Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Wr 292/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej Spółki z o.o. w S. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] września 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów kominowych.
Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że istotne w sprawie fakty sprowadzały się do następujących okoliczności.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Świdnicy, powołując się na art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na skarżącego, jako zarządcę nieruchomości, obowiązek sporządzenia ekspertyzy przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych w budynku przy ul. [...] w S.. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu postanowieniem z [...] września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 6 października 2006 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 650/05 oddalił skargę skarżącego na to postanowienie, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 marca 2008 r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 214/07 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, stwierdzając, że w okolicznościach sprawy dopuszczalne było nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy na skarżącego, a nie na wspólnotę mieszkaniową.
Skarżący żądaną ekspertyzę złożył w dniu 25 maja 2005 r.
Decyzją z [...] października 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Świdnicy nakazał skarżącemu usunąć nieodpowiedni stan techniczny przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych w budynku przy ul. [...]. Decyzja ta została uchylona przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu decyzją z [...] kwietnia 2006 r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Świdnicy decyzją z [...] czerwca 2006 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów kominowych w budynku przy ul. [...] z uwagi na wykonanie przez Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku nałożonego decyzją z [...] października 2005 r.
Decyzja z [...] czerwca 2006 r. została uchylona przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu decyzją z [...] września 2006 r., a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Świdnicy decyzją z [...] lutego 2007 r., powołując się na art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów kominowych w budynku przy ul. [...]. Podstawą faktyczną tej decyzji było ustalenie, poczynione na podstawie kontroli lokalu nr 5 w budynku przy ul. [...] pod kątem jego zadymiania, przeprowadzonej w dniu 7 listopada 2006 r., że nie występują żadne nieprawidłowości.
Rozpoznając odwołanie od decyzji z [...] lutego 2007 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu zaskarżoną decyzją z [...] września 2007 r. utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że Wspólnota Mieszkaniowa usunęła nieodpowiedni stan techniczny przewodów kominowych w budynku przy ul. [...] oraz że zostały wykonane wszystkie zalecenia ekspertyzy technicznej. Tym samym, jak wskazano, brak podstaw do wydania decyzji o nałożeniu na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązku usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego tego obiektu, co powoduje konieczność umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego.
W skardze skarżący Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Spółka z o.o. w S. podniósł, że organy administracji nie dostrzegają różnicy pomiędzy pojęciem przedmiotu sprawy, a konsekwencją w sferze faktów, zdarzeń prawnych, które wystąpiły w toku postępowania. Wskazał, że wprawdzie przedmiotem sprawy jest rozstrzygnięcie o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, jednakże nie jest nim stan faktyczny – stan techniczny obiektu budowlanego. Zdaniem skarżącego fakt usunięcia niewłaściwego stanu technicznego przewodów kominowych (abstrahując od tego, że nie zrobił tego adresat decyzji) nie może być przesłanką umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Decyzje oparte na tym założeniu, jak wskazał, są sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadą instancyjnej kontroli decyzji administracyjnych.
Podniósł, że stosując prezentowane poglądy organów administracji wyłączone spod kontroli instancyjnej byłyby decyzje, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż wykonanie takiej decyzji przed rozpoznaniem odwołania skutkowałoby umorzeniem postępowania.
Uzasadniając w tych okolicznościach faktycznych oddalenie skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na brak przedmiotu postępowania w sprawie występuje przypadek "bezprzedmiotowości przedmiotowej" postępowania administracyjnego, co uzasadniało umorzenie postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przy ul. [...]. Wyjaśnił przy tym, że rozróżnia bezprzedmiotowość postępowania o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Stwierdził też, że usunięcie przez Wspólnotę Mieszkaniową nieodpowiedniego stanu technicznego wszystkich przewodów kominowych w budynku przy ul. [...] i wykonanie zaleceń ekspertyzy technicznej czyni postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest nieodpowiedni stan techniczny przewodów kominowych w tym budynku, bezprzedmiotowym.
