Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA w Gdańsku, sąd pierwszej instancji, sąd wojewódzki) wyrokiem z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 423/25, w wyniku rozpoznania skargi O. O. (dalej: cudzoziemiec, skarżący, strona) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego (dalej: Wojewoda, organ, skarżący kasacyjnie) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1.); przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (pkt 2.) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 3.).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Cudzoziemiec, obywatel Ukrainy wnioskiem z 13 maja 2024 r. (wpływ do organu) wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wskazując jako cel pobytu wykonywanie pracy. Złożył ponaglenie z 29 lipca 2025 r., a następnie skargę z 25 sierpnia 2025 r. na przewlekłość organu. Wojewoda, decyzją z 27 listopada 2025 r. udzielił stronie wnioskowanego zezwolenia z terminem ważności do 27 listopada 2028 r..
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 18 grudnia 2025 r. WSA w Gdańsku co do zasady, uwzględnił skargę. W uzasadnieniu w szczególności wskazano, że zgodna z Konstytucją RP wykładnia językowa i systemowa przepisów zawartych w art. 100c i art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.; dalej: u.o.p.) prowadzi do stwierdzenia, że nie są przedmiotem tych regulacji uprawnienia i obowiązki innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Uznano, że regulacje te nie dotyczą obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski z Ukrainy przed 24 lutego 2022 r. oraz innych cudzoziemców. Wskazano na podstawie akt sprawy, że skarżący będący obywatelem Ukrainy przebywał na terenie Polski przed datą agresji Rosji na Ukrainę, jednak - jak wynika ze złożonego wniosku i oświadczenia, wjazd skarżącego na terytorium RP miał miejsce 29 kwietnia 2024 r. z terytorium Litwy.
Zatem stwierdzono, że nie przybył na terytorium RP z terytorium Ukrainy, stąd też w świetle art. 1 u.o.p. nie mają do skarżącego zastosowania przepisy tejże ustawy. Następnie, podzielono pogląd najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), że niezgodność art. 100d u.o.p. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Termin załatwienia sprawy określony w art. 112a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm., dalej u.o.c.) na 60 dni od daty osobistego złożenia wniosku pozbawionego braków formalnych został przez organ przekroczony. Wyjaśniono, że termin rozpoczął bieg 13 września 2024 r. Tym samym bezskutecznie upłynął z dniem 12 listopada 2024 r..
Uwzględniając niezgodność art. 100d u.o.p. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, która zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r., dokonana w sprawie ocena sprawności i efektywności postępowania organu od 1 lipca 2024 r., oparta na ogólnych warunkach wynikających z ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i Kodeksie postępowania administracyjnego w zw. z u.o.c., w ocenie WSA w Gdańsku również prowadzi do przyjęcia, że stan przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez organ miał miejsce i trwał od wielu miesięcy. Podano, że organ zakończył postępowanie w przewidzianej prawem formie dopiero 27 listopada 2025 r.
W ocenie sądu wojewódzkiego, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, uznano, że w sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, albowiem organ prowadził postępowanie przewlekle i pomimo upływu 15 miesięcy od złożenia kompletnego wniosku, nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, przy braku obiektywnych przeszkód dla merytorycznego rozpoznania wniosku. Podano, że opieszałość organu spowodowała, że skarżący z własnej inicjatywy dostarczał organowi kolejne dokumenty, aby wniosek nie zdezaktualizował się z powodu upływu czasu. Następnie, przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1000 zł. Sąd pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do przyznania sumy pieniężnej w wyższej, żądanej w skardze wysokości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):
- 1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że:
- a. przepis ten ma zastosowanie jedynie do postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonych w stosunku do cudzoziemców, o których mowa w art. 1 u.o.p., czyli obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, w tym do skarżącego, który jest obywatelem Ukrainy przebywającym w Rzeczypospolitej Polskiej przed wybuchem działań wojennych na terytorium tego kraju;
- b. ustalony przez sąd a meriti stan faktyczny w sprawie jest odmienny od ustalonego w sprawie II OSK 2926/24, gdyż ilość przyjmowanych przez Wojewodę Pomorskiego wniosków cudzoziemców w latach 2024 i 2025 była znacznie wyższa niż w latach 2020-2022 i uzasadnia stosowanie wskazanego przepisu do 4 marca 2026 r., mimo uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku, iż dokonane po 30 czerwca 2024 r. przedłużenie jego obowiązywania utraciło ratio status w przypadku przyjmowania przez wojewodów mniejszej ilości wniosków po tym dniu z uwagi na zmniejszenie się ich liczby;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez uwzględnienie skargi cudzoziemca, mimo iż organy administracji publicznej obowiązane są do stosowania obowiązujących przepisów prawa, w tym art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p., zgodnie z którym w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres;
- b. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu, mimo iż stosownie do art. 100d ust. 4 u.o.p. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2026 r. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, co skutkowało uznaniem, iż organ dopuścił się "bezczynności oraz zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku strony w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni";
- c. art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez uznanie, iż "bezczynność" organu w sprawie z wniosku skarżącego miała charakter rażący;
- d. art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej, mimo iż stosownie do art. 100d ust. 3 pkt 2 u.o.p. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; orzeczenie co do całości kosztów postępowania, tzn. za obie instancje sądowe, a w przypadku przekazania sprawy do rozpoznania sądowi pierwszej instancji o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna okazała się w części zasadna, tj. odnośnie do pkt 1. w części zakwalifikowania stwierdzonej przewlekłości jako rażąco naruszającej prawo i pkt 2. tj. przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. W kluczowej natomiast kwestii tj. stwierdzenia przewlekłości organu (pkt 1) oraz wynikowych kosztów postępowania (pkt 3.) – skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.
