Uzasadnienie
II OSK 701/09 U z a s a d n i e n i e
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1946/08 po rozpoznaniu skargi J. A. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. umarzającą na podstawie art. 105 (1 kpa postępowanie wszczęte na wniosek J. A. w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty G. z dnia [...] czerwca 2008 r. zawieszającego postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2007 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą H. i A. P. pozwolenia na budowę dwóch silosów na działce nr [...] w Z., gm. B. do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewodę Wielkopolskiego wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności cytowanej decyzji - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji nastąpiło wobec uznania przez organ pierwszej instancji, iż składający wniosek w sprawie skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./, bowiem nie zostało wykazane, aby inwestycja objęta pozwoleniem na budowę miała negatywny wpływ na sąsiednią nieruchomość, a więc zachodzi bezprzedmiotowość ze względów podmiotowych. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia skarżący podniósł, że jego zdaniem w sprawie o wznowienie postępowania ma zastosowanie art. 28 kpa, zaś sporne silosy mogą mieć negatywny wpływ na jego nieruchomość np. poprzez uciążliwość zapachową.
Ponadto w sprawie powinno być wydane postanowienie, a nie decyzja. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując, iż w czasie trwania postępowania przed tym organem Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] września 2008 r. stwierdził z urzędu nieważność postanowienia Starosty G. z dnia [...] czerwca 2008 r. w sprawie zawieszenia postępowania wznowieniowego, a zatem bezprzedmiotowość ze względów przedmiotowych musi skutkować jego umorzeniem zgodnie z art. 105 (1 kpa, pomimo iż skarżący w ocenie organu odwoławczego jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia zawieszającego postępowanie.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. A. podnosząc, że nie mogą pozostawać w obrocie prawnym dwie decyzje, to jest jedna - zaskarżona w niniejszej sprawie, dotycząca umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postanowienia wznowieniowego i druga, stwierdzająca nieważność tego właśnie postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd podzielił przy tym w pełni stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję, iż zachodziła bezprzedmiotowość postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie zawieszania postępowania wznowieniowego, skoro w toku postępowania prowadzonego z tego wniosku /na etapie postępowania odwoławczego/ nastąpiło już rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności kwestionowanego postanowienia a więc zaistniała bezprzedmiotowość postępowania w znaczeniu przedmiotowym. Nie występują w tej samej sprawie dwie decyzje, gdyż decyzja zaskarżona obecnie kończy postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego w znaczeniu procesowym /umarza postępowanie/, zaś decyzja o stwierdzeniu nieważności postanowienia, wydana z urzędu, załatwia sprawę co do jej istoty. Nie można zatem mówić o tożsamości tych orzeczeń, zapadły bowiem w dwóch różnych sprawach, chociaż w istocie źródłem każdej z nich było to samo postanowienie o zawieszeniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. A. zarzucając naruszenie art. 134 (1 i 151 ppsa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, iż skarżący nie może zgodzić się z tym, aby w obrocie prawnym pozostawała decyzja administracyjna nie uznająca go za stronę, a właściwie w istocie pozbawiająca go uprawnień strony. To z jakiego powodu umorzone zostało postępowanie, ma istotne znaczenie dla dalszego rozwoju wydarzeń. Organ odwoławczy powinien na podstawie art. 138 (1 pkt 2 kpa uchylić zaskarżone orzeczenie pierwszej instancji i umorzyć postępowanie przed tym organem, skoro stwierdził, że skarżący ma w sprawie przymiot strony. Utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji, opartego na stwierdzeniu, że skarżący nie jest stroną, gdy nie było już przedmiotu sprawy, wydaje się zupełnie niezrozumiałe. Jeżeli postępowanie zostało wcześniej wszczęte na wniosek skarżącego, to Wojewoda Wielkopolski wszczynając z urzędu postępowanie powinien je zawiesić do czasu rozstrzygnięcia postępowania zainicjowanego wcześniej przez skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż zaistniała przesłanka przedmiotowa do umorzenia postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia, skoro w postępowaniu odwoławczym /zażaleniowym/ kwestionowane postanowienie już nie pozostawało w obrocie prawnym, bowiem zostało usunięte orzeczeniem wydanym przez właściwy organ z urzędu. Nie można w tym względzie w rozpoznawanej sprawie zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji wadliwego zastosowania przepisów wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej. Odrębną kwestią jest to, że orzeczenie wydane w pierwszej instancji, uznające zaistnienie przesłanki podmiotowej /braku legitymacji skarżącego do złożenia wniosku/ w tym względzie zostało uznane za nieprawidłowe, bowiem w istocie nie powinno być wątpliwości, iż w warunkach sprawy zasadniczej /pozwolenia na budowę obiektów budowlanych na nieruchomości sąsiadującej z działką skarżącego/ skarżącemu służy przymiot strony, co potwierdził organ orzekający w postępowaniu w drugiej instancji.
Skoro jednak następnie, pomimo uznania skarżącego za stronę, czyli podmiot mogący skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia, w wyniku przeprowadzenia postępowania przez organ z urzędu doszło do wydania rozstrzygnięcia, co do istoty zbieżnego z wolą strony skarżącej, to wniesienie skargi kasacyjnej, która miałaby prowadzić do dalszego postępowania we wskazanym we wniosku skarżącego kierunku niewątpliwie nie może być uznane za usprawiedliwione. Faktem jest, iż organ administracji, który zamiast wstrzymać się z podejmowaniem czynności do czasu rozpatrzenia zażalenia skarżącego od orzeczenia organu pierwszej instancji, wszczął postępowanie nieważnościowe z urzędu i doprowadził do wydania orzeczenia, działał wadliwie /przedwcześnie/, jednakże wadliwość ta, zwłaszcza w niniejszej sprawie, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej odwołującego się do niekorzystnych skutków zaistniałej sytuacji wypada zauważyć, że skutki takie nie powinny wystąpić, zwłaszcza wobec tego, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jednoznacznie w zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu potwierdził zasadność stanowiska skarżącego, że przysługuje mu legitymacja materialno-prawna ze względu na sąsiedztwo z działką objętą przedmiotową zabudową.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 ppsa.