Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 r., II SA/Wr 133/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej jako: WSA) oddalił skargę w sprawie ze skargi L. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako: SKO) z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] SKO odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Świdnicy z dnia [...] sierpnia 1999 r. dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pn. "Budowa stacji bazowej telefonii komórkowej na terenie stacji trafo przy ul. Dąbrowskiego, działka nr [...], położonej w Świdnicy". W decyzji tej zawarto pouczenie o treści: "Strona niezadowolona z decyzji, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, może zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". Powyższa decyzja została doręczona S. D., W. H., S. K., F. L., K. M., L. M., S. M. i W. S. w dniu 25 lipca 2008 r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyżej wymienione osoby, w tym skarżący L. M., nadały listem poleconym w dniu 27 października 2008 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] SKO stwierdziło, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zmianami - dalej jako: kpa).
Pismem z dnia 2 lutego 2009 r. S. D., W. H., S. K., F. L., K. M., L. M., S. M. i W. S. wystąpili o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją SKO z dnia [...] lipca 2008 r. Wnioskodawcy podali, że nie posiadają wykształcenia i wiedzy prawniczej "dla trafnej oceny procedur administracyjnych i sądowych zaszyfrowanych w Decyzjach i Postanowieniach SKO", a jako w większości emeryci o bardzo niskich dochodach nie posiadają żadnych możliwości finansowych dla zapewnienia sobie pomocy prawnej do zawsze prawidłowego ukierunkowania ich czynności.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] SKO odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiała mu dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie niedokonano oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W ocenie SKO strony nie uprawdopodobniły, że zachodziły przeszkody od nich niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania określonej czynności prawnej.
Na powyższe postanowienie S. D., W. H., S. K., F. L., K. M., L. M., S. M. i W. S. złożyli skargę do WSA. W uzasadnieniu wskazali, że SKO zastawiło na nich "kolejną proceduralną pułapkę" poprzez wskazanie nieistniejącego fizycznie i prawnie organu odwoławczego oraz celowe pominięcie pouczenia, że skargę można złożyć tylko za pośrednictwem SKO, a także, iż SKO dopuściło się celowych naruszeń przepisów procedury administracyjnej "dla wpędzenia stron skarżących w proceduralne pułapki", godzących w szeroko pojęty interes społeczny i słuszny interes obywateli, zmuszonych mieszkać "pod podstępnie zlokalizowaną stacją bazową nr [...]".
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2009 r., II SA/Wr 133/09 WSA odrzucił skargę S. D., W. H., S. K., F. L., K. M., S.a M. i W. S. z uwagi na nieuiszczenie przez nich wpisu od skargi.
Skarżący L. M., podtrzymując na rozprawie zarzuty stawiane zaskarżonemu postanowieniu, podał ponadto, że logiczne rozumowanie jego i pozostałych skarżących zakłócił zapis ostatniego zdania decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], który brzmi "Strona niezadowolona z decyzji, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, może zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". Zapis ten nie tylko ich "zaskoczył i zdenerwował, ale nawet obraził. Postawił pytanie: jak załatwić sprawę, gdy zapis przez słówko ‘może’ jest względny: daje co najmniej możliwość dwojakiego odczytania i wyboru kierunku zadziałania. Gdyby było słówko ‘musi’, byłby jasny imperatyw, że należy sprawę oddać w ręce SKO Wałbrzych. Ale tak nie jest w zapisie". Skarżący wskazał też na przekręcanie jego nazwiska przez SKO wywodząc, że jest to "dowód na to, że w SKO Wałbrzych od dawna robiono sobie kpiny z rodu M.".
Oddalając powyższą skargę WSA wskazał, że - jak słusznie stwierdziło SKO
- - skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodziły przeszkody od niego niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania określonej czynności prawnej. Zdaniem Sądu I instancji, SKO prawidłowo uznało, że z podniesionych we wniosku okoliczności nie wynika niemożność zachowania terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności brak wykształcenia prawniczego oraz nieznajomość prawa nie są okolicznościami usprawiedliwiającymi niedochowanie terminu do złożenia podania. WSA stwierdził, że w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] SKO prawidłowo pouczyło strony postępowania o przysługującym prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, że użycie słowa "może" wprowadziło strony w błąd. WSA podkreślił, iż przyjęte przez SKO sformułowanie pouczenia nie odbiega od typowych pouczeń stosowanych przez organy orzekające w I instancji i jest w pełni zrozumiałe co do zawartej w nim treści, także dla osób niemających jakiegokolwiek przygotowania prawniczego.
Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył powołany wyrok WSA w całości zarzucając naruszenie przez Sąd I instancji prawa proceduralnego: 1) art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa) wskutek naruszenia art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez eksponowanie proceduralnych uchybień strony skarżącej a przemilczanie proceduralnych uchybień SKO dla uniemożliwienia merytorycznego rozstrzygnięcia ponownego wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej nr [...], generującej skutki biologiczne i materialne, godzące w interes stron skarżących (zdrowie, mieszkanie) oraz społeczności os. Młodych w Świdnicy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz art. 141 § 4 ppsa wskutek naruszenia art. 7, 8 i 107 § kpa w związku z art. 127 § 3 kpa, poprzez pominięcie podstawy prawnej w sentencji decyzji nr [...], co spowodowało błędne ukierunkowanie czynności prawnych strony skarżącej i utratę przez nią terminu dla złożenia do SKO ponownego wniosku o rozpatrzenie sprawy;
3) art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 1 ppsa wskutek naruszenia art. 7 i 8 kpa w związku z art. 9 kpa poprzez wskazanie przez SKO stronie skarżącej przy końcu postanowienia nr [...] błędnego organu odwoławczego i pominięcie pouczenia o procedurze odwoławczej; i wreszcie 4) art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 4 ppsa wskutek naruszenia art. 9 kpa w związku z art. 52 § 2 i art. 58 § 1 pkt 6\ ppsa poprzez celowe ukierunkowanie przez SKO strony skarżącej do nieskutecznych czynności prawnych dla utraty przez nią terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja o lokalizacji stacji bazowej nr [...] jest dotknięta licznymi rażącymi wadami prawnymi, które implikują jej nieważność z mocy prawa. Dalej stwierdzono, że ocena i stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji nr [...] zostało przekazane do kompetencji organu, który tę wadliwą decyzję wydał, co zapewnia dalszą eksploatację stacji bazowej nr [...], dalsze ciągnące się od 2000 r. naruszanie praworządności i interesu pokrzywdzonych stron (art. 2 Konstytucji, art. 7 i 8 kpa) oraz biurokratyczne przeciąganie sprawy aż do dzisiejszego dnia. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd - mimo wyraźnego zarzutu w skardze - przemilczał fakt, że zgodnie z postanowieniami art. 107 § 1 kpa zapis przy końcu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. jest prawnie wadliwy. Zdaniem skarżącego SKO skupiło się w postanowieniu nr [...] głównie na procedurze według art. 58 § 1 i 2 kpa dla wyeksponowania uchybienia tylko stron skarżących i uczynienia ich długotrwałych (od 2000 r.) zabiegów o stwierdzenie nieważności decyzji organu nr [...] nieskutecznymi prawnie, a powyższe postępowanie SKO jako sprzeczne z interesem społecznym i obywatelskim oraz deprecjonujące zaufanie obywateli do organów Państwa. Zarówno SKO jak i Sąd, mimo wyraźnego zarzutu stron skarżących, przemilczał również fakt, że zgodnie z postanowieniami art. 107 § 1 kpa, zapis przy końcu decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. jest wadliwy. Strona skarżąca wskazała także, iż SKO przy końcu postanowienia nr [...] podało stronom skarżącym następujące pouczenie o trybie odwoławczym: "Na postanowienie służy stronie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu ul. [...], w terminie 30 dni od daty jej doręczenia", a to pouczenie jest wadliwe, ponieważ podano błędną nazwę organu odwoławczego, który nie istnieje i nie podano informacji, że skargę należy wnosić za pośrednictwem SKO. Powyższe błędne wskazówki byłyby spowodowały poniesienie szkody w zakresie interesu społecznego i obywatelskiego, której udało się uniknąć przez strony skarżące tylko dzięki korygującym wyjaśnieniom WSA i złożeniu poprawnej proceduralnie skargi. Przedstawione uchybienie SKO naruszają art. 7 i 8 kpa w związku z art. 9 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę strona wnosząca skargę kasacyjną zażądała uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły.
Przechodząc do analizy podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że są one bezzasadne.
W szczególności Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 4 ppsa wskutek naruszenia art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez eksponowanie proceduralnych uchybień strony skarżącej a przemilczanie proceduralnych uchybień SKO dla uniemożliwienia merytorycznego rozstrzygnięcia ponownego wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej nr [...], generującej skutki biologiczne i materialne, godzące w interes stron skarżących (zdrowie, mieszkanie) oraz społeczności os. Młodych w Świdnicy. Należy podkreślić, że jak trafnie wskazał Sąd I instancji, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zmianami) Sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ppsa).
Odnosząc powyższe do ww. zarzutu skargi kasacyjnej NSA wskazuje, że WSA nie mógł zastosować przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ ppsa, ponieważ nie stwierdził żadnych naruszeń przepisów prawa w postępowaniu organów administracji, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji mógłby wyłącznie naruszyć ten przepis, gdyby oddalił skargę, pomimo naruszenia przepisów prawa przez organy administracji, co jednak - jak już wskazano - nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Zdaniem NSA Sąd I instancji nie naruszył także art. 141 § 4 ppsa. Z treści art. 141 § 4 ppsa wynika, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie Sądu
I instancji powinno zatem zawierać ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, przy czym niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd, a które nie zostały przyjęte. Przekładając powyższe na okoliczności rozpatrywanej sprawy, zdaniem NSA, Sąd I instancji w sposób wystarczający wykazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż zawarte w skardze zarzuty nie mieszczą się w hipotezie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a\, b\ i c\ ppsa, a w konsekwencji prawidłowo wyjaśnił, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy - wobec obiektywnej okoliczności -, a więc braku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 58 § 1 i 2 kpa przez skarżącego, negatywny wynik dokonanej oceny skargi L. M. powoduje jej oddalenie. Zdaniem NSA, uzasadnienie Sądu I instancji w sposób wystarczający wskazuje na okoliczności prawne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sądowego. Uzasadnienie WSA zawiera także prawidłową ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji, a Sąd I instancji poprawnie wskazał, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd.
