Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 1013/05 po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego M. Spółka z o.o. w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy - uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzja została doręczona wnioskodawcy i jego pełnomocnikowi w dniu 23 czerwca 2005 r. zaś w dniu 18 lipca 2005 r. pełnomocnik strony złożył za pośrednictwem poczty odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia twierdząc, że w okresie od 4 do 9 lipca 2005 r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego wyrażając pogląd, że siedmiodniowy termin przewidziany art. 58 § 2 kpa rozpoczął bieg w dniu 10 lipca i zakończy bieg w dniu 18 lipca 2005 r, uwzględniając fakt, że ostatni dzień terminu przypadał w sobotę. Do wniosku załączył kserokopię zwolnienia lekarskiego.
Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w oparciu o art. 59 (2 w zw. z art. 58 (2 kpa oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm./ odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana art. 58 kpa przewiduje, iż wniosek tym w przedmiocie musi być złożony w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek w tej sprawie natomiast złożono z uchybieniem terminu określonego w art. 58 kpa, jak bowiem wynika z załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego, opiewało ono do dnia 9 lipca 2005 r. a zatem w dniu 9 lipca 2005 r. ustała przyczyna uchybienia terminu. Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku rozpoczął bieg dnia 10 lipca 2005 r. a zakończył dnia 16 lipca 2005 r., w sobotę. Kolegium nie podzieliło poglądu, iż skoro ostatni dzień terminu przypada w sobotę, to bieg terminu kończy się w poniedziałek. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest terminem prekluzyjnym, a to oznacza, że czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna.
W skardze na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie art. 57 (4 kpa poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu. W uchwale z dnia 25 czerwca 2001 r. składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego został wyrażony pogląd, że zmiana stanu prawnego i wprowadzenie pięciodniowego tygodnia pracy uzasadnia stwierdzenie, że sobotę należy uznać za dzień równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 (4 kpa. Ten kierunek orzecznictwa pozostaje aktualny w orzecznictwie sądów administracyjnych do chwili obecnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną, nie podzielając stanowiska wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. W ocenie Sądu przy wykładni art. 57 (4 kpa należy posłużyć się wykładnią funkcjonalną tego przepisu, uwzględniającą w pełni gwarancyjną funkcję, jaką pełni to unormowanie w postępowaniu oraz kontekst przepisów innych procedur ściśle związanych z procedurą administracyjną. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że omawiany przepis ma służyć nie tylko zdyscyplinowaniu strony w zakresie przestrzegania ustawowo określonych terminów, ale równocześnie nakazuje tak liczyć ostatni dzień terminu, aby - obiektywnie rzecz ujmując - strona miała zapewnione normalne warunki skorzystania z prawa do wniesienia skargi także w ostatnim dniu terminu. W obecnych warunkach organizacji życia publicznego, gdy ostatni dzień terminu wniesienia skargi upływa w sobotę, strona nie ma zapewnionych normalnych warunków do skorzystania z prawa do wniesienia skargi /odwołania/, ponieważ w soboty nie są czynne ani sądy, ani urzędy konsularne, natomiast urzędy pocztowe są czynne w ograniczonym zakresie, podobnie jak w dni wolne od pracy /np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2000 r. sygn. akt III RN 195/99, OSNAPiUS 2000/24/884 a także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2001 r. FPS 7/00, ONSA 2001/4/149/.
Strona, której termin kończy bieg w sobotę, nie może realizować swoich uprawnień procesowych w identycznych warunkach, jak strona, której termin upływa w dzień powszedni. W tym stanie rzeczy przy interpretacji art. 57 (4 kpa prymat należy przyznać wykładni funkcjonalnej tego przepisu i opowiedzieć się za przyjęciem zasady, iż strona w postępowaniu przed organami administracji powinna mieć zapewnione normalne warunki do podjęcia czynności także w ostatnim dniu terminu, jeżeli przypada on w sobotę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. reprezentowane przez radcę prawnego M. W. zarzucając:
1/ naruszenie prawa materialnego - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./, w zw. z art. 57 (4 kpa, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na wykroczeniu poza kryterium dokonywania kontroli działalności administracji publicznej, a więc sprawowanej pod względem zgodności z prawem, dokonanie jej pod względem słuszności i celowości i tym samym uchylenie postanowienia, które prawa nie narusza, 2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 (1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", w zw. z art. 6 i art. 57 (4 kpa, poprzez uchylenie postanowienia zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż Sąd pierwszej instancji błędnie przyznał prymat wykładni funkcjonalnej art. 57 (4 kpa, podczas gdy brzmienie tego przepisu nie pozwala w ocenie strony wnoszącej tę skargę na przyjęcie poglądu wyrażonego w zaskarżonym wyroku, a wywody Sądu co najwyżej przemawiają za dokonaniem zmian w przepisach proceduralnych w celu ich ujednolicenia, nie mogą natomiast "obciążać" organów administracji publicznej stosujących wprost przepis prawa, które zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 kpa działają na podstawie prawa. Nie pozwala to czynić Kolegium zarzutu naruszenia prawa, w sytuacji, gdy działało ono na podstawie i w granicach prawa jak też zastosowało normę prawną zgodnie z jej brzmieniem.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Kluczową w sprawie kwestią jest wykładnia przepisów procesowych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie sposobu liczenia terminu w sytuacji, gdy koniec terminu przewidzianego dla strony postępowania przypada w sobotę. Podkreślić wypada, iż w odróżnieniu od przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy też Ordynacji podatkowej, w których w związku z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego wprowadzona została regulacja traktująca soboty jako dni ustawowo wolne od pracy, analogicznej zmiany unormowania nie dokonano w Kodeksie postępowania administracyjnego. W tej sytuacji pozostaje tylko dokonanie wykładni albo zajmując takie stanowisko, jakie prezentuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., iż literalne stosowanie prawa nie dozwala na traktowanie w zakresie ustalania terminów procesowych sobót, jako dni wolnych od pracy, lub też przyjęcie tak, jak to czyni Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że wykładnia systemowa, funkcjonalna, wskazuje na konieczność traktowania sobót jako dni wolnych od pracy. Za tym drugim poglądem wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale składu Siedmiu Sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko, wyrażone w zaskarżonym wyroku. Aby przyjąć taki właśnie pogląd, nie jest niezbędne, jak to twierdzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., uprzednie dokonanie zmiany stanu prawnego. Różnicowanie sytuacji procesowej obywateli w zależności od tego, czy w tego samego rodzaju sytuacjach procesowych mają zastosowanie przepisy kpc, kpa, czy też ordynacji podatkowej, prowadziłoby ponadto do naruszenia konstytucyjnego wymogu zachowania równości wobec prawa.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 ppsa.