Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 listopada 2009r., Sygn. akt II SA/Rz 332/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi J. K. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lutego 2009r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - uchylił zaskarżone postanowienie.
Wyrok Sądu I instancji został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r. Wojewoda Podkarpacki uchylił postanowienie Prezydenta Miasta Stalowa Wola z dnia [...] stycznia 2009r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania J. K. i małoletniej A. K. z lokalu w Stalowej Woli, przy ul. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu I instancji narusza art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż wystąpienie przez stronę do sądu cywilnego z powództwem o ochronę posiada nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – J. K. podniósł, że złożony przez niego do sądu powszechnego pozew dotyczący odmowy posiadania ma zapewnić jemu i córce powrót do zajmowanego lokalu. Z tych też powodów wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Uwzględniając skargę J. K. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że postępowanie prowadzone przed sądem cywilnym nie ma związku z wymeldowaniem, któremu można by przypisać cechę z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wskazał przy tym, że rozstrzygnięcie w zakresie ochrony posiadania jest prejudykatem dla wymeldowania z pobytu stałego. W ocenie Sądu I instancji, wniosek taki jest konsekwencją art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż o prejudycjalnym charakterze postępowania można orzekać tylko w oparciu o przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę określenia indywidualnych praw lub obowiązków. Podniósł przy tym, że przepis ten wymaga dla skutecznego orzeczenia o wymeldowaniu opuszczenia miejsca stałego pobytu, przy czym bez wątpienia opuszczenie jest nie tylko fizycznym nie przebywaniem w oznaczonym miejscu ale także zamiarem nie przebywania w nim.
Zdaniem Sądu I instancji, tylko w ten sposób może być ono odróżnione od faktycznego niezamieszkiwania pod oznaczonym adresem, co oznacza, że sam tylko fakt braku przebywania w oznaczonym lokalu nie spełnia warunku opuszczenia tego miejsca. Dodał przy tym, że w przypadku sporu co do charakteru nie zamieszkiwania w lokalu pod oznaczonym adresem, postępowanie o ochronę posiadania stanowi istotny element oceny tego zdarzenia. Skoro skarżący domaga się ochrony posiadania, to w ocenie Sądu I instancji, dowodzi braku zamiaru opuszczenia miejsca zameldowania, oczywiście dobrowolnego, bo tylko takie ma znaczenie przy wymeldowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda Podkarpacki, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając ten wyrok w całości organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
- 1) przepisów postępowania przez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na przyjęciu, że art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi podstawę zawieszenia postępowania w przypadku wniesienia powództwa w oparciu o art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 478 Kodeksu postępowania cywilnego i błędnym uznaniu, że wniesienie powództwa posesoryjnego jest prejudykatem w stosunku do postępowania administracyjnego o wymeldowanie z pobytu stałego prowadzonego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych;
- 2) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegającą na przyjęciu, że ta norma prawna jest przepisem prawa materialnego, który stanowi podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Z tych też powodów, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Powołując się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym, organ uznał, że złożenie wniosku o ochronę posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o wymeldowanie. Dodał ponadto, że żaden przepis szczególny nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. Z tych też powodów uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K. wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na wniesienie jej przez organ z uchybieniem terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi kasacyjnej poprzedzone jest w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W tym zakresie, odnieść należy się zatem do wniosku J. K. o odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia, który nie jest jednak zasadny. Zgodnie bowiem z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wraz z uzasadnieniem został doręczony organowi 26 listopada 2009r., skarga kasacyjna została zaś wniesiona 23 grudnia 2009r. (data nadania przesyłki pocztowej), a zatem z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku wskazać należy, że zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze (skargi kasacyjne i zażalenia) od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Ponadto, zgodnie z art. 189 p.p.s.a, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Ostatni z wymienionych przepisów znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.
Stosownie bowiem do art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lutego 2009r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - zostało doręczone skarżącemu J. K. w dniu 2 marca 2009r. Zatem, termin do wniesienia skargi upłynął 1 kwietnia 2009r. Tymczasem skarżący, mimo prawidłowego pouczenia, zawartego w zaskarżonym postanowieniu, wniósł skargę dopiero w dniu 2 kwietnia 2009r. (data nadania przesyłki pocztowej), a zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu. W tych okolicznościach, na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu.
Skoro zaś Sąd I instancji nie dostrzegł uchybienia terminu do wniesienia skargi, wydany w tej sprawie wyrok tego Sądu, na podstawie art. 189 p.p.s.a., należało uchylić i odrzucić skargę.