Uzasadnienie
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę I. S., J. K., A. G. i S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1980 r. nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego oznaczonego jako działka nr 432 i 442 o powierzchni 2.40 ha położonego we wsi B. gmina P. stanowiącego własność Z. G. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż przedmiotem postępowania w sprawie jest ostateczna decyzja administracyjna Naczelnika Gminy P. z dnia [...] stycznia 1980 r. nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego oznaczonego jako działka 432 i 442 o powierzchni 2,40 ha położonego we wsi B. gmina P. stanowiącego własność Z. G. Wzruszenie ostatecznych rozstrzygnięć musi być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe bądź w trybie art. 145 k.p.a. bądź w trybie art. 145 a k.p.a. lub w trybie art. 154 i 155 k.p.a., a także w trybie art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd meriti wskazał, iż przewidziane w przywołanych przepisach nadzwyczajne tryby postępowania zawiązane są z zasadą niekonkurencyjności polegającą na tym, że ich rolą jest usuwanie wyłącznie określonych wad i tryby te nie mogą być stosowane zamiennie. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji organu I instancji, którego domagała się I. S. nie oznacza ponownego rozpoznania sprawy.
Przepis art. 156 § 1 k.p.a. stanowi o możliwości stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej wadami kwalifikowanymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wskazał że w omawianej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości okoliczność, iż I. S. w piśmie z dnia 19 lipca 2004 r. zawarła wniosek o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy P., wyżej przywołanej, a jako podstawę wniosku wskazała naruszenie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Naruszenie to miało polegać na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż Z. G. nie miała możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcom z uwagi na ich brak. Za domaganiem się wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie stwierdzenia nieważności przemawiają także inne pisma I. S. jak chociażby pismo z dnia 3 sierpnia 2004 r. Nie budzi wątpliwości także okoliczność, iż Z. G. przedmiotowe gospodarstwo zdała na rzecz państwa w zamian za emeryturę składając w dniu 14 stycznia 1990 r. stosowny wniosek a także pismo kierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie jej emerytury od dnia 1 lutego 1980 r.
Z decyzji ZUS z dnia 24 marca 1980 r. znak [...] wynika, że wysokość tej emerytury została podwyższono o kwotę 450 zł.
W ocenie Sądu meriti na aprobatę zasługuje pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., iż skarżący I. S., A. G., S. G. i J. K. w dniu 16 stycznia 1980 r. nie spełniali warunków niezbędnych do przejęcia gospodarstwa rolnego Z. G. żadna bowiem z osób skarżących nie dysponowała dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego zgodnie z § 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. W sprawie przeniesienia własności nieruchomości rolnych zniesienia współwłasności oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 31 poz. 215 z 1972 r. z późn. zm.).
Dowodem takim było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego, przy czym zaświadczenie stwierdzające kwalifikacje nabywcy wydawało biuro gromadzkiej rady narodowej lub organu do spraw rolnych Prezydium Rady właściwe dla miejsca zamieszkania nabywcy.
Nabywca wymaganymi kwalifikacjami musiał się legitymować w chwili przenoszenia gospodarstwa rolnego. Późniejsze nabycie takich kwalifikacji jak również dokonana 6 kwietnia 1982 r. zmiana przepisu art. 160 § 1 k.p.c. nie mogą mieć wpływu na ocenę kwalifikacji potencjalnego nabywcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważa, iż akta sprawy administracyjnej wskazują, że podjęta przez Z. G. w styczniu 1980 r. decyzja o przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz państwa została zaakceptowana przez jej następców skoro nie podjęli oni żadnych działań w kierunku przejęcia gospodarstwa, nie interesowali się losem Z. G. chociaż nie mogli nie zauważyć, że nie prowadzi już ona gospodarstwa a zamiast tego pobiera rentę a to tym bardziej, że zamieszkiwał z nią jeden z następców prawnych - A. G. Skarżący jako dzieci musieli wiedzieć, że ze względu na stan zdrowia nie może ona prowadzić gospodarstwa.
Okoliczność, iż skarżący jako następcy prawni bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu o przejęcie gospodarstwa na rzecz skarbu państwa nie może być przesłanką stwierdzenie nieważności decyzji, jest to bowiem przesłanka wznowienia sprawie.
Nie stanowi rażącego naruszenia prawa wydanie decyzji przez Naczelnika Gminy P. po dwóch dniach od złożenia wniosku przez Z. G. bowiem jeśli sprawa nie była zawiła i skomplikowana dopuszczalne było wydanie decyzji w krótkim terminie.
Z. G. była osobą niepiśmienną, dlatego postawienie trzech krzyżyków obok podpisu sołtysa wsi pozwala stwierdzić, iż wniosek o przejęcie gospodarstwa przez państwo jest zgodny z wolą Z. G. Zdaniem Sądu meriti zarzuty dotyczące nieprawidłowości w prowadzonym już po wydaniu decyzji postępowaniu mającym na celu doprowadzenie do faktycznego przejęcia gospodarstwa przez państwo nie mogły być przedmiotem oceny sądu, gdyż nie miały wpływu na legalność decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia 16 stycznia 1980 r. bowiem nie stanowiły one podstawy wydania tej decyzji.