W szczególności WSA nie naruszył ww. przepisów ppsa wskutek naruszenia art. 7 i 8 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez eksponowanie proceduralnych uchybień strony skarżącej a przemilczanie proceduralnych uchybień SKO dla uniemożliwienia merytorycznego rozstrzygnięcia ponownego wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej nr [...]. Zdaniem NSA uchybienie strony było ewidentne i tak SKO jak i Sąd I instancji nie mogły w okolicznościach rozpatrywanej sprawy orzec na korzyść strony skarżącej, bowiem - jak już wskazano - skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodziły przeszkody od niego niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania określonej czynności prawnej.
Sąd I instancji nie naruszył także art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 4 ppsa wskutek naruszenia art. 7, 8 i 107 § kpa w związku z art. 127 § 3 kpa, poprzez pominięcie podstawy prawnej w sentencji decyzji nr [...], bowiem z art. 107 § 3 kpa wynika wprost, że "decyzja powinna zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie" i takie pouczenie decyzja SKO zawierała. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w pouczeniu nie trzeba podawać podstawy prawnej odwołania (czy - jak w niniejszej sprawie - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), a więc jej brak nie stanowi naruszenia prawa. NSA wskazuje także, że pouczenie zawarte w kwestionowanej przez stronę skarżącą decyzji SKO było jasne i precyzyjne.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 1 ppsa wskutek naruszenia art. 7 i 8 kpa w związku z art. 9 kpa poprzez wskazanie przez SKO stronie skarżącej przy końcu postanowienia nr [...] błędnego organu odwoławczego i pominięcie pouczenia o procedurze odwoławczej. Faktycznie w pouczeniu wskazano NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zamiast WSA, ale - zdaniem NSA - ten błąd nie stanowił naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie nakładałoby na WSA obowiązek uchylenia zaskarżonego orzeczenia SKO. NSA wskazuje, że sama strona skarżąca w uzasadnieniu analizowanego zarzutu wskazała, że "powyższe błędne wskazówki byłyby spowodowały poniesienie szkody w zakresie interesu społecznego i obywatelskiego, której udało się uniknąć przez strony skarżące tylko dzięki korygującym wyjaśnieniom WSA i złożeniu poprawnej proceduralnie skargi".
Tym samym, sama strona skarżąca wskazała, że błędne pouczenie w postanowieniu SKO nie miało istotnego (ani nawet nieistotnego) wpływu na wynik sprawy, bo strona skarżąca w sposób prawidłowy wniosła skargę do WSA, czego dowodem jest zaskarżony wyrok WSA.
NSA nie dopatrzył się także naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 4 ppsa wskutek naruszenia art. 9 kpa w związku z art. 52 § 2 i art. 58 § 1 pkt 6 ppsa poprzez celowe ukierunkowanie przez SKO strony skarżącej do nieskutecznych czynności prawnych dla utraty przez nią terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO. NSA - rozumiejąc rozczarowanie strony skarżącej nieskutecznością podejmowanych przez nią czynności procesowych - nie może jednak dopatrzyć się jej przyczyny w postępowaniu SKO. Jak wskazano już powyżej
- - w rozpatrywanej sprawie - a więc sprawie dotyczącej skargi na postanowienie SKO z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - SKO w sposób prawidłowy uznało, że skarżący nie wykazali braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym, uznając takie rozstrzygnięcie SKO za prawidłowe WSA nie mógł naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 c\ oraz 141 § 4 ppsa wskutek naruszenia art. 9 kpa w związku z art. 52 § 2 i art. 58 § 1 pkt 6 ppsa swoim orzeczenie. NSA podkreśla, że podnoszony wielokrotnie przez stronę skarżącą jej "niedostatek wiedzy z zakresu procedur" nie stanowi okoliczności mogącej wpłynąć na ocenę jej postępowania w rozpatrywanej sprawie. Truizmem jest stwierdzenie, że nieznajomość prawa szkodzi (łac. ignorantia iuris nocet). Tak więc w sytuacji, gdy strona skarżąca posiadała jakiekolwiek wątpliwości związane z prawidłowym - co NSA jeszcze raz powtórzy - pouczeniem zawartym w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], zamiast bezpodstawnie oskarżać organ o "robienie sobie kpiny z rodu M.", winna ona raczej skorzystać ze swojego uprawnienia procesowego, wynikającego z art. 9 kpa i np. zadzwonić czy osobiście wybrać się do SKO z prośbą o rozstrzygnięcie swoich wątpliwości.
W związku z powyższym, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, NSA na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji.