Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę R.C. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie możliwości naruszenia stosunków wodnych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] stycznia 2017 r. Burmistrz Gminy i Miasta Gryfów Śląski odmówił nałożenia obowiązku na właściciela gruntu – Z.G. - przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie możliwości naruszenia stosunków wodnych przez podniesienie gruntu na działce nr [...]/12 w miejscowości [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1250 ze zm. – dalej: Prawo wodne).
Organ I instancji wskazał, że z ustaleń wizji lokalnej na tym terenie, przesłuchania właścicieli gruntów w charakterze stron oraz opinii biegłego wynika, że na działce nr [...]/12 została wykonana makroniwelacja terenu przy granicy z działkami nr [...]/3 i [...]/4, polegająca na wyrównaniu terenu ziemią dostarczoną z wykopów z innej części działki, co spowodowało podniesienie terenu średnio od 30 cm do miejscami 60 cm. Prace te nie zmieniły nachylenia powierzchni gruntu i nie zmieniły kierunku spływu wód powierzchniowych z tego terenu. Z opinii biegłego wynika, że prace ziemne polegające na wyrównaniu powierzchni terenu oraz częściowym podniesieniu niwelety terenu w żaden sposób nie wpływają na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca.
Decyzją z [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca.
Oddalając skargę Sąd I instancji obszernie przedstawił orzecznictwo dotyczące stosowania art. 29 Prawa wodnego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w opinii sporządzonej w październiku 2016 r., biegły stwierdził, że prace ziemne polegające na wyrównaniu powierzchni terenu, oraz częściowym podniesieniu niwelety terenu w żaden sposób nie wpływają na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W piśmie z 15 listopada 2016 r. skarżąca wniosła uwagi do opinii biegłego, który w piśmie z dnia 19 grudnia 2016 r. zajął stanowisko w tym zakresie, wskazując, że uwagi skarżącej nie zawierają "istotnych treści", wpływających na zmianę treści wniosków w sporządzonej przez niego opinii. Biegły podtrzymał w całości przedłożoną opinię i stwierdził, że nie wymaga zmian lub uzupełnień. W piśmie z 8 grudnia 2016 r. Z.G. wyraził swoje stanowisko w sprawie, kwestionując zarzuty skarżącej oraz wyjaśniając, że posiada dwukomorowe szambo, z którego nieczystości są regularnie wywożone, zużycie wody nie przekłada się na odprowadzanie ścieków z uwagi na prowadzone gospodarstwo rolne, a na stałe w gospodarstwie przebywa dwoje dorosłych i jedno dziecko. W prowadzonej agroturystyce sporadycznie przebywają goście. Ponadto Z.G. odniósł się do kwestii dotyczących odprowadzenia ścieków i kierunku odpływu wody.
Organy obu instancji przyjęły za wiarygodną opinię biegłego. W ocenie Sądu I instancji opinia jest pełna i logiczna. Biegły posługiwał się mapami sytuacyjno-wysokościowymi i ustalił wysokość podniesienia gruntu na działce [...]/12. Ponadto dokonał oceny, co spowodowało zmianę stanu wód na tym gruncie przy wykorzystaniu materiałów wymienionych na s. 4 opinii. Wbrew zarzutom skargi biegły, uwzględnił staw rybny (s. 5 opinii oraz załączony rysunek nr 3). Oprócz własnego protokołu wizji z 22 października 2016 r. biegły korzystał z materiałów i informacji uzyskanych w Urzędzie Gminy i Miasta Gryfów Śląskich (k. 4 opinii). Wątpliwości skarżącej biegły ocenił w opinii uzupełniającej z 5 grudnia 2016 r. Na rysunku nr 4 zaznaczone są przez biegłego urządzenia przelewowe i rura przelewowa oraz drenaż odwadniający w kierunku działek [...]/3 i [...]/4, co nie ma znaczenia dla wniosku końcowego opinii.
Zdaniem Sądu I instancji, postępowanie karne przeciwko Z.G. nie może mieć w tej sprawie znaczenia, ponieważ wadliwe odprowadzanie nieczystości może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego w oparciu o właściwe przepisy prawne. Zarzuty skargi wobec treści i wniosków opinii biegłego bez powołania się na stanowisko osoby dysponującej wiedzą specjalną w tej dziedzinie, są wyłącznie polemiką z oceną biegłego i organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca.
W pierwszej kolejności skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z "art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.", a ponadto w związku z art 7, art 77 § 1, art. 80, art. 84 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. dalej: k.p.a.). Polegało to na dokonaniu nietrafnej oceny, że organ odwoławczy w sposób właściwy zebrał materiał dowodowy i prawidłowo ocenił całokształt tego materiału, a w szczególności opinię biegłego i załączony do nie] protokół z oględzin. Z opinii nie wynika, że biegły dokonywał jakichkolwiek pomiarów poziomu gruntu według stanu po dokonaniu przez Zbigniewa Gródeckiego makroniwelacji terenu. Ponadto protokół z oględzin nie zawiera informacji o dokonanych przez biegłego czynnościach.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 29 ust. 1-3 Prawa wodnego w związku z art. 545 ust. 4 ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm. – dalej: Prawo wodne z 2017 r.). W ocenie skarżącej, w oparciu o powołane przepisy prawa materialnego organ powinien nakazać Zbigniewowi Gródeckiemu przywrócenie stanu poprzedniego, tj. sprzed dokonania makroniwelacji terenu lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości skarżącej, powstałych na skutek zmiany kierunku spływu wód opadowych powstałych na skutek zmiany poziomu własnego gruntu.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za obie instancje.
Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z e-protokołu rozprawy sporządzonego przez Sąd Rejonowy w Lwówku Śląskim Wydział II Karny, w postępowaniu o wykroczenie prowadzonym przeciwko Zbigniewowi Gródeckiemu o odprowadzanie ścieków na nieruchomość skarżącej (sygn. akt II W 662/16).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, nie jest zasadny zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z "art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.", a także w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że błędnie powołano w tym zarzucie kasacyjnym przepis art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.", ponieważ nie obowiązuje taki przepis lecz tylko przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ponadto Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zebranego w tej sprawie materiału dowodowego, ponieważ Sąd administracyjny samodzielnie nie prowadzi postępowania dowodowego, z wyjątkiem przypadku za art. 106 § 3 p.p.s.a., który jednak w tej sprawie nie wystąpił.
Natomiast z ustaleń postępowania dowodowego poddanego prawidłowej kontroli przez Sąd I instancji wynika, że brak jest podstaw do nałożenia na właściciela nieruchomości Z.G. obowiązku administracyjnego przywrócenia stanu poprzedniego lub realizacji urządzeń zapobiegających szkodom z powodu możliwości naruszenia stosunków wodnych przez podniesienie gruntu na działce nr [...]/12 w miejscowości [...] – na podstawie art. 29 Prawa wodnego.
Wynika to w szczególności z analizy i oceny podstawowego dowodu w tej sprawie czyli opinii opracowanej przez biegłego w październiku 2016 r., w świetle której prace ziemne wykonane na działce nr [...]/12 w celu wyrównania powierzchni jej terenu, oraz częściowego podniesienia niwelety terenu nie wpływają na zmianę stanu wody ze szkodą dla przedmiotowych gruntów sąsiednich. Ponadto odnosząc się do uwag skarżącej zawartych w piśmie z 15 listopada 2016 r., biegły także w piśmie z 19 grudnia 2016 r. kompleksowo odnosił się do nich. W szczególności jednoznacznie podtrzymał wnioski wynikające z tej opinii i stwierdził, że nie wymaga opinia zmian czy też dodatkowych uzupełnień, a Sąd I instancji słusznie stwierdził, że powyższa opinia jest pełna jak i logiczna.
Należy podkreślić, że biegły stosując mapy sytuacyjno-wysokościowe ustalił wysokość podniesienia gruntu na działce nr [...]/2 jak i ocenił przyczyny zmiany stanu wód na tym gruncie przy wykorzystaniu materiałów wymienionych na s. 4 opinii. Jednocześnie biegły także uwzględnił staw rybny (s. 5 opinii oraz załączony rysunek nr 3). Ponadto oprócz własnego protokołu wizji lokalnej z 22 października 2016 r. biegły korzystał również z materiałów i informacji uzyskanych w Urzędzie Gminy i Miasta Gryfów Śląskich (k. 4 opinii). Z kolei uwagi skarżącej biegły ocenił w opinii uzupełniającej z 5 grudnia 2016 r. Natomiast na rysunku nr 4 oznaczone są przez biegłego urządzenia przelewowe jak i rura przelewowa, a także drenaż odwadniający w kierunku działek [...]/3 i [...]/4, lecz nie ma to wpływu na treść końcowego wniosku z opinii.
Ponadto Sąd I instancji prawidłowo poddał kontroli także ustalenia faktyczne, które wynikają z pisma Z.G. z 8 grudnia 2016 r., który zarzutów skarżącej nie uznał za zasadne. W szczególności stwierdził, że posiada dwukomorowe szambo, z którego nieczystości są wywożone, a zużycie wody nie przekłada się na odprowadzanie ścieków z powodu prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy czym na stałe w gospodarstwie przebywa dwoje dorosłych i jedno dziecko, a w prowadzonej agroturystyce sporadycznie przebywają goście.
Z kolei skarżąca nie przedstawiła kontropinii opracowanej przez innego biegłego, która kwestionowałaby powyższe ustalenia faktyczne wynikające z zebranego w tej sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z opinii biegłego.
Po drugie, chybiony jest również zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 29 ust. 1–3 Prawa wodnego jak i w związku z art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. W świetle bowiem podniesionych wyżej okoliczności prawnych i faktycznych, brak jest podstaw prawnych do zastosowania w tej sprawie art. 29 ust. 1–3 Prawa wodnego w celu nałożenia na Z.G. przedmiotowego obowiązku w zakresie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Po trzecie, należy zaznaczyć, że wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z protokołu rozprawy sporządzonego przez Sąd Rejonowy w Lwówku Śląskim Wydział II Karny, w postępowaniu o wykroczenie prowadzonym przeciwko Zbigniewowi Gródeckiemu o odprowadzanie ścieków na nieruchomość skarżącej (sygn. akt II W 662/16) nie dotyczy kognicji sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Ponadto Sąd I instancji słusznie także stwierdził, że wadliwe odprowadzanie ścieków przez Z.G. może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego na całkowicie odrębnej materialnoprawnej podstawie.
Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.