Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1733/08, oddalił skargę P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania do rejestru.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] organ umorzył postępowanie w sprawie wpisania przedmiotowej odmiany do krajowego rejestru uzasadniając to obowiązującym od dnia 2 lipca 2006 r. art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. nr 137, poz. 1299 ze zm.), zgodnie z którym odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. wnosząc o uchylenie decyzji w całości.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o jej uchylenie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 2, 9, 83, 91 Konstytucji RP, art. 6, 7, 8 i 107 k.p.a., art. 10, 14 i 24 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art. 16 dyrektywy 2001/53/WE w sprawie Wspólnego Katalogu Odmian Gatunków Roślin Rolniczych, art. 22 dyrektywy 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG.
Odpowiedź na skargę złożył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosząc o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że - stosownie do art. 4 ust. 4 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz. U. L 193 z 20.07.2002, str. 1-11; Polskie wydanie specjalne Rozdział 3 Tom 36 P. 281-291 ze zm.), - w przypadku odmian zmodyfikowanych genetycznie, w znaczeniu dyrektywy 90/220/EWG art. 2 ust. 1 i 2, zatwierdza się celowe uwolnienie do środowiska danej odmiany tylko po podjęciu wszystkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska.
W ocenie Sądu ostrożność w zakresie uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie deklarowana w pkt 16 preambuły dyrektywy Rady 2002/53/WE oraz w art. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG (Dz. U. L 106 z 17.04.2001, str. 1-39; Polskie wydanie specjalne Rozdział 15 Tom 06 P. 77-114 ze zm.), zwana dalej "dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE", nie przekłada się jednak w przepisach na pozostawienie państwom członkowskim Unii Europejskiej autonomii w decydowaniu o zakazie obrotu odmianami zmodyfikowanymi genetycznie na terytorium danego państwa.
W tym względzie w art. 16 ust. 2 i w art. 18 dyrektywy Rady 2002/53/WE, wskazano na dopuszczalność ustanowienia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej zakazu stosowania danej odmiany genetycznie zmodyfikowanej oraz sprzedaży materiału siewnego lub materiału rozmnożeniowego tej odmiany, na całym terytorium swojego kraju lub na jego części, ale jedynie w ramach stosownej procedury ustalonej w art. 23 ust. 2 i 3 dyrektywy Rady 2002/53/WE. W ramach tej procedury wprowadzenie zakazu wymaga uzyskania zgody Komisji Wspólnot Europejskich wyrażanej w drodze stosownej decyzji. Rzeczpospolita Polska uzyskała taką decyzję Komisji w dniu 8 maja 2006 r. zezwalającą jej na wprowadzenie zakazu stosowania na swym terytorium szesnastu genetycznie zmodyfikowanych odmian kukurydzy o modyfikacji genetycznej MON 810 wymienionych we Wspólnym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych, zgodnie z dyrektywą 2002/53/WE. Załącznik do wskazanej decyzji nie obejmuje jednak odmiany kukurydzy wnioskowanej do rejestracji w przedmiotowej sprawie.
Również z art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE wynika, że bez uszczerbku dla przepisów art. 23 Państwa Członkowskie nie mogą zakazywać, ograniczać ani utrudniać wprowadzenia do obrotu organizmów genetycznie zmodyfikowanych w charakterze lub w składzie produktów, które są zgodne do wymagań ustanowionych w tej dyrektywie.
W ocenie Sądu przyjęty za podstawę decyzji organów obu instancji przepis art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie, zakazujący dokonywania rejestracji odmian genetycznie zmodyfikowanych w krajowym rejestrze odmian, pozostaje w oczywistej kolizji z celami wyznaczonymi zarówno w dyrektywie Rady 2002/53/WE, jak i w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE. Sprzeczność ta skutkuje koniecznością przyjęcia za wiążące w krajowym porządku prawnym wskazanych dyrektyw, z pierwszeństwem przed art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie bowiem stanowią one element krajowego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, hierarchicznie wyższego rzędu wobec ustaw, jako akt organu organizacji międzynarodowej, której Polska jest członkiem od dnia 1 maja 2004 r.
Mając powyższe na względzie, organy orzekające w sprawie, w ocenie Sądu, zobowiązane były rozważyć, na ile przepisy powołanych dyrektyw mają charakter bezwarunkowy i wystarczająco precyzyjny, aby je zastosować wobec złożonego wniosku skarżącej spółki.
