Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 174/03 oddalił skargę S. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dale zwanego Kierownikiem Urzędu) z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją nr [... ]z dnia [...] lipca 2002 r. Kierownik Urzędu umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku S. O. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), dale powołanej jako ustawa, zgodnie z którym wnioski o których mowa w ust. 1, mogły być składane w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Termin ten nie może być przedłużany.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, S. O. wyjaśnił, iż złożył wniosek o uznanie go za kombatanta w dniu 22 lipca 1998 r.
Organ nie przyznał wnioskodawcy uprawnień kombatanckich, lecz nie poinformował go o warunkach uznania za osobę represjonowaną.
Kierownik Urzędu po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w art. 4 ustawy. Po sprawdzeniu akt okazało się, że S. O. wystąpił o przyznanie świadczenia jeszcze przed upływem ostatecznego terminu do składania wniosków. Zgodnie jednak z art. 2 pkt 2 lit. a/ ustawy, represją w rozumieniu ustawy jest, deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Tymczasem strona pracowała przymusowo w okresie od września 1939 r. do maja 1945 r. w Radomiu, a zatem na terytorium II Rzeczypospolitej. Praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie jest represją w rozumieniu pow. ustawy i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję (pismo z dnia 23 stycznia 2003 r.) skarżący wywodzi, że skoro uznano fakt pracy przymusowej w okresie okupacji w Radomiu, to tym samym uznano fakt pracy przymusowej "na terytorium Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Twierdzenie, że strona pracowała przymusowo od września 1939 r. do maja 1945 r. w Radomiu, a zatem na terytorium II Rzeczypospolitej oznacza, że Radom w okresie wojny nie był okupowany, lecz był na terytorium II Rzeczypospolitej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wyrokiem z dnia 6 grudnia 2004 r. uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonej decyzji jest zgodne też z orzecznictwem sądowym w tym zakresie, w którym uznano, że sam fakt wykonywania pracy przymusowej, nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania świadczenia przewidzianego w ustawie. Warunkiem koniecznym jest jeszcze deportacja (wywiezienie) poza granice II Rzeczypospolitej.
S. O., reprezentowany przez adwokata B. K. od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną, zarzucając mu:
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa, w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 kpa polegające na nie uchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego,
- narusznie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 ppsa polegające na "nieprzedstawieniu stanu sprawy" niezbędnego do wydania orzeczenia w sprawie oraz niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia,
- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2 pkt 2 lit. a/ ustawy z dnia 31 maja 1996 r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż deportację należy rozumieć jako "wywiezienie poza granice II Rzeczypospolitej".
Wskazując na powyższe podstawy w skardze kasacyjnej wnosi się o:
- uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,
- przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Kierownik Urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie z urzędu pod uwagę, przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 tego przepisu.
Nie można się zgodzić z zarzutem skargi kasacyjnej sformułowanym w pkt 1 bowiem, stan faktyczny sprawy został w trakcie postępowania administracyjnego ustalony prawidłowo i wyczerpująco, czego nawet nie kwestionuje sam skarżący w skardze. Zatem, nie można tu mówić o tym, że z tego powodu Sąd pierwszej instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Nie naruszył więc Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa.
Należy natomiast zgodzić się z tym, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 ppsa. Jest to niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania, jednak nie mało to istotnego wpływu na wynik sprawy, czego wymaga art. 174 pkt 2 ppsa. W zasadzie tego typu naruszenie prawa, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy a wynika to z brzmienia art. 184 ppsa, zgodnie z którym, oddala się skargę kasacyjną jeżeli zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, mimo błędnego jego uzasadnienia.
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 3 skargi kasacyjnej, należy wskazać, iż właśnie to a więc wykładnia przepisu art. 2 pkt 2 lit. a/ ustawy, odmienna niż przyjmuje się w skardze kasacyjnej a wcześniej skarżący w skardze, była powodem oddalenia skargi zaskarżonym wyrokiem. Sąd pierwszej instancji podobnie, jak Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielają stanowiska zaprezentowanego w tym zakresie w skardze kasacyjnej a wcześniej w skardze. Stanowisko takie wynika z wykładni gramatycznej przepisu art. 2 pkt 2 lit. a/ ustawy. Nie można bowiem przyjąć, że za deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej w rozumieniu tego przepisu, można również uznać wywiezienie z jednej miejscowości do drugiej jednak w granicach państwa polskiego. Nie pozwala na taką interpretację tego przepisu, użyty tam zwrot "z terytorium państwa polskiego". Gdyby przyjąć rozumienie tego przepisu, zgodne z poglądem przedstawionym w skardze kasacyjnej, to zbędny w tym przepisie byłby powyżej cytowany fragment.
Stanowisko przyjęte przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest zgodne także z dotychczasowym orzecznictwem w tym zakresie (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1999 r. V SA 1086/99, wyrok NSA z dnia 18 lipca 2001 r. SA/Łd 659/9..., wyrok NSA z dnia 23 lipca 2002 r. II SA/Łd 1726/98, wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2004 r. OSK 299/04).
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 250 ppsa orzekł, jak w sentencji.