Jako zasadny należało ocenić zarzut skargi kasacyjnej - ale bez żadnego wpływu na wynik sprawy - że wadliwie sąd wojewódzki przyjął, że art. 100d u.o.p. ma zastosowanie jedynie w postępowaniach o wydanie zezwoleń pobytowych prowadzonych w stosunku do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP po wybuchu wojny 24 lutego 2022 r. Natomiast skarżący nie spełnia tego kryterium, gdyż jest obywatelem Ukrainy co prawda, ale przebywał na terytorium RP jeszcze przed wybuchem wojny rosyjsko-ukraińskiej. Ponadto wjazd na terytorium RP miał miejsce w dniu 29 kwietnia 2024 r. z terenu Litwy.
W dotychczasowym orzecznictwie NSA za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, do czego nawiązuje treść art. 1 ust. 1 u.o.p. (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1809/24; wyrok NSA z 18 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 286/24; wyrok NSA z 13 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 821/24; wyrok NSA z 9 października 2024 r. sygn. akt II OSK 877/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 469/24; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 470/24, wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1341/24; wyrok NSA z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1890/24, wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 2057/24, wyrok NSA z 20 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 1916/24).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Zauważyć trzeba, że nie inaczej powyższe zagadnienie ocenia się w piśmiennictwie (M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Komentarz, red. W. A. Klaus, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, uwaga 2). Mimo jednak przyjęcia błędnej wykładni art. 100d u.o.p. odnośnie zakresu podmiotowego tego przepisu, ostatecznie WSA w Gdańsku przyjął, że skarżący podlega regulacji art. 100d u.o.p. Jednocześnie przyjmując takie stanowisko zasadnie przyjął, że przedłużenie działania art. 100d u.o.p. po 30 czerwca 2024 r., należało ocenić jako niezgodne z Konstytucją RP.
Sąd wojewódzki bowiem - odwołując się do jednolitego orzecznictwa NSA - przyjął i szeroko uzasadnił, że art. 100d u.o.p. po kolejnej nowelizacji dokonanej na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, w zakresie w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p., należało ocenić jako niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przy czym konstytucyjne prawo do sądu, będące skutkiem przeprowadzonej przez sąd wojewódzki tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP - przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio) zaktualizowało się po dniu 30 czerwca 2024 r.
W konsekwencji zasadnie WSA w Gdańsku przyjął, że od 1 lipca 2024 r. znajduje zastosowanie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 u.o.p., ale nie w brzmieniu zgodnym z art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej, lecz w brzemieniu przed przedmiotową nowelizacją. Przy czym, czego już nie wskazał WSA w Gdańsku konsekwentnie należało dalej odmówić zastosowania art. 10 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1301), w zakresie przedłużenia terminu określonego w art. 100d u.o.p. do 4 marca 2026 r.
Skutkowało to prawidłowym zastosowaniem art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie przewlekłości organu. Jednocześnie brak było podstaw do zobowiązania organu do załatwienia wniosku ze względu na wydanie w dniu 27 listopada 2025 r. (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) decyzji kończącej postępowanie.
Stanowisko powyższe jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie – mianowicie przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2927/24, II OSK 2587/24, II OSK 2930/24, II OSK 2924/24, II OSK 2926/24, II OSK 2740/24, II OSK 2817/24; wyrok NSA z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; wyrok NSA z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24; wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2719/24; wyrok NSA z 3 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 1588/25, wyrok NSA z 13 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 1849/25, wyrok NSA z 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 2140/25, wyrok NSA z 13 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 2451/25 - CBOSA).
NSA w składzie orzekającym w pełni podziela argumentację prawną wyrażoną, w szczególności w szeregu wyroków NSA wydanych w dniu 19 maja 2025 r.
Podkreślić należy, że w sprawie przewlekłości termin załatwienia sprawy czy to określony w k.p.a., czy przepisach szczególnych ma wtórne znaczenie. Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość zatem nie odnosi się do żadnych terminów, lecz koncentruje się na sprawności i efektywności czynności podejmowanych przez organ. W postępowaniu tym bada się, czy postępowanie jest prowadzone efektywnie, czy czynności wykonywane są w dużym odstępie czasu, czy są to może czynności pozorne (por. wyrok NSA z 7 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 937/23). Skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19).