Zdaniem Sądu z art. 4 ust. 4 dyrektywy Rady 2002/53/WE wynika obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków pozwalających uniknąć ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska przed zatwierdzeniem celowego uwolnienia do środowiska odmian genetycznie zmodyfikowanych. Stosownie zaś do art. 7 dyrektywy Rady 2002/53/WE w wypadku odmiany genetycznie zmodyfikowanej należy przeprowadzić wymienioną w art. 4 ust. 4 ocenę ryzyka ekologicznego równoważną ocenie ustanowionej dyrektywą 90/220/EWG. Dyrektywa Rady 90/220/EWG zastąpiona została dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE, w której art. 4 ust. 1 wskazano, że Państwa Członkowskie, zgodnie z zasadą ostrożności, zapewniają podjęcie wszelkich właściwych działań w celu uniknięcia niekorzystnego wpływu na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, jakie mogłyby być wynikiem zamierzonego uwolnienia lub wprowadzenia do obrotu organizmów zmodyfikowanych genetycznie.
Z kolei z art. 4 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE wynika, że Państwa Członkowskie zapewnią odpowiednią ocenę poszczególnych potencjalnych niepożądanych skutków, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, a które mogłyby bezpośrednio lub pośrednio wynikać z przeniesienia genów z organizmów zmodyfikowanych genetycznie na inne organizmy. W ocenie Sądu w decyzji organu odwoławczego powołano stosowne dyrektywy prawa wspólnotowego, lecz nie dokonano analizy całej ich treści w zakresie istnienia regulacji warunkujących ich bezpośrednie zastosowanie. Analiza, jakiej dokonał organ orzekający, sprowadza się bowiem jedynie do wskazania, iż dyrektywy te nie zawierają takich regulacji.
Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych odmówił wpisania przedmiotowej odmiany do krajowego rejestru uzasadniając to art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie, zgodnie z którym odmian genetycznie zmodyfikowanych nie wpisuje się do krajowego rejestru.
Odwołanie od powyższej decyzji, wniosło P. Oddział w Polsce z siedzibą w S. w którym zarzuciło niezgodność art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie z prawem wspólnotowym, tj. art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE w związku z art. 16 dyrektywy Rady 2002/53/WE oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 6 k.p.a, art. 7 kpa i art. 107 § 1 kpa).
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich toczy się postępowanie /C-165/08/ Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie uchybienia zobowiązaniom wspólnotowym (art. 22 i art. 23 Dyrektywy 2001/18/WE oraz art. 4 i art. 16 Dyrektywy 2002/53/WE) w związku z wprowadzeniem zakazu obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz zakazu wpisywania takich odmian do krajowego rejestru. W związku z tym, dopiero wyrok Trybunału Sprawiedliwości przesądzi, czy skarga Komisji Europejskiej jest dopuszczalna oraz, czy Rzeczpospolita Polska uchybiła przepisom prawa wspólnotowego. Ponieważ jednak Rząd RP stoi na stanowisku, że art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie nie jest sprzeczny z wymienionymi dyrektywami, to należało go zastosować w niniejszej sprawie. Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie maja klauzule generalne, a przede wszystkim klauzula moralności publicznej i zasad etycznych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. wniosło P. Oddział w Polsce z siedzibą w S., zarzucając naruszenie m. in. art. 22 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE, art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 2002/53/WE poprzez zastosowanie sprzecznego z nimi art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie w sytuacji, gdy dyrektywy te mają pierwszeństwo przez sprzecznymi z nimi stosownymi przepisami ustaw.
Ponadto zarzucono naruszenie art. 30 w związku z art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez powołanie się na klauzulę moralności publicznej bez wykazania, że zakaz wpisu do rejestru odmian genetycznie zmodyfikowanych wynikający z art. 5 ust. 4 ustawy o nasiennictwie był uzasadniony tą klauzulą.
Skarżący wskazał również na naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań dotyczących dalszego postępowania zawartych w wyroku Sądu z dnia 12 stycznia 2007 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 lutego 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Roślin Uprawnych z dnia [...] maja 2008 r. sygn. [...] w przedmiocie odmowy wpisania do rejestru.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., bowiem organy nie zastosowały się do wytycznych i ocen wskazanych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 r., skutkiem czego należało uchylić decyzje organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:
- 1) naruszenie przepisów postępowania poprzez nie zawieszenie z urzędu postępowania w niniejszej sprawie, pomimo, iż przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich toczy się obecnie postępowanie w sprawie C-165/08 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym Komisja Europejska zarzuciła Rzeczypospolitej Polskiej, że poprzez wprowadzenie zakazu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz zakazu wpisywania takich odmian do krajowego rejestru, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy art. 22 i art. 23 Dyrektywy 2001/18/WE oraz art. 4 i art. 16 dyrektywy 2002/53/WE. Wynik postępowania przez TS WE ma istotny wpływ na przedmiotowe postępowanie, bowiem w razie stwierdzenia, że Rzeczpospolita Polska nie naruszyła swoich obowiązków, skarga strony przeciwnej powinna zostać oddalona,
- 2) naruszenie przepisów postępowania poprzez uznanie, że organy administracji naruszyły art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stosując się do oceny prawnej dalszych wskazań wyrażonych we wcześniejszym orzeczeniu WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2045/06.
