Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 800/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J.C. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]. Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w Aleksandrowie Kujawskim z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], nakazująca Gospodarstwu Rolnemu J.C. dostarczanie i przeprowadzanie analizy próbek pobieranych w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura na lata 2007-2009 w zatwierdzonych laboratoriach, wskazanych w ust. 1.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) na lata 2007-2009" (Dz. U. Nr 61, poz. 414 ze zm.) w celu realizacji obowiązków hodowcy wynikających z tego rozporządzenia.
W trakcie kontroli przeprowadzonej w Gospodarstwie Rolnym J.C. ustalono, iż rozpoczęto w niej regularne próbkobrania w stadach kur, które spełniały wymogi rozporządzenia i odbywały się w terminach, a także, że próbki zostały przebadane i dały wyniki ujemne. Jednak badania były wykonywane przez Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne [...] w O., zatwierdzone przez Głównego Lekarza Weterynarii do wykonywania badania pałeczek salmonelli, ale nie w ramach programu, o którym mowa w ww. rozporządzeniu. Badania próbek, w ocenie organów, można zaś tylko przeprowadzać w laboratoriach zatwierdzonych w ramach programu, wskazanych w ust. 1.5 załącznika do rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał za zasadne nałożenie obowiązku dokonanego decyzjami zaskarżonym przez J.C., w świetle regulacji wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r., która stanowi wykonanie przepisów aktów prawnych Unii Europejskiej, rozporządzenia nr 2160-/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych i rozporządzenia nr 1003/2005 WE z dnia 30 czerwca 2005 r. wdrażającego rozporządzenie 2160/2003 w odniesieniu do celu wspólnotowego ograniczenia powszechnego występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura Gallus gallus oraz zmieniającego rozporządzenie WE nr 2160/2003. Sąd podkreślił, że w ramach skargi w tej sprawie nie zajmuje się kwestią finansowania nałożonego obowiązku, jako pozostającą poza jej przedmiotem.
Reprezentowany przez radcę prawnego J.C. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz art. 15 i art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej uznającą, że z przepisów tych wynika dla skarżącego obowiązek dostarczania i przeprowadzana analizy próbek pobieranych w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura w zatwierdzonych laboratoriach wskazanych w ust. 1.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r. sprawie wprowadzenia Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura Gallus gallus na lata 2007-2009;
- 2) naruszenie art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zarzutów zgłoszonych w skardze, a w szczególności braku istnienia podstawy prawnej decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz poprzez przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonej decyzji z pominięciem całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i z nieuwzględnieniem wszystkich przepisów prawnych istotnych w rozpoznawanej sprawie, a w szczególności:
- – załącznika II.B rozporządzenie nr 2160/2003, z którego wynika jedynie, że istnieją trzy etapy produkcji, na których muszą zostać pobrane próbki oraz muszą one zostać poddane analizie w celu zbadania ich pod kątem chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, przy czym nie przesądza się tam do czyich obowiązków to należy;
- – punktu 1.7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r. sprawie wprowadzenia Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura Gallus gallus na lata 2007-2009, zatytułowanego Kontrole urzędowe w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) oraz pasz przeznaczonych dla tych stad, z którego wynika, że (zgodnie z lit. B załącznika I rozporządzenia nr 2160/2003, pobieranie próbek jest obowiązkowe na trzech etapach produkcji: piskląt jednodniowych, ptaków czterotygodniowych oraz na dwa tygodnie przed rozpoczęciem składania jaj lub przed przeniesieniem do jednostki produkcyjnej i że pobieranie to należy do obowiązków hodowcy oraz że w przypadku stwierdzenia w próbkach pobranych z inicjatywy hodowcy efektu hamującego mnożenie bakterii, powiatowy lekarz weterynarii zarządza urzędowe pobranie próbek w gospodarstwie i tylko wówczas badanie te wykonywane są na koszt właściciela;
- – punktu 4.5. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 marca 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)" na lata 2007-2009, w którym przewidziano szczegółową analizę kosztów programu, a z której wynika, że koszty analizy bakteriologicznej, koszty próbek (materiały + pobrania), koszty dojazdu (do fermy + koszty dowozu próbek do laboratorium) są finansowane przez Wspólnotę;
- – przepisów rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania choroby Aujeszkyego u świń (Dz.U. z dnia 18 kwietnia 2008 r.), a w ramach tego programu wszelkie dostarczania i badania próbek odbywają się na koszt Państwa;