Decyzja Naczelnika Gminy P. wyżej przywołana zawiera co najmniej cztery podstawowe elementy jakie zawierać powinna decyzja administracyjna w tym także pouczenie o środkach odwoławczych w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał za bezpodstawny zarzut skargi wskazujący na naruszenie przez Naczelnika Gminy P. przepisu art. 107 § 1 k.p.c.
Za bezzasadny Sąd meriti uznał także zarzut nieopatrzenia decyzji klauzulą wykonalności która jest czynnością materialno techniczną i może być dokonana w dowolnym czasie po uprawomocnieniu się decyzji.
Wyrok ten skargą kasacyjną zaskarżył pełnomocnik skarżącej I. S. Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi naruszenie prawa materialnego a to art. 43, 44, 45, 55 ust. 2 i art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 poz. 140) poprzez wadliwe jej zastosowanie oraz błędną wykładnię.
Nadto pełnomocnik skarżącej zarzuca wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 106 § 3, 145 § 1 ust. 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 43, art. 7 i 77 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia [...] stycznia 1980 r. Nr [...] mimo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że składanie krzyżyka na podaniu jest wystarczającym dowodem, że Z. G. złożyła podpis na tych podaniach a także na bezzasadnym przyjęciu, iż decyzja Naczelnika Gminy P. z [...].01.1980 r. zostało doręczone Z. G. Wiek Z. G. - 72 lata, a także jej analfabetyzm winny zobowiązywać Naczelnika Gminy P. do szczegółowego wyjaśnienia wniosku a w szczególności ustalenie czy Z. G. rzeczywiście zamierzała przekazać gospodarstwo rolne na rzecz państwa i czy miała ona następców prawnych uprawnionych do prowadzenia gospodarstwa.
Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż następcy prawni nie wiedzieli o przejęciu gospodarstwa przez państwo mimo, iż zdaniem pełnomocnika skarżącej mieli oni niezbędne kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Wnosząc skargę kasacyjną domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawy w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem postępowania w sprawie był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1980 r. Nr [...] o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego oznaczonego numerami 432 i 442 o powierzchni 2.400 ha położonego we wsi B. gmina P. bez inwentarzowego, martwego oraz zabudowań.
Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyła I. S. córka
Z., G. zmarłej 26 listopada 1988 r. dopiero 19 lipca 2004 r. a więc 24 lata po uprawomocnieniu się decyzji Naczelnika Gminy P., blisko 16 lat po śmierci
Z. G. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Z. S. dochodziła stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wynika to nie tylko z wniosku skarżącej ale także z kolejnych pism w sprawie.
Stosownie do art. 156 § 1 k.p.a. wniosek o stwierdzeniu nieważności decyzji można oprzeć na następujących podstawach:
- 1. decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o własności,
- 2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- 3. dotyczy sprawy przed uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną,
- 4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie
- 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
- 6. w razie jej wykonania wywołałby czyn zagrożony karą,
- 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Z uwagi na upływ czasu zgodnie z treścią art. 156 § 2 k.p.a. przedmiotem rozważań mogły być jedyną przyczyną o jakich mowa w art. 156 § 1 ust. 2, 5 i 6.
Słusznie zauważa Sąd meriti, iż żadna z wymienionych w art. 156 § 1 ust. 2, 5 i 6 k.p.a. przyczyn nie wystąpiła w sprawie.
Ponad wszelką wątpliwość Naczelnik Gminy P. był upoważniony do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa a nadto powołał się na przepisy prawa materialnego.
Decyzja ta, jak słusznie stwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazywała organ który ją wydał, nazwisko strony do której była skierowana, nie budzące wątpliwości rozstrzygnięcie a nadto pouczenie o sposobie jej zaskarżenia.
Nie może być uznane za rażące naruszenie prawa nie opatrzenie decyzji w klauzulę wykonalności bowiem nie było potrzeby umieszczenia orzeczenia o wykonalności decyzji w jej treści. Stała się ona wykonalna z upływem terminu do wniesienia odwołania.
Podpisanie wniosku o przejęciu gospodarstwa trzema krzyżykami w obecności sołtysa, co zaznaczono we wniosku, nie może budzić wątpliwości, że wniosek ten pochodził od Z. G. Za takim rozumowaniem przemawiał ciąg wydarzeń jakie później nastąpiły, poczynając od decyzji rentowej, poprzez przyjęcie renty przez
Z. G. bez jakiegokolwiek sprzeciwu, i pobieranie tej renty przez kilka lat.
Zarzuty nieuczestniczenia w postępowaniu o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa wszystkich uczestników mogłyby ewentualnie stanowić przesłankę wznowieniową co jednak dotyczy innego postępowania niż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika gminy P., na co wyraźnie wskazywał Sąd merita.
Na marginesie sprawy można jedynie wyrazić zdziwienie, że dorosłe dzieci nie wiedziały przez ponad 20 lat z czego żyje ich ponad 70 letnia matka a co więcej nie interesowały się gospodarstwem także przez najbliższe 16 lat po śmierci matki.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżony wyrok nie narusza prawa na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.