Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 1 lutego 2011 r. [...] wystąpiło do Podkarpackiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Przemyślu Delegatury w Krośnie o wpisanie do rejestru zabytków działki ewid. nr [...] położonej w obrębie miasta Sanoka, przylegającej do działki ewid. nr [...], na której usytuowane jest stanowisko archeologiczne nr 1. W uzasadnieniu [...] podało, iż na terenie wzgórza zamkowego w Sanoku prowadzone są badania wykopaliskowe, które odkryły m.in. fragmenty kamiennego muru obronnego, wieży i fosy miejskiej.
Zawiadomieniem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 25 lutego 2011 r. strony zostały powiadomione o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa podkarpackiego dobra kultury obejmującego stanowisko archeologiczne zlokalizowane w Sanoku na działce nr [...], obręb ewidencyjny śródmieście, gm. [...], powiat sanocki.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 lit a, art. 7, art. 8, art. 9 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 2 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa podkarpackiego część stanowiska archeologicznego nr 1 zlokalizowanego w Sanoku w obrębie działki nr [...], gm. [...], powiat sanocki, w granicach: obejmujących część stanowiska archeologicznego nr 1 wraz z działką o nr ewid. [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że działka nr ew. [...] znajduje się na terenie fosy zamkowej otaczającej wzgórze zamkowe w Sanoku od strony północno-zachodniej. Całość terenu wchodzi w obręb stanowiska archeologicznego nr 1 w Sanoku, w granicach którego od lat 50-tych XX wieku realizowane są badania archeologiczne, w wyniku których na wzgórzu zamkowym uchwycono pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu oraz licznych elementów zespołu murowanej architektury rezydencjonalnej.
Stanowisko to, obejmujące grodzisko z XI-XIII wieku w Sanoku, położone w obrębie parceli nr [...] (obecnie działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...]), zlokalizowane na wzgórzu zamkowym, posiadające kształt zbliżony do trójkąta o wym: dł. ok. 100 m, szer. ok. 70 m, Wojewódzki Konserwator Zabytków w Rzeszowie wpisał do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] grudnia 1969 r., sygn. [...], pod numerem rejestru A-496 (obecnie C-31). W treści tej decyzji wskazano, że wały grodziska nie zachowały się, jednak jak stwierdził Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków, w wyniku najnowszych badań archeologicznych prowadzonych w latach 2009-2010 w obrębie wzgórza zamkowego, zrewidowany został dotychczasowy pogląd, że miasto otoczone było wyłącznie fortyfikacjami drewniano-ziemnymi z ewentualnymi murowanymi bramami miejskim. Odkryto duży odcinek murowanych obwarowań, biegnących od zamkowego muru obronnego w dół po stoku wzgórza, poprzez działkę nr ew. [...], w kierunku nieistniejącej Bramy Niżnej.
Odkryty relikt posiada maksymalną szerokość 1,45 m, wykonany został z piaskowca na zaprawie piaskowo-wapiennej. Wstępne hipotezy zakładają, że może być on pozostałością murów miejskich Sanoka, których istnienie poświadczają źródła pisane. Następnie organ wyjaśnił, że odsłonięte pozostałości kamiennego muru obronnego wraz z wszelkimi nawarstwieniami archeologicznymi zlokalizowanymi na działce oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], stanowią cenny zabytek świadczący o bogatej przeszłości miasta. Stanowią one również przyczynek do dalszych badań nad rodzajem i przebiegiem fortyfikacji miasta Sanoka, a przedmiotowa decyzja jest uzupełnieniem wcześniejszych decyzji wpisowych terenu Wzgórza Zamkowego i ustaleniem ścisłej ochrony konserwatorskiej dla nowoodkrytego fragmentu umocnień obronnych miasta Sanoka.
Od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2011 r. odwołanie wniósł R. K. – współwłaściciel działki nr [...]. Powołując się na treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie 33949/05 Potomska i Potomski przeciwko Polsce wskazał, że wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków jest równoznaczne z wywłaszczeniem właściciela, bo przestaje on nią swobodnie dysponować. W związku z czym Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków winien, przed wpisaniem działki do rejestru zabytków, przystąpić do rozmów z właścicielami nieruchomości, ustalając sposób zadośćuczynienia (rekompensaty).
Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy uzasadniając zaskarżoną decyzję wyjaśnił, że z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają m.in. zabytki archeologiczne będące, w szczególności pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa (pkt 3 lit. a). Podkreślił, że objęcie prawną ochroną konserwatorską dotyczy obiektów o wysokich wartościach historycznych, naukowych i artystycznych, uzasadnionych okolicznościami m.in. takimi jak występowanie cech wyróżniających obiekt, które przesądzają o jego znaczeniu jako świadectwa historycznego osadnictwa. Za organem I instancji Minister wskazał, że pozostałości kamiennego muru, odchodzącego na zewnątrz muru obronnego wraz z wszelkimi nawarstwieniami archeologicznymi zlokalizowanymi na działce oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], spełniają te warunki.
