Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2011 roku, Nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy odmówił sprostowania aktu małżeństwa sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy, Nr 1/578/2011 na nazwisko [...] w ten sposób, by wpisane do aktu nazwisko mężczyzny zawierającego małżeństwo "[...] " zastąpić nazwiskiem "[...] ".
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego stwierdził, że akt małżeństwa sporządzony został w trybie art. 73 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, to jest poprzez wpisanie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego. Akt ten zawiera dane znajdujące się w cypryjskim akcie małżeństwa nr 1265 z dnia 26 września 2000 roku wydanym przez Cypryjski Urząd Stanu Cywilnego w A. Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w aktach stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można sprostować jedynie oczywisty błąd pisarski. Błędem pisarskim może być błąd ortograficzny powstały przy sporządzaniu aktu lub wpis w akcie niezgodny z dokumentami stanowiącymi podstawę sporządzenia aktu znajdującymi się w aktach zbiorowych. Tymczasem dane figurujące w akcie małżeństwa Nr 1/578/2011 są zgodne z dokumentami stanowiącymi podstawę sporządzenia tego aktu.
Nieprawidłowy wpis dotyczący nazwiska wnioskodawcy w dacie małżeństwa wynika z błędnego zredagowania aktu w chwili jego sporządzenia na Cyprze, a nie w chwili sporządzenia tego aktu w Polsce i zmiana tego wpisu wykracza poza kompetencje kierownika USC. Zgodnie z art. 31 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego prostowanie błędnie lub nieściśle zredagowanego aktu stanu cywilnego należy do właściwości sądu. O sprostowaniu aktu orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym (art. 33 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego).
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Y. Y. podnosząc zarzut, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego oraz art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.
Zdaniem odwołującego się, porównanie aktu urodzenia wnioskodawcy z aktem małżeństwa wskazuje, że rozbieżność w pisowni nazwiska dotyczy jednej litery i rozbieżność ta może być usunięta poprzez sprostowanie aktu urodzenia. Bez znaczenia pozostaje natomiast przyczyna powstania tego błędu. Art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dotyczy tylko istotnych rozbieżności pomiędzy aktami stanu cywilnego, niedających wyjaśnić się w trakcie postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 roku, Nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] marca 2011 roku, podzielając zawarte w niej stanowisko.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Y. Y., podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami podniesionymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 107 §3 k.p.a. oraz stwierdził, że w przypadku, gdy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy powinien na podstawie art. 66 §3 k.p.a. w zw. z art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego orzec o zwrocie wniosku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1113/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Y. Y. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu małżeństwa, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7 k.p.a. i art. 77 §1 k.p.a. Wprawdzie w skardze zarzucono naruszenie całego art. 77 k.p.a., jednakże z treści skargi wynika, że skarżący zarzuca organom administracji naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, to jest art. 77 §1 k.p.a.
Materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia. Materiał ten został też prawidłowo rozpatrzony. W przedmiotowej sprawie na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1996 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 roku, Nr 161, poz. 1688 - tekst jednolity ze zm.) Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego dokonał transkrypcji aktu małżeństwa nr 1265 sporządzonego przez Urząd Stanu cywilnego w A. na Cyprze. W akcie tym widnieje nazwisko "[...] " (k. - 11 akt administracyjnych). Takie też nazwisko widnieje w tłumaczeniu aktu małżeństwa (k. - 13 akt administracyjnych). Dokonując transkrypcji tego aktu, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego miał więc obowiązek wpisania w polskim akcie małżeństwa nazwiska w takim brzmieniu, jakie widnieje w zagranicznym akcie małżeństwa.
Zagadnienie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa do polskich ksiąg stanu cywilnego było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W orzeczeniu z dnia 8 sierpnia 2003 roku, sygn. akt V CK 6/02 (OSNC 2004/7-8/131) Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Przy wpisywaniu do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu małżeństwa sporządzonego w Niemczech niedopuszczalna jest zmiana brzmienia (pisowni) nazwiska małżonków przyjęta w akcie (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz. U. Nr 36, poz. 180 ze zm.)". Pogląd ten, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Ma on zastosowanie także w niniejszej sprawie.
Zgodnie z treścią art. 28 ustawy z dnia 29 września 1996 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 roku, Nr 161, poz. 1688 - tekst jednolity ze zm.) w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. W przedmiotowej sprawie nazwisko skarżącego zostało wpisane w polskim akcie małżeństwa zgodnie z jego brzmieniem zawartym w akcie małżeństwa sporządzonym na Cyprze. Nie może więc być mowy o popełnieniu przez organ administracji dokonujący transkrypcji błędu pisarskiego.
