Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1435/08 oddalił skargę M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:
Komendant Wojewódzki Policji w L. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) – dalej u.ob.ia., cofnął M. P. pozwolenie na broń palną myśliwską, ponieważ jak uznał nie daje on wystarczającej rękojmi, że swoim zachowaniem, jako posiadacz broni, nie zagrozi takim dobrom jak porządek publiczny i bezpieczeństwo. Podstawą powyższego stwierdzenia był fakt uznania M. P. przez Sąd Rejonowy w T. winnym popełnienia przestępstwa z art. 190 § 1 k.k., tj. groźby karalnej i skazania go wyrokiem z dnia 9 marca 2007 r., który został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Z. W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie, argumentując, że Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie nie uprawdopodobnił nawet postawionej rozstrzygnięciem tezy co do uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w sposób niezgodny z celami bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając, że art. 18 ust. 1 pkt 2 u.ob.ia. ma charakter kategoryczny i jest dla organu wiążący, obliguje bowiem organ do cofnięcia pozwolenia na broń w sytuacji, gdy wobec jej posiadacza istnieje obawa użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności gdy został skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Organ wyjaśnił, że wymieniony w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.ob.ia. katalog przestępstw nie jest zamknięty, a więc każde naruszenie przez posiadacza broni prawa, zwłaszcza prawa karnego, musi podlegać ocenie organu policji. Zgodnie z przyjętą przez te organy zasadą, od posiadaczy broni należy wymagać bezwzględnego przestrzegania prawa z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Zdaniem organu, do przesłanek nie pozwalających na posiadanie broni należy zaliczyć przestępstwa przeciwko wolności, popełniane w stanach silnej agresji, porywczości, czy też wulgarności zachowania. Organ zwrócił uwagę, że zachowanie strony cechowała agresja i niezrównoważenie, a nie są to cechy jakimi powinny odznaczać się osoby posiadające broń, choćby z uwagi na skutki, jakie może wywołać użycie broni pod wpływem silnych emocji. Negatywnej oceny nie mogą zmienić korzystne dla skarżącego opinie P. w T. oraz macierzystego koła łowieckiego, czy też pozytywna opinia z Zespołu Szkół w T., którego jest pracownikiem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. domagał się uchylenia decyzji Komendanta Głównego Policji, nie zgadzając się z uznaniem go za osobę stwarzającą obawę, że użyje broni niezgodnie z celami określonymi w ustawie o broni i amunicji. Jego zdaniem z zaskarżonej decyzji wynika, że organy Policji automatycznie zaliczają osoby skazane za przestępstwa przeciwko wolności do grupy osób, wobec których istnieje obawa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.ob.ia., co zdaniem skarżącego, jest błędne i narusza wskazany przepis przez dokonanie wykładni rozszerzającej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę M. P. wskazał, że zastosowanie przez organ Policji przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i cofnięcie na jego podstawie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku stwierdzenia, że dana osoba należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2–6 ww. ustawy.
Sąd podał, że zastosowanie przez organ na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 u.ob.ia. obligatoryjnej sankcji cofnięcia pozwolenia na broń wynika z oceny, czy osoba, w stosunku do której sankcja ma zostać zastosowana, należy do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, tj. do osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ocena taka wydana zostać musi w oparciu o zebrane w trakcie postępowania administracyjnego dowody, do których należą orzeczenia sądowe lub informacje o toczących się postępowaniach karnych.
W ocenie Sądu z brzmienia przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 u.ob.ia. wynika, że ustawodawca przesądził, iż osoby skazane za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, lub wobec których toczą się postępowania o popełnienie takich przestępstw, stwarzają obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (tak samo – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 514/07). Przy czym, co w rozpatrywanej sprawie jest punktem rozważań, katalog przestępstw z ww. artykułu nie jest katalogiem zamkniętym.
