Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę D. W. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2006 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 czerwca 2006 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł oraz nadesłania dwóch odpisów skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Mimo upływu zakreślonego terminu, braki formalne nie zostały przez skarżącą usunięte.
W skardze kasacyjnej od tego postanowienia podniesiono zarzut naruszenia art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez niepouczenie strony o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Niedopełnienie tego obowiązku przez Sąd było uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu (k.
10) nie została pouczona o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero przy doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 29 sierpnia 2006 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, skarżąca została pouczona o takiej możliwości. Skarżąca po otrzymaniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W takiej sytuacji, gdy skarga została odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu, a następnie przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym należy uznać, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi, przy braku pouczenia o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy jest wadliwe. Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, stosownie do przepisu art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. "Potrzebną wskazówką", w rozumieniu art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest taka wskazówka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogła realizować swoich uprawnień. Do takich wskazówek należy w szczególności informacja o możliwości wystąpienia do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy ze skargi wynika, że strona jest niezaradna.
Z tych względów nieudzielenie skarżącej w rozpoznawanej sprawie wskazówki dotyczącej możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy stanowi naruszenie przepisu art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Drugą podstawą odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji było nienadesłanie, mimo wezwania, dwóch odpisów skargi. Niesłusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nieotrzymania tych odpisów. Należy bowiem zauważyć, że do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom (art. 47 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie do skargi został dołączony jej odpis, który otrzymał organ, będący stroną postępowania sądowego w przedmiocie rozbiórki budynku.
Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił natomiast dla doręczenia komu konieczne są pozostałe dwa odpisy skargi, z akt sprawy bowiem nie wynika jednoznacznie, kto jeszcze jest stroną tego postępowania, a zwłaszcza na jakiej podstawie uczestnikami postępowania na prawach strony w tej sprawie są Starostwo Powiatowe w Suwałkach, Urząd Gminy J., czy Zakład Energetyczny.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.