Uzasadnienie
II OSK 652 /10
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Opolski Komendant Wojewódzki Policji na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.- zwanej dalej ustawą o broni i amunicji) oraz art. 104 i art. 268a k.p.a. cofnął C. K. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich. Organ I instancji wskazał, iż C. K. postawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Zdaniem organu stan nietrzeźwości sprawcy, a więc czyn z art. 178a § 1 k.k. (przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji) wypełnia przesłankę nakazującą cofnięcie prawa do posiadania broni.
W wyniku wniesionego przez C. K. odwołania, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy, wskazując na toczące się postępowanie karne wobec strony oraz fakt ukarania odwołującego się w okresie od 2006 do 2007 r. mandatami karnymi za pięć wykroczeń w ruchu drogowym, uznał, że cofnięcie pozwolenia na broń było uzasadnione w świetle przepisów ustawy o broni i amunicji.
Skargę na powyższą decyzję złożył C. K., wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania i zarzucając jej naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez uznanie, że podejrzenie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący zarzucił też naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawa o broni i amunicji, przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów uzasadniających jej dalsze posiadanie, a jedną z takich przesłanek są okoliczności wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, iż w dacie wydania decyzji przez organ I i II instancji przeciwko skarżącemu prowadzono postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwym). W ocenie Sądu fakt prowadzenia postępowania karnego o przestępstwo określone tym przepisem ma decydujące znaczenie przy ocenie zgodności z prawem decyzji organów Policji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy nie stanowi dla organów Policji przeszkody dla dokonania oceny, że dopuszczenie się przez posiadacza broni innego przestępstwa niż wymienionego expressis verbis w tym przepisie, może uzasadniać obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. O tej możliwości przesądza zastosowanie w tym przepisie sformułowania "w szczególności", które umożliwia rozszerzenie katalogu wyszczególnionych w nim przestępstw, uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń o inne przestępstwa, których popełnienie (potwierdzone skazującym wyrokiem) lub o popełnienie, których toczy się postępowaniem karne, a co pozwala na stwierdzenie istnienia obawy użycia broni przez jej posiadacza w sposób niezgodny z prawem.
W ocenie Sądu zaliczenie skarżącego, wobec którego toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k., do kręgu osób, o których mowa w powołanym przepisie nie nasuwa zastrzeżeń. Sam fakt przedstawienia skarżącemu zarzutu popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. może rodzić obawę, o której mowa w tym przepisie. Nieodpowiedzialne zachowanie, stanowiące naruszenie porządku prawnego w sposób szczególny, bo w stanie nietrzeźwości, podważa domniemanie, iż osoba ta będzie użytkowała broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego. Prawo do posiadania broni jest prawem wyjątkowym, związanym z reglamentacją dostępu do broni. Może je, zatem posiadać jedynie osoba o nieskazitelnej opinii, a toczące się postępowanie karne w sprawie popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., taką opinię podważa. Tak więc, w ocenie Sądu, organy Policji wykazały w rozpatrywanej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości istnienie bezpośredniego związku między zarzucanym skarżącemu czynem, a cechami jego charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które uprawdopodobniło obawę, że skarżący - posiadacz pozwolenia na broń, może użyć tej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwane dalej p.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł C. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego przez nie zastosowanie art. 46 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń,
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, iż zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a k.k. obliguje właściwe organy Policji do cofnięcia pozwolenia na broń (strona 6 zaskarżonego uzasadnienia),
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię poprzez przyjęcie, iż popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k. uzasadnia wniosek, iż strona postępowania stwarza uzasadnione obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 i art. 18 ustawy o broni i amunicji przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż ustawodawca wymaga od posiadacza broni "nieposzlakowanej opinii i nieskazitelnej postawy".
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Jednocześnie skarżący na zasadzie art. 187 § 1 p.p.s.a. zwrócił uwagę na możliwość pojawienia się istotnego zagadnienia prawnego w niniejszej sprawie, które to może sprowadzać się do następującego sformułowania: "czy istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, wystarczające jest popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa i czy popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa przy pozytywnych opiniach z miejsca zamieszkania i koła łowieckiego przesądza o istnieniu negatywnej, przesłanki do udzielenia pozwolenia na posiadanie broni" i wniósł o rozpoznanie zagadnienia prawnego przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący zwrócił się także na zasadzie określonej w art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, o zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 18 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z Konstytucją (art. 2 i art. 7).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji nie wynika jakich "innych naruszeń prawa o ruchu drogowym" dotyczy jego argumentacja, a po drugie z treści art. 46 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń wynika, iż ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. W ocenie autora kasacji ukaranie na podstawie mandatów winno być uznane za niebyłe najpóźniej z upływem trzeciego kwartału 2009 r. Posługiwanie się, zatem przez Sąd tymi argumentami nie może uzasadniać obawy użycia przez skarżącego broni palnej myśliwskiej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Ponadto twierdzenia zarówno Sądu jak i organu odwoławczego o istnieniu uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni palnej myśliwskiej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego oparte są jedynie na okoliczności skazania go z art. 178 a k.k. Nie są natomiast konfrontowane z pozytywną opinia z miejsca zamieszkania oraz pozytywną opinią z koła łowieckiego, którego C. K. jest członkiem. W tym zakresie strona skarżąca zarzuciła Sądowi oraz organowi odwoławczemu automatyzm w działaniu wobec skazania C. K. z art. 178 a k.k.
Skarżący podkreślił, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Komendant Główny Policji, wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm. Organ odwoławczy wskazał na trafność stanowiska, zajętego w zaskarżonym wyroku.