Część stanowiska nr 1 w granicach działki [...] z zachowanymi reliktami murów stanowi cenne świadectwo przeszłości miasta. Powyższe potwierdzają: opinia dr hab. Z. P., pracownika Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 14 stycznia 2011 r., wyniki badań prowadzonych w 2010 r. w obrębie działki [...] z ramienia [...] przez mgr inż. P. K. oraz oględziny terenu z udziałem stron, dokonane 15 kwietnia 2011 r. Zatem – zdaniem Ministra – słusznym było objęcie przedmiotowego zabytku prawną ochroną konserwatorską.
Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania, organ II instancji wyjaśnił, że wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie 33949/05 Potomska i Potomski przeciwko Polsce, dotyczy indywidualnej sprawy o odmiennym stanie faktycznym niż będąca przedmiotem niniejszego postępowania. W stosunku do zarzutu wywłaszczenia poprzez wpisanie obiektu do rejestru zabytków, należy wskazać, że ograniczenia prawa własności wynikające z przepisów ustawy o ochronie zabytków nie pozbawiają właściciela możliwości korzystania z rzeczy własnej i pobierania z niej pożytków oraz możliwości rozporządzania, pomimo ograniczenia możliwości zagospodarowania w dowolny sposób nieruchomości stanowiącej zabytek. Przepisy te nie wyłączają bowiem możliwości korzystania z tej nieruchomości w sposób zgodny z obowiązującym prawem.
Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. K. W uzasadnieniu skargi R. K. stwierdził, że wpis spornej nieruchomości, stanowiącej przedmiot jego własności, do rejestru zabytków, stanowi istotne i rażące naruszenie prawa własności, skutkujące zaistnieniem szeregu ograniczeń i obowiązków po stronie właściciela. Dlatego też, zdaniem skarżącego, który powołał się m.in. na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, powinno nastąpić za słusznym odszkodowaniem. R. K. podkreślił, że brak możliwości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w tym przypadku dowodzi, że polskie prawo nie zapewnia instrumentów pozwalających na ważenie ochrony własności i dbałości o dziedzictwo narodowe.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd wywodził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Stosownie do tego artykułu ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki archeologiczne będące w szczególności pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa. Treść tego przepisu wskazuje, że wydana na jego podstawie decyzja ma charakter uznaniowy.
Sąd I instancji argumentował, że kontrola decyzji uznaniowej sprowadza się do oceny, czy organ wydając decyzję o określonej treści, nie przekroczył granic swobodnej oceny, a więc czy decyzja nie jest obarczona cechą dowolności i czy prawidłowo został w niej uzasadniony wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli decyzja ta spełnia te kryteria, to nie można jej zarzucić braku legalności. Sąd administracyjny powołany jest tylko do oceny legalności decyzji, nie zaś do oceny i badania jej pod względem merytorycznym – jeżeli chodzi o decyzję o charakterze uznaniowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem i nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Przy ich wydaniu zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś ich uzasadnienia nie budzą zastrzeżeń merytorycznych. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone właściwie z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz 1071 ze zm. – zwana dalej k.p.a). Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy w uzasadnieniu swoich decyzji wyczerpująco wyjaśniły i uzasadniły przyczyny dokonania wpisu z urzędu nieruchomości do rejestru zabytków, ze względu na jej wartości historyczno-naukowo-artystyczne. Zdaniem Sądu I instancji, zgromadzone w przedmiotowej sprawie materiały dokumentacyjne pozwoliły organowi konserwatorskiemu ocenić, czy obiekt posiada walory zabytkowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentował, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, np. w postaci opinii biegłego, na okoliczność, że część stanowiska archeologicznego nr 1 wraz z działką o nr ewid. [...], nie mają zabytkowego charakteru, a zatem, że ich wpis do rejestru zabytków jest niezasadny. Skarżący nie powołał się również na inne dowody, materiały czy opracowania, które podważyłyby stanowisko Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Sąd I instancji stwierdził, że wszelkie zarzuty podnoszone w skardze sprowadzają się do kwestii ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa własności oraz braku zadośćuczynienia w postaci słusznego odszkodowania za dokonane – zdaniem skarżącego – wywłaszczenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodzić się należy ze stanowiskiem R. K., iż zabytek z chwilą wpisu przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem właściciela, którego interesy z tego względu stają się ograniczone. Forma ochrony zabytku jest bowiem formą ochrony, która wkracza w prawo własności właściciela nieruchomości, co nie oznacza jednak, że nie może on z tej nieruchomości korzystać. Sąd I instancji, stwierdził, że kwestie rekompensaty za ograniczenia nałożone na korzystanie z prawa własności nieruchomości w wyniku wpisu zabytku do rejestru, nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania. Stąd też w ocenie Sądu I instancji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz przepisów prawa wspólnotowego, jak również bez znaczenia dla prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia pozostają powołane w skardze wyroki Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły także przekonująco swoje decyzje, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów oraz nie przekraczając granic uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. K. zarzucając mu:
- I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
- - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie braku przeanalizowania wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze, bądź przeanalizowaniu pobieżnym, nienależytym, w efekcie czego rozstrzygnięcie odczytywane jest jako arbitralne i niezrozumiałe, a także w zakresie braku wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia i podania lakonicznej argumentacji;
- - art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez brak bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji lub aktów prawa międzynarodowego, które zakazują dokonywania przez organy państwowe wywłaszczenia bez słusznego odszkodowania;
- II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- - art. 2 (w zw. z art. 8 ust.