Sąd wskazał, że inaczej ma się rzecz w przypadku, gdy osoba posiadająca broń zostaje skazana za przestępstwo inne, niż wyszczególnione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy, w tym również za przestępstwo przeciwko wolności. W takim przypadku organ ma obowiązek dokonać oceny istnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa we wskazanym przepisie, w oparciu o wszystkie zebrane w sprawie dowody, a więc m.in. w oparciu o wyrok skazujący za inne, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu przestępstwo oraz wszelkie inne udokumentowane dane dotyczące posiadacza broni z uwzględnieniem jego cech osobowych, predyspozycji psychicznych i dotychczasowego zachowania (podobnie: wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt IIOSK 88/06). Fakt popełnienia przez posiadacza broni przestępstwa innego, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a więc także przestępstwa z art. 190 § 1 k.k., winien zostać przez organ administracji oceniony przez pryzmat wpływu tego czynu na sferę związaną z dysponowaniem przez jego sprawcę bronią, przy czym organ powinien brać pod uwagę dodatkowe okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę sprawcy jako posiadacza broni jak: jednorazowość lub wielokrotność popełnienia określonego przestępstwa, zachowanie i stan sprawcy podczas zatrzymania oraz jego ocenę własnego zachowania.
Sąd I instancji stwierdził, że na tle zgromadzonego materiału dowodowego, stanowisko organu, iż skarżący może stwarzać obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.ob.ia., nie budzi wątpliwości. Przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. ma charakter umyślny i mimo formalnego niesklasyfikowania go w Kodeksie karnym w grupie przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, lecz w grupie przestępstw przeciwko wolności ze względu na potencjalne skutki dopuszczenia się tego przestępstwa, należy do grupy przestępstw zakładających niejako ryzyko uszczerbku lub utraty zdrowia lub życia ludzkiego. Nie jest więc bez znaczenia, co podkreślił organ w zaskarżonej decyzji, iż skarżący posunął się, w ramach czynu, za który został skazany prawomocnym wyrokiem, do działań brutalnych i gwałtownych, podejmowanych w warunkach samowoli, skierowanych przeciwko wolności i życiu innej osoby. Stwierdzone przez organ naruszenie porządku prawnego przez skarżącego, w ocenie Sądu, dawało organowi podstawę do dokonania oceny stanu faktycznego, jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z ze zm.).
Sąd podkreślił, że od osób uprawnionych do posiadania broni należy oczekiwać postawy poszanowania porządku prawnego, jako gwarancji przestrzegania również zasad bezpiecznego posiadania i używania broni. Popełnienie przestępstwa, które pośrednio godzi w życie lub zdrowie innych ludzi, jak też lekceważący stosunek do kategorycznych norm ustawy o broni i amunicji gwarancję tę niweczy, a dobra opinia w miejscu pracy, czy w środowisku łowieckim nie mogą stanowić argumentów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r. skargę kasacyjną wniósł M. P., zaskarżając w całości wskazany wyżej wyrok i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe i błędne zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji w ten sposób, że organ pozwany rażąco błędnie zakwalifikował skarżącego do osób skazanych za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, wbrew sentencji wyroku skazującego, a tym samym usiłuje bezprawnie pozbawić skarżącego pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej. Podniósł w tej kwestii, że stosownie do art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Kasator zarzucił także naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 7 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w ten sposób, że mimo oczywistego charakteru imperatywnego tych norm prawnych, nakazujących organowi administracji publicznej, jakim jest organ pozwany, prawidłowe stosowanie prawa, organ ten nadużył swoich ustawowych uprawnień w przedmiotowej sprawie według "swobodnego uznania", usiłując tym samym pozbawić skarżącego jednego z podstawowych praw obywatelskich, jakim jest posiadanie broni myśliwskiej.
Zarzucił ponadto pogwałcenie art. 91 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, na podstawie którego, jego zdaniem, także w przedmiotowej sprawie obowiązują dyrektywy Unii Europejskiej w Polsce (zasada prymatu prawa unijnego). Zarzucił także rażące naruszenie art. 190 § 1 k.k. w ten sposób, że po świadomym stwierdzeniu przez Sąd I instancji, że: "W rozpatrywanej sprawie skarżący, mimo iż nie został skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu lecz za popełnienie czynu z art. 190 § 1 k.k.", tj. za przestępstwo z grupy przestępstw przeciwko wolności – Rozdział XXIII Kodeksu karnego, a w ten sposób doszedł Sąd I instancji do rażąco błędnego wniosku, że może dowolnie interpretować treść art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w przedmiocie przesłanek prawnych ewentualnej utraty pozwolenia na broń myśliwską, z oczywistym naruszeniem przez Sąd I instancji dyspozycji art. 11 p.p.s.a. jako naczelnej reguły tego postępowania.