Odpowiedź na skargę kasacyjną P. Oddział w Polsce z siedzibą w S., wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ppsa przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż naruszenie prawa procesowego, podobnie jak i naruszenie prawa materialnego, może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów art. 153 i art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, nie określając jednak sposobu naruszenia wskazanych przepisów prawa. A mianowicie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie precyzuje, czy naruszenia tych przepisów upatruje w błędnej ich wykładni czy też w błędnym ich zastosowaniu. Sformułowanie zarzutów w petitum jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, może oznaczać, iż strona zmierza do zakwestionowania błędnego zastosowania wskazanych przepisów prawa, chociaż wyraźnie takiego zarzutu nie postawiła.
Niezależnie jednak od sposobu sformułowania zarzutu kasacyjnego zaskarżonemu wyrokowi nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia tak przepisu art. 153 jak i art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, a to z poniższych względów.
Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na gruncie tej regulacji prawnej przyjmuje się, że pojęcie ocena prawna oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego i procesowego. Pamiętać także należy, że – jak stanowi art. 153 ppsa - organy są związane nie tyko oceną prawną, ale i wskazaniami co do dalszego postępowania. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie wadliwości w postępowaniu prowadzonym po wydaniu wyroku. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych Sądu.
Wytyczne i motywy zawarte w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 r. miały uchronić organ administracji publicznej przed powtórzeniem błędów dostrzeżonych przez Sąd. Jednak - jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji - organy po raz kolejny nie zrealizowały obowiązków wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 r. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż chociaż organ odwoławczy powołał stosowne dyrektywy prawa wspólnotowego, to nie dokonał analizy ich treści w zakresie istnienia regulacji warunkujących ich bezpośrednie zastosowanie.
Sąd wskazał, iż wydając ponownie decyzję w przedmiocie wniosku o wpisanie odmiany do krajowego rejestru, organ powinien orzec biorąc również pod uwagę przepisy zawarte w Załączniku nr II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE i dopiero na tej podstawie stwierdzić, czy przepisy te są wystarczająco precyzyjne do bezpośredniego ich zastosowania, aby spełnić warunki uzależniające osiągnięcie celu powołanych dyrektyw w zakresie uwolnienia do środowiska wnioskowanej odmiany kukurydzy zmodyfikowanej genetycznie.
Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie dokonały oceny potencjalnych niepożądanych skutków tj. skutków mogących mieć niekorzystny wpływ na zdrowie ludzkie i środowisko naturalne, a które mogłyby bezpośrednio lub pośrednio wynikać z przeniesienia genów organizmów zmodyfikowanych genetycznie na inne organizmy, zgodnie z załącznikiem II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG (Dz. U. L 106 z 17.04.2001, str. 1-39; Polskie wydanie specjalne Rozdział 15 Tom 06 P. 77-114 ze zm.). Organy obu instancji nie odniosły się do rozważań Sądu w tej kwestii - zawartych w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku - i nie przeprowadziły nakazanej oceny.
Za spełnienie wytycznych Sądu nie można uznać powołania się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na najnowsze wyniki badań przedłożone Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), wyniki badań prowadzonych przez naukowców węgierskich i austriackich.
Rację ma strona wnosząca odpowiedź na skargę kasacyjną, iż argumenty w zakresie przeprowadzonych badań - bez względu na ich zasadność merytoryczną - podniesione po raz pierwszy w skardze kasacyjnej i to bez wskazania źródła, które umożliwiłoby zweryfikowanie przedstawionej przez organ interpretacji tych badań, nie mogą uzasadniać tezy organu o uczynieniu zadość wytycznym Sądu i dokonaniu oceny potencjalnych niepożądanych skutków uwolnienia do środowiska kukurydzy odmiany X4S733T (genetycznie zmodyfikowanej - MON 810), tj. ujemnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska.
Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie odzwierciedlają przeprowadzenia oceny ryzyka uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie, określonej w załączniku nr II do dyrektywy nr 2001/18. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych z dnia [...] maja 2008 r. sprowadza się do jednego zdania, iż odmian genetycznie zmodyfikowanych – jak stanowi art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299 ze zm.) – nie wpisuje się do krajowego rejestru. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał zaś, że organ I instancji w 2007 r. kontynuował badania rejestrowe przedmiotowej odmiany kukurydzy, lecz oprócz tego ogólnego, lapidarnego stwierdzenia brak jest jakichkolwiek danych w tym zakresie. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wydanych decyzji organów administracji publicznej nie można uznać za zgodne z prawem.