Takim przepisem szczególnym jest art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c. Przepisy te po pierwsze ustalają termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i wynosi on 60 dni; po drugie ustalają reguły liczenia tego terminu.
W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony przez skarżącego w dniu 13 maja 2024 r., a ustalenia w tym zakresie podjęte przez WSA w Gdańsku na str. 17 należy uznać za błąd, ale bez wpływu na wynik sprawy. Niemniej z akt administracyjnych wynika, że braki formalne wniosku zostały uzupełnione przez stronę w dniu 13 września 2024 r. wobec wezwania do ich usunięcia pismem organu z 6 sierpnia 2024 r. W dniu 6 grudnia 2024 r. organ zwrócił się do właściwych organów o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Następnie organ w dniu 5 września 2025 r. wezwał do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień. Następną czynnością według akt było wydanie decyzji kończącej postępowanie w dniu 27 listopada 2025 r. Tym samym, z akt postępowania administracyjnego nie wynika, by organ podejmował skutecznie i sprawnie działania ukierunkowane na wydanie rozstrzygnięcia. W tym brak aktywności organu pomiędzy 6 grudnia 2024 r., a 5 września 2025 r. uzasadniał stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a..
Podsumowując, w świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że sąd pierwszej instancji, orzekając 18 grudnia 2025 r., nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów uwzględniając skargę na przewlekłość organu. W tym miejscu ponownie trzeba podkreślić, że w sprawach dotyczących bezczynności lub przewlekłości sąd orzeka z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego w dniu wydania orzeczenia. Natomiast organ załatwił sprawę przed wydaniem zaskarżonego wyroku, stąd Sad nie zobowiązywał do załatwienia wniosku.
W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna w tym zakresie została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Jako usprawiedliwione natomiast należało ocenić zarzuty naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez uznanie, iż stwierdzona zasadnie przewlekłość organu w sprawie z wniosku skarżącego miała charakter rażący oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej.
W odniesieniu do rażącego naruszenia prawa przypomnieć należy, że ustawodawca nie zdefiniował, kiedy bezczynność lub przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 198/22). Na tę ocenę rzutuje m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące (zob. wyroki NSA: z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 718/24; z 7 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1499/24; z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1081/22).
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie akcentuje się również, że sąd administracyjny uwzględniając całość okoliczności indywidualnych sprawy powinien wziąć pod uwagę także występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność (zob. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3614/13, M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, art. 149, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 616). Zdaniem NSA co prawda organ prowadził postępowanie przewlekle, ale działał na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP) i w zaufaniu do normy prawa. W krajowym porządku prawnym obowiązywał bowiem art. 100d u.o.p. w brzmieniu po kolejnej nowelizacji dokonanej na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, czyli przedłużał działanie art. 100d u.o.p. do 30 września 2025 r. Dopiero linia orzecznicza zapoczątkowana wyrokami NSA z 19 maja 2025 r. (sygn. akt wymienione wyżej) oraz konsekwentnie kolejne wyroki tegoż sądu, zwróciła uwagę na kwestie niekonstytucyjności przedmiotowego przepisu.
Po sporządzeniu uzasadnień do tych wyroków, na które p.p.s.a. przewiduje termin 30 dni (art. 193 p.p.s.a.), podpisaniu ich przez skład orzekający oraz umieszczeniu w bazie orzecznictwa sądów administracyjnych (CBOSA), możliwe było zapoznanie się poszczególnych Wojewodów oraz sądów wojewódzkich z aktualnym stanowiskiem sądu kasacyjnego. W tej trudnej sytuacji procesowej i materialnej stwierdzona przewlekłość organu nie może być uznana za rażąco naruszająca prawo. Kwalifikacja przyjęta przez sąd wojewódzki była zatem nieuzasadniona. W konsekwencji konieczne było uchylenie pkt 1. zaskarżonego wyroku i stwierdzenie, że przewlekłość Wojewody nie miała rażącego charakteru, co miało miejsce na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a.
Tożsame argumenty należało odnieść do przyznania stronie sumy pieniężnej. Niewątpliwie suma stanowi negatywną konsekwencję dla organu, który dopuścił się bezczynności lub przewlekłości. Skoro organ działał w granicach i na podstawie obowiązującego przepisu prawa, korzystając z uprawnienia przyznanego przez ustawodawcę i poprzez jednoznaczne zwolnienie organu od skutków właściwych dla przewlekłości lub bezczynności, zdaniem NSA nie było usprawiedliwione przyznanie cudzoziemcowi sumy pieniężnej. W konsekwencji konieczne było uchylenie pkt 2. zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej, co miało miejsce na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.
NSA orzekał na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym.