Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Bk 49/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę J. W. i przyznał adwokatowi T. M. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga na bezczynność przysługuje tylko w takich granicach w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnej sprawie. Uzyskanie statusu strony, nie jest stwierdzane w osobnej decyzji administracyjnej ani też w postanowieniu wydawanym przez organ prowadzący postępowanie.
Status strony postępowania administracyjnego opiera się o czynniki obiektywne, niezależne od woli organu administracji. W związku z tym organ administracyjny nie jest zobowiązany do wydania odrębnego aktu stanowiącego, czy określony podmiot jest stroną postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1986r., III SA 97/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 46). Pogląd ten został potwierdzony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 1989r. (vide: wyrok NSA IV SA 1254/88), w którym wskazano, że status strony wynika z przepisów prawa materialnego ustanawiających określone prawa lub obowiązki, a nie z uznania danego podmiotu za stronę przez organ administracyjny.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że Starosta Hajnowski nie był zobowiązany do wydania odrębnego aktu administracyjnego w przedmiocie uznania J. W. za stronę postępowania. W konsekwencji z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia Wojewoda Podlaski nie był zobowiązany do rozpoznania zażalenia J. W. z dnia 23 listopada 2004 r. Konkludując, ze względu na fakt, że Wojewoda Podlaski nie był zobowiązany do wydania aktu administracyjnego podlegającego kognicji sądu administracyjnego, stwierdzić należało, że skarga zarzucająca mu bezczynność jest niedopuszczalna stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu administracyjnym.
Sąd I instancji wskazał też, że kwestia związana z tym czy skarżąca jest stroną przedmiotowego postępowania, na skutek wyroku NSA z dnia 28 marca 2007r., jest przedmiotem postępowania administracyjnego.
W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie zarzucono Sądowi I instancji: 1. naruszenie przepisów postępowania tj.:
- - art. 3 par. l i par. 2 pkt 8, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 134 par. 1, art. 149 w zw. z art. 145 par.1 pkt lit. "a" i "c" i pkt 2 oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegających na przedstawieniu stanu faktycznego sprawy niezgodnie z rzeczywistością i niezasadne odrzucenie skargi, w sytuacji gdy organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego;
- - art. 28 kpa przez błędne uznanie, że skarżącej nie przysługują prawa strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę,
- - art. 15 kpa przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, -art. 134 kpa oraz 138 par. 1, pkt 3 kpa w zw. z art. 136 kpa przez załatwienie sprawy skarżącej z 23.11.2004r /zażalenia/ przez organ odwoławczy /Wojewodę Podlaskiego/ w drodze zwykłego pisma z 15.12.2004r zamiast w drodze postanowienia o niedopuszczalności odwołania lub też merytorycznej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego,
- - art. 61 par. 3 kpa w zw. z art. 105 par. 1 kpa i art. 157 par. 3 kpa oraz art. 158 par.1 kpa przez odmowę wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji wywołanego pismem skarżącej z 4.11.2004r i brak rozpoznania pisma skarżącej 23.11.2004r przez organ odwoławczy jako wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Starosty Hajnowskiego, które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, 2.naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niezastosowanie: - art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7.07.1994r Prawo budowlane /Dz.U. Nr 207 poz. 2016 z 2003r ze zm./ pomimo, że skarżąca ma interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę jako właścicielka nieruchomości sąsiedniej, znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu realizowanego przez inwestora,
- - art. 4 ust. 1 ustawy z 27.04.2001r Prawo ochrony środowiska /Dz.U. z 2001 r. Nr 62 poz.627 ze zm./ gwarantującemu każdemu powszechne korzystanie ze środowiska w celu zaspokojenia potrzeb osobistych i gospodarstwa domowego, bez uciążliwego oddziaływania sąsiednich inwestycji budowlanych,
- - art. 1, art. 2, art. 21, art. 32 i art. 45 Konstytucji RP z dnia 2.04.1997r /Dz.U. Nr 78 poz.483 ze zm./ przez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa, brak poszanowania własności, nierówne traktowanie wobec prawa i brak sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy skarżącej przez właściwy sąd, które to naruszenia miały wpływ na treść orzeczenia. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, nieopłaconej w całości ani w części.
Według autora skargi kasacyjnej kontrola działalności administracji publicznej oraz ocena stanu faktycznego w tej sprawie dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest dowolna i błędna, naruszająca przepisy postępowania z art. 3 par. 1 i par. 2, art. 58 par. 1 i 6, art. 134, art. 141 par. 4, art. 149 w zw. z art. 145 par. 1 lit. a i c i pkt 2 oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawą skargi kasacyjnej nie może być każde naruszenie prawa, ale tylko wymienione w tym przepisie. Jest to tym bardziej istotne, że stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze jedynie nieważność postępowania, a ta nie zachodzi w niniejszej sprawie.
Jeśli chodzi o punkt pierwszy skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, to wskazać należy, że w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem kasator obowiązany jest nie tylko do wskazania, które z przepisów postępowania sądowoadministracyjnego zostały naruszone, ale też do określenia, na czym to naruszenie polegało. Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca ograniczyła się jedynie do opisania naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, którym z natury rzeczy
Sąd I instancji nie mógł uchybić, ponieważ kpa nie reguluje postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto, cytowany przepis art. 174 pkt 2 wymaga wykazania, w jaki sposób uchybienie Sądu I instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy zatem – tak jak to uczyniła skarżąca – ograniczyć się do złożenia oświadczenia, że wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia prawa miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnośnie pkt 2 skargi kasacyjnej, to stwierdzić należy, że wskazane tam naruszenia przepisów prawa materialnego nie stanowią podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ kasator nie określił, czy przepisy te zostały naruszone przez błędną wykładnię, czy przez niewłaściwe zastosowanie.
W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu WSA w Białymstoku nie odpowiadają wymaganiom podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 174 p.p.s.a. Mając na uwadze ten fakt, Naczelny Sąd Administracyjny uznał rozpoznawaną skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.