W skardze kasacyjnej Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Spółka z o.o. w S. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.,
- - art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 134 § 1 tej ustawy oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1, art. 125 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 i 2 i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a., polegające na nieodniesieniu się do wszystkich istotnych zarzutów podniesionych w skardze, czego konsekwencją było naruszenie art. 105 § 1 k.p.a.,
- - art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu zarzutu nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.
Uzasadniając pierwszy z przytoczonych zarzutów skarżący wskazał, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji podniósł, iż fakt wykonania decyzji natychmiast wykonalnej, nie może czynić postępowania bezprzedmiotowym i stanowić wyłącznej przesłanki umorzenia postępowania. Zdaniem skarżącego wyłączone były by z kontroli instancyjnej decyzje natychmiast wykonalne. Dalej skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, w których stwierdzono, że wykonanie decyzji nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego.
Uzasadniając drugi z przytoczonych zarzutów podniesiono, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera błąd logiczny circulus vitiosus, polegający na tym, że stwierdzono, iż w sprawie występuje "bezprzedmiotowość przedmiotowa, gdyż brak jest przedmiotu postępowania".
W końcu uzasadniając trzeci z przytoczonych zarzutów wskazano, że decyzje organów obu instancji nie powinny być skierowane do skarżącego. Tezę tę poparto odwołaniem się do wyroku NSA z 5 października 2007 r. w sprawie II OSK 1310/06, w którym stwierdzono, że "utożsamianie podmiotu administrującego nieruchomością na podstawie umowy, z zarządcą nieruchomości, o jakim mowa w art. 61 Prawa budowlanego i uczynienie adresatem przedmiotowego nakazu, było niedopuszczalne".
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
W sprawie nie występuje sytuacja opisana w uzasadnieniu pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej. Przedmiotem skargi przed Sądem pierwszej instancji nie była decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że w rozpoznawanej sprawie, która dotyczyła usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, nieprawidłowości te zostały usunięte, co spowodowało, że rozpoznając po raz kolejny sprawę na skutek decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., organ pierwszej instancji umorzył postępowanie. W tej sytuacji skoro skarżący nie kwestionuje, że nieprawidłowości obiektu budowlanego zostały usunięte, to nie było potrzeby wydawania decyzji, którą nakazano by ich usunięcie. Postępowanie stało się więc bezprzedmiotowe.
Rozważając czy postępowanie na skutek usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym stało się bezprzedmiotowe wystarczy postawić pytanie, jakiej treści decyzję miałby w tej sytuacji wydać organ nadzoru budowlanego? Skoro organy administracji orzekają według stanu faktycznego istniejącego w chwili podjęcia decyzji, to jest oczywiste, że wobec ustalenia, że nieprawidłowości w stanie technicznym budynku już nie występują, nie byłoby podstaw do wydania decyzji o nałożeniu obowiązku usunięcia nieprawidłowości.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że w istocie skarżący kwestionuje nałożenie na niego obowiązku usunięcia występujących w budynku nieprawidłowości (świadczą o tym zarzuty dotyczące błędu co do adresata decyzji). Jednakże nie upoważnia to organów administracji do wydania po usunięciu złego stanu technicznego budynku decyzji, którą rozstrzygnęły by kto – skarżący, czy Wspólnota Mieszkaniowa – miał obowiązek to zrobić. Do wydania takiej decyzji brak było podstaw. Jedyną w tej sprawie możliwą do wydania decyzją było umorzenie postępowania, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe.
Jeżeli skarżący uważa, że poniósł szkodę na skutek decyzji, którymi nałożono na niego obowiązek usunięcia stwierdzonych w budynku nieprawidłowości i następnie umorzenia postępowania, to może dochodzić naprawienia tej szkody w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jednakże należy zauważyć, nie przesądzając oczywiście o zasadności ewentualnego roszczenia o naprawienie szkody, że skarżący nie kwestionuje ustalenia, iż nieprawidłowości w budynku zostały usunięte przez Wspólnotę Mieszkaniową.
Z tych wszystkich względów rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem, a zarzuty skargi kasacyjnej niezasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną oddalił.