Uzasadnienie
E. W.-Ł. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], którą Prezydent Miasta Białegostoku ustalił środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej sieci telefonii cyfrowej [...] nr [...] B. M. wraz z infrastrukturą techniczną na istniejącym budynku usługowym przy ul. [...] w B., na działce nr [...].
Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] na podstawie art.149 § 3 w zw. z art.148 i art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania.
E. W.-Ł. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku.
Z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w w/w postępowaniu na prawach strony, wystąpiło ponadto Stowarzyszenie [...] w B..
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku orzekło o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału na prawach strony.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia [...] lutego 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r., II SA/Bk 499/09, odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] maja 2008 r.
W uzasadnieniu podniesiono, że art.50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznaje uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego dwu kategoriom podmiotów: każdemu, kto ma w tym interes prawny oraz w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej, jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnienie organizacji społecznej, biorącej udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zależy przede wszystkim od tego czy jest ona legitymowana zgodnie z art.50 P.p.s.a., oraz od tego czy została ona dopuszczona do udziału w postępowaniu przed organem I instancji i wniosła przewidziane prawem środki zaskarżenia decyzji w toku instancji administracyjnych czy też dopuszczono ją do postępowania przed organem orzekającym w sprawie w ostatniej instancji.
W przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym nie będzie ona mogła skorzystać z prawa zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie wyczerpuje wtedy środków odwoławczych. Przepis art.52 § 1 P.p.s.a. czyni wyjątek od zasady wyczerpania środków odwoławczych w toku instancji administracyjnych tylko na rzecz prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich (tak: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008, wyd. 9, str. 266 i 269).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2007 r. I OSK 1390/05 (publ. Orzecznictwo NSA i WSA, 6 (27) 2008, poz.91), wskazał, że "czynności proceduralne organu po otrzymaniu podania o wznowienie postępowania administracyjnego nie są podejmowane w ramach postępowania w sprawie wznowienia postępowania aż do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego (art.149 § 1 k.p.a.). Zakończenie tych czynności wstępnych decyzją o odmowie wznowienia postępowania (art.149 § 3 k.p.a.) dotyczy jedynie interesu prawnego wnoszącego podanie o wznowienie i tylko on ma prawo udziału w postępowaniu zakończonego taką decyzją". Dopiero od chwili wszczęcia postępowania wznowieniowego należy zapewnić czynny udział podmiotom mającym w danej sprawie interes prawny lub obowiązek, oprócz osoby wnioskodawcy. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia, które otwiera postępowanie w sprawie (art.149 § 1 k.p.a.).
Złożenie podania o wznowienie postępowania nie może być utożsamiane z wszczęciem postępowania. Sąd pokreślił, iż po wniesieniu podania organ ma obowiązek zbadania czy zachowane są warunki formalne podania, czy wnioskodawca dochował terminu złożenia wniosku, a także ocenia dopuszczalność podmiotową i przedmiotową wznowienia postępowania, to jednakże czynności te, jako podejmowane przed wszczęciem postępowania nie są czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego. Na tym etapie nie może być mowy o interesie prawnym podmiotów innych niż wnoszący podanie.
Decyzja wydana na podstawie art.149 § 3 k.p.a. zamyka drogę do wszczęcia postępowania i jest równoznaczna z brakiem czynności procesowych tworzących procedurę sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to nie załatwia sprawy administracyjnej, co do istoty, lecz tylko orzeka o kwestii formalnej - niedopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego. Decyzja o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego nie dotyczy zatem interesów prawnych stron postępowania wznowieniowego, lecz jedynie procesowego interesu podmiotu wnoszącego podanie o wznowienie postępowania.
Wobec tego Stowarzyszenie [...] w Białymstoku wnosząc skargę dokonało czynności procesowej, do której nie było uprawnione w świetle art.50 § 1 P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od postanowienia z dnia 29 stycznia 2009 r. Stowarzyszenie [...] w B. zarzuciło naruszenie przepisów postępowania - art.50 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że organizacja społeczna dopuszczona jako strona do postępowania w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, co miało istotny wpływa na wynik sprawy.
Organizacja społeczna może mieć własny interes prawny realizowany w ramach danego postępowania, który może być odrębny od interesu jednostkowego konkretnej osoby działającej również w ramach tego postępowania. Skoro organizacja społeczna - stosownie do uregulowań statutowych - zajmuje się podejmowaniem działań związanych z inwestycjami mogącymi wywierać negatywny wpływ na stan środowiska i w ten sposób mogącymi oddziaływać na zbiorowości ludzkie, należy stwierdzić, iż interes realizowany przez taką organizację jest interesem ogólniejszym od interesu jednostkowego poszczególnej osoby, którą dotykać może dana inwestycja. Stąd interesy te nie mogą być utożsamiane, choć mogą one być realizowane w ramach jednego postępowania. W konsekwencji Stowarzyszenie posiada własny interes prawny, który uzasadnia możliwość skorzystania ze skargi bez konieczności badania wymogów sformułowanych w końcowej części art.50 § 1 P.p.s.a.
Bezpodstawne jest stwierdzenie Sądu I. instancji, że wniesienie podania w przedmiocie wznowienia postępowania nie prowadzi samo przez się do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, aż do momentu postanowienia o wznowieniu postępowania. Jest to odmienne postępowanie administracyjne od tego, które prowadzone jest po wznowieniu. Ponadto, skoro na etapie oceny zasadności odmowy wznowienia postępowania jakiś podmiot uzyskuje dopuszczenie do postępowania na prawach strony, to okoliczności tej nie można pomijać na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Podmiot taki powinien uchodzić za mający interes prawny. Pomiędzy jego sferą praw i obowiązków a zaskarżonym aktem istnieje związek. W rezultacie podmiot taki powinien mieć możliwość doprowadzenia do oceny stanu zgodności zaskarżonego aktu z porządkiem prawnym. Przyjęcie odmiennego stanowiska może prowadzić do nieuzasadnionego nadmiernego ograniczenia uprawnień organizacji społecznych, zwłaszcza w przypadku, gdy organ administracyjny na etapie postępowania administracyjnego nie dopełniłby obowiązku opublikowania obwieszczenia, czym uniemożliwiłby organizacji społecznej - nie wiedzącej o trwającym postępowaniu - wzięcie w nim udziału i realizację przysługującej jej uprawnień.
Późniejsze powzięcie informacji przez organizację społeczną - zwłaszcza po odmowie wszczęcia postępowania na rzecz innego podmiotu - mogłoby zupełnie wyeliminować ją z udziału w takim postępowaniu oraz z postępowania przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzut naruszenia art.50 § 1 P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienie organizacji społecznej, biorącej udział w postępowaniu na prawach strony, do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zależy przede wszystkim od tego, czy jest ona legitymowana do jej wniesienia, zgodnie z przepisem art.50 § 1 P.p.s.a., a ponadto od tego też, czy została ona dopuszczona do udziału w postępowaniu przed organem I instancji i wniosła przewidziane prawem środki zaskarżenia decyzji w toku instancji administracyjnych, czy też dopuszczono ją do udziału w sprawie przed organem orzekającym w sprawie, w ostatniej instancji. Z obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia w toku instancji administracyjnych zwolniony jest jedynie prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich (art.52 § 1 P.p.s.a.).
Wobec tego, że Stowarzyszenie [...] w B. nie uczestniczyło w postępowaniu wznowieniowym przed organem I instancji, nie było uprawnione do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i w konsekwencji nie mogło skutecznie wpłynąć na treść orzeczenia.
W świetle powyższych rozważań, prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę Stowarzyszenia.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w związku z art.182 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.