- 2) Konstytucji RP poprzez naruszenie dwóch zasad wyinterpretowanych z demokratycznego państwa prawnego, a mianowicie zasady ochrony praw nabytych, w przedmiotowej sprawie przysługującego prawa własności oraz zasady praworządności w ujęciu materialnym;
- - art. 9 (w zw. z art. 8 ust.
- 2) Konstytucji RP poprzez brak zadośćuczynienia obowiązkowi dostosowania przepisów prawa polskiego do postanowień Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a tym samym naruszenie art. 46 Konwencji poprzez nie przestrzeganie ostatecznego rozstrzygnięcia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, naruszenia art. 1 pierwszego Protokołu dodatkowego do Konwencji, który stanowi gwarancję własności, jako prawa o charakterze podstawowym oraz art. 4 pierwszego Protokołu dodatkowego do Konwencji, w zakresie w jakim Rzeczpospolita Polska dopuściła się naruszenia art. 1 poprzez brak dostosowania do wiążących ją umów narodowych ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
- - art. 21 (w zw. z art. 8 ust.
- 2) Konstytucji RP poprzez brak ustanowienia słusznego odszkodowania za istotne ograniczenie prawa własności, które w świetle powszechnie obowiązującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej prawa może być rozumiane jako wywłaszczenie, a tym samym brak ochrony prawa podstawowego, względnie dopuszczenie decyzji wywłaszczeniowej dokonanej przez organ bez słusznego odszkodowania;
- - art. 64 (w zw. z art. 8 ust.
- 2) Konstytucji poprzez brak zabezpieczenia przed naruszeniem istniejącego stanu własnościowego oraz pozbawienia prawa do spokojnego korzystania z nieruchomości;
- - art. 67 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o obowiązku poszanowania praw podstawowych.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania i wystąpienie w trybie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym, co do zgodności art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 7, 8, 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z Konstytucją RP lub Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w zakresie w jakim ustawa de facto dopuszcza wywłaszczenie bez zapewnienia norm ochrony dla takiego procesu, w tym zwłaszcza godziwej rekompensaty.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że własność należy do kategorii nabytych praw majątkowych, które podlegają najsilniejszej ochronie z punktu widzenia Konstytucji RP i przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Decyzja wpisująca nieruchomość do rejestru zabytków ma charakter wywłaszczeniowy.
Skarżący kasacyjnie motywował, że problem braku ochrony praw właścicieli wpisanych do rejestru zabytków nieruchomości stanowił przedmiot rozważań Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który w orzeczeniu z dnia 29 marca 2011 r. w sprawie Potomska i Potomski przeciwko Polsce podkreślił, że brak możliwości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w danym przypadku dowodzi, że polskie prawo nie zapewnia instrumentów pozwalających na wyważenie ochrony własności i dbałości o dziedzictwo narodowe.
Skarżący kasacyjnie zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił dlaczego organy nie miałyby być związane normami konstytucyjnymi. Konstytucja wprost stanowi, że własność jest chroniona, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
Zdaniem skarżącego skoro Sąd I instancji uznał, że decyzja jest zgodna z prawem to winien wyjaśnić dlaczego wywłaszczenie bez rekompensaty jest zgodne z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 t.j. - zwanej dalej p.p.s.a) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania. W sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem istnieją formalne podstawy do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanej wyżej ustawy opiece i ochronie podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki archeologiczne będące w szczególności pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa. Formę ochrony zabytków stanowi między innymi wpis do rejestru zabytków (art. 7 ustawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił argumentację przemawiającą za tym, że decyzja uznaniowa, jaką jest wpis do rejestru zabytków, wydana w przedmiotowej sprawie jest decyzją prawidłową. Skarżący kasacyjnie nie kwestionował zasadności wpisu zabytku do rejestru zabytków. W ocenie skarżącego kasacyjnie uzasadnienie Sądu I instancji sporządzone zostało z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a, albowiem nie zostały przeanalizowane wszystkie zarzuty skargi.
Stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił sprawę merytorycznie z uwzględnieniem przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji odniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz prawa wspólnotowego motywując, że przedmiotem postępowania nie jest kwestia rekompensaty z tytułu ograniczeń wynikających z ograniczenia z korzystania z prawa własności, a wpis do rejestru zabytków.
Uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera logiczną i spójną argumentację wyjaśniającą przyczyny wydania rozstrzygnięcia oddalającego skargę.
Podkreślić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 20 lutego 2014r, II GSK 1873/12). Uzasadnienie sporządzone przez Sąd I instancji odpowiada powyższym warunkom, a co za tym idzie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny.
Powyższe rozważania czynią niezasadnym pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 8 ust. 2, art. 2, art. 9 Konstytucji RP i art. 67 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zarzuty te dotyczą bowiem kwestii związanych z odszkodowaniem spowodowanym, zdaniem skarżącego kasacyjnie, wywłaszczeniem nieruchomości w wyniku wpisania jej do rejestru zabytków.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie jest wpis do rejestru, nie zaś kwestia wywłaszczenia, czy stosownego odszkodowania za wywłaszczenie.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. Potomska i Potomski przeciwko Polsce nie wskazał na konieczność zmian w polskich przepisach ochrony zabytków. Trybunał podkreślił, że "konserwacja dziedzictwa kulturowego oraz, gdzie to stosowne, jego zrównoważone użytkowanie mają na celu, obok utrzymania określonej jakości życia, zachowanie historycznych, kulturowych oraz artystycznych korzeni danego regionu i jego mieszkańców. Jako takie mają wartość zasadniczą, a zadanie ich ochrony i promocji spoczywa na organach władzy państwowej".
Ponadto Trybunał zauważył, że "nie można zakładać tego, iż z chwilą wpisu do rejestru zabytków właściciel staje się nieodmiennie uprawniony do jakiejś formy rekompensaty".
Zauważyć jednak należy, że sprawa rozpatrywana przez Trybunał nie dotyczyła wpisu do rejestru zabytków, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, a kwestii związanych ze sposobem rekompensaty przez Państwo z tytułu ograniczenia prawa własności.
Powyższe zarzuty, jako nie związane z przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie mogły odnieść pożądanego przez skarżącego kasacyjnie skutku.
Okoliczność ta przesądzała także o niezasadności wniosku o zawieszenie postępowania i wystąpienia w trybie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym, co do zgodności art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 7, 8, 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z Konstytucją RP lub Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w zakresie w jakim ustawa de facto dopuszcza wywłaszczenie bez zapewnienia norm ochrony dla takiego procesu, w tym zwłaszcza godziwej rekompensaty.
Zauważyć bowiem należy że zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie w jakim nie narusza istoty prawa własności. Ustawa o ochronie zabytków jest właśnie taką ustawą, o której mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Organy były zatem obowiązane do działania na podstawie zawartych w niej przepisów. Wpis określonej nieruchomości do rejestru zabytków z pewnością powoduje pewne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności i nakłada na właściciela dodatkowe obowiązki związane z utrzymaniem takiej nieruchomości, nie ingeruje natomiast w istotę tego prawa.
Jednocześnie należy podkreślić, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie obciąża kosztami utrzymania zabytków wyłącznie ich właścicieli. Między innymi w rozdziale VII wspomnianej ustawy uregulowano możliwości otrzymania przez właściciela z budżetu państwa dotacji na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku.
Odnosząc się natomiast to zarzutu naruszenia art. 21 i 64 Konstytucji RP zauważyć należy, że artykuły te składają się z wielu jednostek redakcyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w zastępstwie wnoszącego skargę kasacyjną dookreślać, który przepis prawa został naruszony.
Braki w zakresie wskazania podstaw kasacyjnych nie podlegają konwalidacji i czynią skargę kasacyjną nieskuteczną uniemożliwiając dokonanie merytorycznej oceny tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny (wyrok NSA z dnia 18 września 2007 r., II FSK 1007/06 - LEX nr 377587). Pogląd ten, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić.
Mając na względzie powyższe rozważania w oparciu o art. 184 p.p.s.a skarga kasacyjna została oddalona.