W piśmie z dnia 28 lipca 2010 r. skarżący zwrócił uwagę na zmianę brzmienia art. 5 dyrektywy Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni, którą wprowadzono dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r., a której ustawodawca nie implementował do krajowego porządku prawnego. W związku, z czym skarżący uznał zasadnym zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości w trybie prejudycjalnym w zakresie możliwości bezpośredniego stosowania na korzyść obywateli UE dyrektywy 91/477/EWG.
W piśmie z dnia 7 września 2010 r. Komendant Główny Policji podtrzymał dotychczasową argumentację podniesioną w sprawie.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący okazał wyrok Sądu Grodzkiego w Prudniku z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt VI K [...], którym uznano C. K. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i za czyn ten wymierzono skarżącemu karę grzywny oraz orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 26 maja 2009 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera takich zarzutów, które pozwalałyby na jej uwzględnienie.
Za nie zasługujące na uwzględnienie należało uznać złożone przez skarżącego wnioski o przedstawienie do rozstrzygnięcia pytań prejudycjalnych Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz pytań prawnych: Trybunałowi Konstytucyjnemu czy też składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną w sprawie nie wystąpiło zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, o którym mowa w art. 187 § 1 p.p.s.a.
Nie można też uznać, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy koniecznym było zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie podzielił w okolicznościach niniejszej sprawy wątpliwości wyrażonych przez skarżącego, co do zgodności z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP uregulowania zawartego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Pozbawiony zasadności był również wniosek skarżącego o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o rozpatrzenie w trybie prejudycjalnym pytania prawnego. Wniosek skarżącego nie spełniał przy tym wymogu z art. 267 Traktatu o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. UE 2010/C 83/01) dotyczącego niezbędności dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie można było podzielić także argumentacji, że wskazywana we wniosku implementacja nie została dokonana. Należało zwrócić uwagę, że art. 5 Dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni zgodnie zresztą z treścią tego przepisu nie uchybia art. 3 tej Dyrektywy, dającemu Państwu Członkowskiemu prawo, by w swoim ustawodawstwie uchwaliło przepisy surowsze, niż przewidziane w tej Dyrektywie.
Dokonując oceny wskazanych w kasacji podstaw, z uwagi na wadę konstrukcyjną zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego przez nie zastosowanie "art. 46 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń", tą podstawę kasacyjną uznać trzeba za pozbawioną zasadności. Prawidłowa, bowiem konstrukcja skargi kasacyjnej dotycząca zarzutu wadliwego zastosowania, czy też braku zastosowania określonych norm prawa winna wskazywać na naruszenie procedury sądowoadministracyjnej w powiązaniu z przepisami postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonego aktu, które znajdują zastosowanie w ustalaniu stanu faktycznego. Tymczasem wniesiona kasacja takich zarzutów nie przedstawiła skarżonemu wyrokowi.
Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów kasacji podkreślić trzeba, iż strona wnosząca kasację nie przedstawiła zarzutów kwestionujących ustalony stan faktyczny w sprawie. Jest to o tyle istotne, iż w rozpoznawanej sprawie podstawą odebrania skarżącemu pozwolenia na broń było postawienie mu zarzutów popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., a nie fakt skazania skarżącego za ten czyn. Rozróżnienie tych dwu sytuacji uszło uwadze skarżącego. Okoliczności popełnienia czynu nie budziły wprawdzie żadnych wątpliwości, bowiem skarżący nigdy nie kwestionował popełnienia czynu objętego przedstawionym mu zarzutem, a prezentowane we wniesionej kasacji wywody, jak i okazany prawomocny wyrok Sądu Grodzkiego wskazują na fakt, iż za czyn ten skarżący został w konsekwencji skazany. Z przedstawionych wyżej względów, jak również w zawiązku z brakiem powiązania z podstawami wydania kontrolowanej decyzji nie mógł być przedmiotem rozpoznania zarzut kasacji dotyczący naruszenia "prawa materialnego, poprzez przyjęcie, iż popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k. uzasadnia wniosek, iż strona postępowania stwarza uzasadnione obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego".
Za chybiony uznać trzeba też zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i zarzut naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 i art. 18 ustawy o broni i amunicji przez błędną jego wykładnię.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010 Nr 1, poz. 5). Analizę wskazanej wyżej normy ograniczono w powołanej uchwale do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Stanowisko wyrażone w tej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Odwołując się do zaprezentowanych w uzasadnieniu tej uchwały wywodów stwierdzić trzeba, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi, wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Oczywistym jest też, że od osób skazanych, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, odróżnić trzeba osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie określonych przestępstw. Jednakże na co zwracano uwagę wyżej stan faktyczny niniejszej sprawy nie budził wątpliwości, skarżący wnoszący kasację ustaleń Sądu pierwszej instancji nie podważył, a tym samym stwierdzić trzeba, iż spełniona została dyspozycja normy stanowiącej materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie.
Zasadnie w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji przyjął, że prowadzące postępowanie organy wykazały, iż w stosunku do skarżącego istniała uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wprawdzie skarżący słusznie wskazuje, że odczytując literalnie art. 15 i art. 18 ustawy o broni i amunicji należy dojść do wniosku, że ustawodawca nie wprowadza od posiadacza broni posiadania obowiązku "nieposzlakowanej opinii i nieskazitelnego charakteru". Wniosek jednak Sądu pierwszej instancji, który uzależnił posiadanie pozwolenia na broń od nieposzlakowanej opinii i nieskazitelnej postawy posiadacza broni, a co przejawia się przede wszystkim w przestrzeganiu prawa, uznać należy za uprawniony. Stwierdzić należało, że o ile przesłanką odebrania broni, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy jest istnienie uzasadnionej obawy, że osoba posiadająca pozwolenie może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to dla oceny spełnienia tej przesłanki ma również znaczenie zachowanie sprawcy i jego podejście do poszanowania porządku prawnego.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdzając nieważności postępowania ze względów wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a., na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.