- – artykułu 2 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt, w którym zaznaczono, że wskazane w nim definicje stosuje się tylko do celów tego rozporządzenia, albowiem "Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje ustanowione w art. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002". Stosuje się również następujące definicje:
"kontrola urzędowa" oznacza każdą formę kontroli, którą właściwy organ lub Wspólnota wykonuje do celów sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i ich dobrostanu, a gdyby nawet uznać, że definicja ta ma charakter uniwersalny, to wówczas i tak jej brzmienie nie wyklucza uznania, że kontrola urzędowa to też taka wykonywana z inicjatywy hodowcy;
- – punktu 2.1.załącznika do rozporządzenie Komisji (WE) nr 1168/2006 z dnia 31 lipca 2006 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 w odniesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1003/2005, w którym uregulowano kwestię częstotliwości i sposobu pobierania próbek i z którego wynika, że ustawodawca wspólnotowy stwierdził tam, że pobieranie próbek w stadach kur niosek przeprowadza właściwy organ z inicjatywy przedsiębiorcy żywnościowego ("przedsiębiorca"). Jednoznacznie wynika z tego stwierdzenia, że pobieranie próbek z inicjatywy hodowcy wcale nie oznacza, wbrew temu co podnosił w postępowaniu organ, że to hodowca ma zebrać, przetransportować i przebadać próbki;
- – punktu 1a i 1b rozporządzenia Komisji (WE) nr 646/2007 z dnia 12 czerwca 2007 r. wykonującego rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia częstości występowania Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium u brojlerów i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1091/2005, w którym tenże ustawodawca wskazał, że:
- a) Pobieranie próbek odnosi się do wszystkich stad brojlerów objętych zakresem rozporządzenia (WE) nr 2160/2003,
- b) Pobieranie próbek w stadach brojlerów przeprowadza właściwy organ z inicjatywy podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze,
- – art. 12 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, z którego wynika, że koszty działalności Inspekcji i wykonywania zdań, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 (czyli m.in. monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych) są pokrywane z budżetu państwa,
- 3) naruszenie art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w przypadku uznania, że podstawą jest art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz art. 15 i art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej braku wyjaśnienie w jaki sposób ze wskazanych norm prawnych wynika obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Lekarz Weterynarii.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842 ze zm.) określa zadania, organizację, tryb działania Inspekcji Weterynaryjnej, przewidując, że do zadań tej Inspekcji należą działania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego (art. 3 ust. 1). Zadania te wykonywane są w różny sposób, m.in. przeprowadzanie kontroli weterynaryjnej, sprawowanie nadzoru nad bezpieczeństwem wprowadzania na rynek zwierząt, czy produktów pochodzenia zwierzęcego i in. (art. 3 ust. 2). Wyniki kontroli stanowią podstawę do podejmowania czynności celem zapewnienia bezpieczeństwa, o którym mowa wyżej, w tym wydawania decyzji, mających zapewnić realizację ustaleń kontroli (art. 19f). W ramach zadań wyszczególnionych w ustawie Inspekcja wykonywała kontrolę przestrzegania obowiązków wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) na lata 2007-2009 (Dz.U.
Nr 61, poz. 414 ze zm.), dalej "rozporządzenie". Przepisy tego aktu miały na celu osiągnięcie celu wspólnotowego jakim było ograniczenie powszechnego występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach hodowlanych kur (Gallus gallus), nakreślonego przepisami "Unii Europejskiej", wskazanymi w ust. 1.1. rozporządzenia. Rozporządzenie przewidywało m.in. organizację organów Inspekcji Weterynaryjnej, jako właściwej władzy wykonawczej w zakresie programów, zasady kontroli, w tym pobierania próbek, a także wskazywało laboratoria, które dokonywały analizy próbek zgromadzonych w ramach programu, przeprowadzając badania.
Z akt sprawy wynika, że J.C. wykonywał obowiązki wynikające z programu dla hodowców, przestrzegając przepisów rozporządzenia w zakresie pobierania próbek, co potwierdziła kontrola, jednak badania próbek przeprowadzało laboratorium nie zatwierdzone w ramach programu, bowiem nie wymienione w ust. 1.5 rozporządzenia. Wskazane wyżej zadania Inspekcji Weterynaryjnej, w tym wynikające z rozporządzenia, upoważniały jej organy do nałożenia obowiązku kierowania pobranych próbek do laboratorium zatwierdzonego, bo tylko badanie przeprowadzone w takim laboratorium zapewniało realizację "Krajowego programu", o którym mowa w rozporządzeniu, a co za tym idzie osiągnięcie celu wspólnotowego.
Ze skargi zwykłej wynika, że J.C. nie tyle chodzi o samo nałożenie obowiązku, wszak pobierał próbki i poddawał je badaniom, ile o koszty wykonania obowiązku wynikającego z decyzji. Wojewódzki Sąd wyraźnie zauważył, że ta kwestia jest poza przedmiotem niniejszej sprawy i z tym należy się zgodzić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie naruszył zatem przepisów, oddalając skargę J.C., a wobec tego skargę kasacyjną również należało oddalić, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).