniesiono odwołanie zawierała odpowiednie pouczenia, została doręczona osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w dniu 17 marca 2006 r. i niewątpliwie najpóźniej w dniu 6 września 2006 r. ustały przyczyny nie do przezwyciężania które uniemożliwiałyby złożenie prośby o przywrócenie terminu. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2007 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało przez skarżącego zaskarżone a jego skarga została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. Dopiero po tym wyroku M. S. wniósł prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i ponownie zaskarżył kolejne postanowienie Kolegium z dnia [...] maja 2007 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie wskazując żadnych nowych okoliczności.
Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 64 § 2 k.p.a. musi być uznana za wadliwą i nieuzasadnioną w sytuacji, gdy M. S. wniósł odwołanie (czyli dopełnił czynności dla której był ustanowiony termin) nie składając jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu. Skoro odwołanie było już wcześniej wniesione nie można organowi odwoławczemu stawiać zarzutu braku wezwania do usunięcia braku formalnego w postaci odwołania. Słuszne jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w sytuacji gdy wyrokiem Sądu oddalono skargę M. S. na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania to tym samym decyzja z dnia [...] marca 2006 r. stała się ostateczna i odwołanie od niej już nie służyło. Wzywanie strony do ponownego jego złożenia (czyli do złożenia drugiego już odwołania) należy uznać w stanie faktycznym sprawy za zbędne i niedopuszczalne.
Nie można uznać za uzasadnioną dokonanej przez Sąd wykładni art. 64 § 2 w zw. z art. 58 § 3 k.p.a. w przedmiocie obowiązku wzywania do ponownego złożenia odwołania w sytuacji gdy strona odwołanie (po terminie) już wniosła i gdy oddalono jej skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Taka wykładnia prowadziła do naruszenia także art. 16 § 1 k.p.a. Innymi słowy, w sytuacji gdy strona wniosła odwołanie z uchybieniem terminu (bez wniosku o przywrócenie terminu) a jej skarga na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania została przez sąd oddalona, brak jest podstaw prawnych dla nakładania na organ odwoławczy obowiązku wezwania strony do ponownego złożenia odwołania gdy – już po wyroku sądu - wniosła prośbę o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (nie wnosząc jednocześnie kolejnego odwołania).
Wskazana wadliwość wykładni uzasadnia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym i z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 pow. ustawy orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.