Okoliczność, że w innych dokumentach nazwisko skarżącego brzmi "[...] " nie świadczy o popełnieniu błędu pisarskiego. O tym, czy popełniono błąd pisarski przy dokonywaniu transkrypcji aktu małżeństwa nr 1265 sporządzonego przez Urząd Stanu Cywilnego w A. na Cyprze decyduje porównanie treści tego aktu oraz jego tłumaczenia na język polski z polskim aktem małżeństwa, nie zaś porównanie z innymi dokumentami. Jeśli, jak twierdzi skarżący, doszło do błędu pisarskiego, to nastąpiło to przy sporządzaniu aktu małżeństwa przez Urząd Stanu Cywilnego w A. na Cyprze i to do tego Urzędu skarżący powinien się zwrócić o sprostowanie, nie zaś do Urzędu Stanu Cywilnego w Polsce.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 §3 k.p.a. Rozstrzygnięcia organu I i II instancji zostały należycie uzasadnione i możliwe jest na ich podstawie dokonanie oceny prawidłowości przesłanek, którymi organy te kierowały się przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia przez organy administracji art. 66 §3 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że jeżeli z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis ten w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania. Z treści wniosku jednoznacznie wynikało, że wnioskodawca żądał sprostowania aktu małżeństwa. Organ administracji miał więc obowiązek rozpatrzenia tak sformułowanego żądania i nie miał podstaw do jego modyfikacji. Do rozpatrzenia wniosku o sprostowanie aktu małżeństwa właściwy jest zaś organ administracji. Organ administracji jedynie w uzasadnieniu decyzji mógł wyrazić pogląd, że zmiany aktu stanu cywilnego, jakiej oczekuje skarżący, może dokonać wyłącznie Sąd w trybie art. 31 ustawy z dnia 29 września 1996 roku Prawo o aktach stanu cywilnego.
Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, z przyczyn, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę.
Y. Y. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:
- 1) niewłaściwe zastosowanie art. 28 i art. 31 w związku z art. 33 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez przyjęcie, że dokonany wpis w akcie małżeństwa skarżącego jego nazwiska [...] nie może zostać zakwalifikowany jako omyłka pisarska podlegająca sprostowaniu,
- 2) art. 3 §1 i §2, art. 134, art. 141 §4, art. 145 §1 pkt 1 lit. c, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7,9, 66 §3, 77, art. 107 §3 i art. 138 §2 k.p.a., ponieważ Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie nie uwzględniając podniesionych w skardze zarzutów przyjmując, że błąd w akcie małżeństwa nie ma charakteru oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego i oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego zamiast uchylić tę decyzję oraz utrzymaną nią wadliwą decyzję organu I instancji.
Naruszenia te miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w ich wyniku doszło do oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Na tych podstawach wnosił o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2011 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zasadnicze znaczenie, jak prawidłowo wywiódł w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ma podstawa wpisana do polskich ksiąg stanu cywilnego. Według art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 212 poz. 1264) "Akty stanu cywilnego sporządzone za granicą mogą być wpisane do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu". Art. 73 został zamieszczony w systematyce ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w Rozdziale 8 zatytułowanym "Szczególne wypadki rejestracji stanu cywilnego". Ta szczególna regulacja ma znaczenie dla wyznaczenia granic dopuszczalności zastosowania administracyjnego trybu sprostowania. Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego "W aktach stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski". Wpisanie zgodnie z brzmieniem do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą wyłącza dopuszczalność zastosowania trybu sprostowania przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie może w ramach tego postępowania ingerować w treść zagranicznego aktu stanu cywilnego, nie może rozstrzygać o brzmieniu nazwiska. Tryb postępowania sprostowania oczywistego błędu pisarskiego jest ograniczony wyłącznie gdy przy wpisaniu zagranicznego aktu stanu cywilnego nastąpił błąd pisarski, który ustalić można przez zestawienie zagranicznego aktu stanu cywilnego z wpisem dokonanym w polskiej księdze stanu cywilnego. W przypadku zgodności brzmienia wpisu w polskiej księdze stanu cywilnego z brzmieniem zagranicznego aktu stanu cywilnego wyłączony jest tryb sprostowania na podstawie innego rodzaju aktu stanu cywilnego. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 28 i art. 31 w związku z art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 3 §1 i §2, art. 134, art. 141 § 4, art. 145 §1 pkt 1 lit. c, art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 9, art. 66 §3, art. 77, art. 107 §3 i art. 138 §2 kodeksu postępowania administracyjnego. Hipotetyczny stan faktyczny dający podstawę do zastosowania trybu sprostowania wyznacza art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. W sprawie ustalono prawidłowo, że wpis dokonany w polskiej księdze stanu cywilnego odpowiada w pełni zagranicznemu aktowi stanu cywilnego.
Nie można zatem zarzucić wadliwej kontroli przeprowadzonej przez Sąd i nie zastosowania środku uregulowanego w art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stan faktyczny nie został ustalony wadliwie a zatem Sąd prawidłowo ocenił zastosowanie przez organy art. 7, art. 77, art. 107 §3, art. 138 §2 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie został też naruszony art. 66 §3 kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę w zakresie swojej właściwości.
Uzasadnienie wyroku w pełni odpowiada przepisom prawa, a zatem nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 §4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.