Nie można zaakceptować wydania decyzji rozstrzygającej sprawę z naruszeniem zasady określonej w przepisie art. 153 ppsa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie pamiętać należy, iż wskazania Sądu nie mogą z góry narzucać sposobu przyszłego rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie narzucił organom administracji publicznej przyszłego rozstrzygnięcia sprawy, lecz wytknął uchybienia popełnione na skutek naruszenia art. 153 ppsa, tj. na skutek niezastosowania się do wytycznych Sądu.
Z powyższych względów chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 153 ppsa.
Nie jest również usprawiedliwiony zarzut kasacyjny o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 125 § 1 pkt 1 ppsa przez nie zawieszenie z urzędu postępowania. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Powyższe unormowanie dotyczy fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w razie wystąpienia w sprawie kwestii prejudycjalnej tj. sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia w innym postępowaniu może wpływać na wynik niniejszego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Tylko wówczas zawieszenie postępowania może okazać się konieczne (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II FPS 4/08, ONSAiWSA 2009/4/62). Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej.
Ocena w tym zakresie pozostawiona została uznaniu sądu rozpoznającego sprawę. Jak wyżej już wskazano, zawieszenie postępowania na podstawie tego przepisu jest fakultatywne. A zatem Sąd może zawiesić postępowanie, o ile po rozważeniu wszelkich okoliczności sprawy dojdzie do przekonania, że konieczność taka zachodzi.
Przedmiotowa sprawa mogła zostać zakończona wydaniem orzeczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez potrzeby zawieszania tego postępowania, a to chociażby z uwagi na przepis art. 153 ppsa. Sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym. Stosownie do art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzenie takiej kontroli w niniejszej sprawie nie było uzależnione od toczącego się postępowania przed Trybunatem Sprawiedliwości w sprawie C - 165/08.
W sprawie C - 165/08 Komisja Wspólnot Europejskich wniosła w skardze (z dnia 15 kwietnia 2008 r.) do Trybunału o stwierdzenie, że zakazując swobodnego obrotu materiałem siewnym odmian zmodyfikowanych genetycznie oraz wpisania odmian zmodyfikowanych genetycznie do krajowego rejestru odmian, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które ciążą na niej na mocy dyrektywy 2001/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG (Dz.U. L 106, s.
1) w całości, a w szczególności na mocy jej art. 22 i 23, jak również na mocy dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (Dz. U. L 193, s. 1), a w szczególności jej art. 4 ust. 4 i art.
16. A zatem, sprawa C - 165/08 ma za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W wyroku z dnia 16 lipca 2009 r. Trybunał Sprawiedliwości orzekł w punkcie pierwszym, iż zakazując swobodnego obrotu materiałem siewnym odmian genetycznie zmodyfikowanych oraz wpisu odmian genetycznie zmodyfikowanych do krajowego rejestru odmian, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 22 i 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylającej dyrektywę Rady 90/220/EWG, jak również na mocy art. 4 ust. 4 i art. 16 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych. W pozostałym zakresie skarga została odrzucona (pkt 2 wyroku) – (por. European Communities (Wspólnoty Europejskie), http://eur-lex.europa.eu/, LEX nr 505790).
Jak podkreśla się w doktrynie konsekwencją wyroku stwierdzającego uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest to, że państwo członkowskie powinno natychmiast przystąpić do usuwania naruszenia zobowiązania i niezwłocznie zakończyć czynności niezbędne do usunięcia zobowiązania naruszenia. Nadto państwo członkowskie winno powstrzymać się od stosowania przepisów lub praktyk uznanych przez Trybunał Sprawiedliwości za naruszające zobowiązania wynikające z prawa Unii Europejskiej (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 28 marca 1980 r. w sprawach połączonych 24 i 97/80 R Komisja v. Francja - ECR 1980, s. 01319, wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie 103/88 Fratelli Costanzo, ECR 1989, s. 01839, pkt 31). Na mocy samego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości stwierdzającego naruszenie zobowiązania państwo członkowskie jest zobowiązane podjąć wszelkie środki przeciwdziałające naruszeniu, a także powstrzymać się od stwarzania jakichkolwiek utrudnień.
Obowiązek ten spoczywa na wszystkich organach państwa członkowskiego, nie tylko sądach czy władzy legislacyjnej, ale również na organach administracji (por. M. Górski, Skargi wymuszające przestrzeganie prawa Unii przez państwa członkowskie [w:] System ochrony prawnej w Unii Europejskiej pod red. A.Wyrozumskiej, Warszawa 2009, s. 113).
Jak już wyżej wskazano postępowanie toczące się w sprawie C - 165/08, ma za przedmiot skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.