Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2485/02 po rozpoznaniu skargi M. S. i A. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2002 r. o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego z częścią garażową na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm./ skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżona decyzja została wydana po ustaleniu, że inwestorzy wybudowali przedmiotowy budynek w 1982 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie, który w obowiązującym wówczas miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego był przewidziany pod budowę autostrady o znaczeniu krajowym i międzynarodowym a więc nie był przeznaczony pod zabudowę jakiej dokonali.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie podnosi się, że budynek został wybudowany bez pozwolenia z tego względu, że urzędnicy gminy poinformowali inwestorów, że budowa budynków gospodarczych o takiej wielkości, jaki został wybudowany, nie wymaga pozwolenia. Plan miejscowy nie zawierał też zakazu zabudowy, zaś teren należący do inwestorów w ich ocenie znajduje się poza zasięgiem autostrady, a jedynie w II strefie jej oddziaływania. Plan powinien ponadto wkrótce ulec zmianie w takim kierunku, iż dany teren nie będzie przeznaczony pod autostradę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna.
Sąd przyjął, że w sprawie nie jest sporny rok budowy a więc ma zastosowanie ustawa Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./. Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Rozbiórce podlega zatem obiekt budowlany wzniesiony poza obowiązującym porządkiem prawnym, czyli bez pozwolenia na budowę, a ponadto lokalizacja takiego obiektu nie jest dopuszczona według obowiązującego w dacie budowy, a w razie zmiany planu, w dacie orzekania, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Konieczne więc było spełnienie łącznie dwóch powyższych przesłanek. W przedmiotowej sprawie zostało ustalone, że obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia a ponadto plan miejscowy obowiązujący w Gminie Mszana, dla terenu, na którym obiekt wybudowano w czasie budowy /zatwierdzony uchwałą nr 32/VII/79 z dnia 29 czerwca 1979 r./, jak też plan obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji /zatwierdzony uchwałą z dnia 29 czerwca 1991 r. Nr IX/64/91/ przewidywały inne wykorzystanie terenu, był to teren przeznaczony pod budowę autostrady o znaczeniu krajowym i międzynarodowym. Dla rozstrzygnięcia sprawy w ocenie Sądu nie ma znaczenia, że projektowany plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przesunięcie lokalizacji autostrady, bowiem Sąd kontrolując legalność wydanej decyzji czyni to w porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym w chwili orzekania przez organy administracji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. S. i A. S. reprezentowani przez radcę prawnego L. W. zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego przez:
1/ błędną wykładnię art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegającą na przyjęciu, że przepisy te mają zastosowanie do ustaleń położenia autostrad, podczas gdy sprawę tę reguluje ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych /Dz. U. z 2001 r. Nr 110, poz. 1192/, 2/ niezastosowanie art. 25 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych, zgodnie z którym przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym nie mają zastosowania w sprawach dotyczących lokalizacji autostrad, 3/ błędną wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że odnosi się on tylko do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy z przepisów ustawy o autostradach płatnych wynika, że przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym nie mają zastosowania w sprawach dotyczących autostrad, 4/ nieuwzględnienie przepisów art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także art. 140 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, iż w sytuacji, gdy obiekt nawet bez wymaganego pozwolenia powstał na terenie przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę autostrady, podczas gdy do autostrad nie mają zastosowania przepisy o planowaniu przestrzennym, lecz decyzje lokalizacyjne wydawane na podstawie przepisów ustawy o autostradach płatnych, nie powinno się do niego stosować art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Nie może w sprawie niniejszej budzić wątpliwości, iż jak to słusznie zauważa się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przedmiotowy obiekt budowlany został zrealizowany w 1982 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. W czasie budowy tego obiektu obowiązywała ustawa Prawo budowlane z 1974 roku, która w art. 37 ust. 1 pkt 1 która przewidywała, że obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy oraz znajdujący się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, podlegał przymusowej rozbiórce. Nakaz rozbiórki obowiązany był wydać w formie decyzji administracyjnej właściwy organ administracji publicznej, który stwierdził zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie. Przez wybudowanie niezgodnie z przepisami rozumiano realizację obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc w warunkach tzw. samowoli budowlanej. Przeznaczenie obiektu pod danego rodzaju zabudowę następowało w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo stwierdził, że przedmiotowy obiekt /budynek gospodarczy z częścią garażową/ inwestorzy zrealizowali w warunkach samowoli budowlanej /bez wymaganego pozwolenia na budowę/ oraz na terenie, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego był przeznaczony pod budowę autostrady. Analogiczne przeznaczenie tego terenu było również w planie obowiązującym w czasie orzekania o rozbiórce tego obiektu.
Dla rozstrzygnięcia o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie ma natomiast żadnego znaczenia, iż w okresie późniejszym, już po zrealizowaniu obiektu, weszła w życie ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych i przepisy tej ustawy a nie przepisy o planowaniu przestrzennym, określają tryb wydawania decyzji lokalizacyjnych dla tych inwestycji. Skoro bowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczał teren, na którym inwestorzy wybudowali przedmiotowy obiekt pod innego rodzaju zainwestowanie /budowę drogi publicznej/, to nie ma wątpliwości, iż istniała przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Słuszne jest przy tym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, iż Sąd ten kontroluje legalność decyzji administracyjnej a więc bada jej zgodność z prawem obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Późniejsze zmiany stanu prawnego, a w tym dotyczące przeznaczenia terenu, na którym istnieje przedmiotowy obiekt, nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia.
Inwestor ma jedynie prawo skorzystać z możliwości jakie daje przepis art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. i wystąpić z odrębnym wnioskiem o zezwolenie na czasowe wykorzystanie przedmiotowego obiektu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.