Skarżący stwierdził, że orzekając wbrew żądaniom skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykroczył poza granice, jakie nakreśla mu art. 7 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji, w związku z powyższym, wpływ tego naruszenia na wynik postępowania polega na tym, że nie stosując środków przewidzianych w art. 135 p.p.s.a. Sąd I instancji wydał wyrok sprzeczny z prawem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zdaniem Komendanta Głównego Policji istnienie w stosunku do M. P. obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie budzi żadnych wątpliwości. Zarówno czyn, za który został skazany jak i okoliczności wskazane przez Sąd karny uzasadniały cofnięcie pozwolenia na broń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wobec tego, że w sprawie nie stwierdzono występowania żadnej z przesłanek nieważności postępowania wskazanych w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był – zgodnie z § 1 powołanego artykułu – rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., dlatego w pierwszej kolejności należało rozważyć zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Ocena prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego możliwa jest bowiem dopiero po przesądzeniu, czy postępowanie sądu było obarczone wadami proceduralnymi mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niewątpliwie procesowy charakter ma podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 7 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w ten sposób, że organ nadużył swoich ustawowych uprawnień w sprawie według "swobodnego uznania", usiłując tym samym pozbawić skarżącego jednego z podstawowych praw obywatelskich, jakim jest posiadanie broni myśliwskiej. Niezależnie od tego, że błędne jest twierdzenie dotyczące istnienia prawa obywatelskiego do posiadania broni myśliwskiej, stwierdzić przede wszystkim trzeba, że w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 § 2 p.p.s.a.) nie można poprzestać na skierowaniu do organu zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty te, bliżej w sprawie nie uzasadnione, nie zostały powiązane z zarzutami proceduralnymi odnoszącymi się do Sądu I instancji, dlatego pozostać musiały bezskuteczne.
Dwa z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów powiązane zostały z zarzucanym naruszeniem przez Sąd art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem "Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył wskazanego przepisu – ani w związku z art. 190 § 1 k.k. (przepis ten przez Sąd I instancji nie był stosowany) ani w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 52, poz. 525 ze zm.).
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej nie doszło w sprawie do "rażącego błędnego zakwalifikowania skarżącego przez organ pozwany do osób skazanych za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, wbrew sentencji wyroku skazującego". Przeciwnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, że fakt popełnienia przez posiadacza broni przestępstwa innego, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a więc także przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. winien zostać przez organ administracji oceniony przez pryzmat wpływu tego czynu na sferę związaną z dysponowaniem przez jego sprawcę bronią.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2–6. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że również w razie prawomocnego skazania za inne przestępstwo niż wskazane w tym przepisie może dojść do uznania, że w związku z popełnionym przestępstwem istnieje uzasadniona obawa, że osoba skazana za ten czyn może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Okoliczność skazania za przestępstwo spoza katalogu przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 powoduje jedynie, że w takim przypadku organ obowiązany jest uzasadnić, że istnieją okoliczności wskazujące na istnienie obawy, o jakiej mowa w tym przepisie. Takie stanowisko potwierdzone zostało w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 5.
Nie można także zgodzić się ze stwierdzeniem, że Sąd I instancji wykroczył poza granice, jakie zakreśla art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji i nie stosując środków przewidzianych w art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzekając wbrew żądaniom skargi wydał wyrok sprzeczny z prawem. Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., zaś art. 135 tej ustawy, zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia mógłby mieć zastosowanie jedynie w przypadku, gdyby skarga została uwzględniona.
Zarzut pogwałcenia art. 91 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wobec naruszenia zasady prymatu prawa unijnego nie został bliżej sprecyzowany, stąd niemożliwym było ustosunkowanie się do skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Z powyższych względów skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.