Uzasadnienie
II OSK 791 / 14
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] maja 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 31 października 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrołęce wszczął postępowanie w związku ze zgłoszeniem podejrzenia u H. K. choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu wywołanego warunkami wykonywanej pracy. Powiatowa Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna w Ostrołęce przeprowadziła ocenę narażenia zawodowego, w której ustalono, że strona zatrudniona była: w latach 1969 – 1972 w [...], a w latach 1972 – 2011 r. w [...] S.A., gdzie narażona była na wysoki poziom hałasu. Orzeczeniem lekarskim z dnia 21 lutego 2013 r. Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził u H. K. chorobę zawodową - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo -nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2 i 3 kHz.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ostrołęce na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem) stwierdził u H. K. chorobę zawodową obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo - nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2 i 3 kHz, wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] S.A.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz rozporządzenia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak podkreślił organ odwoławczy, rozpoznanie w niniejszej sprawie choroby zawodowej zostało dokonane w trakcie postępowania diagnostyczno – orzeczniczego w Poradni Chorób Zawodowych oraz w oparciu o konsultację laryngologiczną z badaniem tympanometrycznym i trzykrotnym badaniem audiometrycznym, dokumentację medyczną oraz oceną narażenia zawodowego. Organ odwoławczy stwierdził też, iż ze świadectwa pracy H. K. wynika, że pracę zawodową w [...] S.A. zakończył w dniu 26 kwietnia 2011 r. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane w dniu 30 października 2012 r., a orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydano w dniu 21 lutego 2013 r. Został więc spełniony warunek dwóch lat określony w wykazie chorób zawodowych.
Również na podstawie zebranej dokumentacji nie powinno być sporne, że H. K. w trakcie zatrudnienia w latach 1972 – 2011 kolejno w [...] p.p., [...] S.A. i [...] S.A., na stanowiskach: elektromonter urządzeń stacyjnych, elektromonter siłowni, elektroenergetyk elektrowni cieplnych, starszy monter remontów urządzeń elektromagnetycznych był narażony na hałas. Potwierdziła to Spółka w zestawieniu "Wyniki pomiarów hałasu na stanowisku starszy monter remontów urządzeń elektromagnetycznych w latach 2002-2011", gdzie wykazano, iż wyniki pomiarów mieściły się w granicach 74,9-85 dB. Występowanie w środowisku pracy wysokich poziomów hałasu potwierdza również stwierdzenie zawarte w odwołaniu, że w Spółce obowiązuje nakaz stosowania w miejscach narażonych na hałas urządzeń chroniących słuch.
Wobec tego, że znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika, nie ma żadnych podstaw, aby możliwość ustalenia, że w środowisku pracy występują warunki szkodliwe dla zdrowia pracownika uzależniona była od przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.
Skargę na powyższą decyzję złożyła [...] S.A., zarzucając jej naruszenie:
- 1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego dowolną ocenę skutkującą błędnym uznaniem schorzenia za chorobę zawodową,
- 2. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zdaniem skarżącej organ nie zbadał warunków, w jakich pracował H. K., a także zaniechał zlecenia lekarzowi, który wydał orzeczenie lekarskie w sprawie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia i nie wystąpił o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia. Organ poprzestał na przedstawieniu ustaleń i wniosków końcowych opinii lekarskiej. Nie podjął nawet próby dokonania własnych ustaleń, przeprowadzenia stosownych rozważań prawnych, czy też oceny wydanej w sprawie opinii.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, wskazując na przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wymienione w art. 2351 Kodeksu pracy oraz regulacje przewidziane w § 8 ust. 1 rozporządzenia, uznał, że w niniejszej sprawie tryb ten został wyczerpany, a materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na wydanie merytorycznej decyzji, która zapadła na skutek poprawnej oceny wiarygodności i prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Jak podkreślił Sąd, H. K., będąc zatrudnionym w [...] w latach 1969 – 1972 z przerwą na służbę wojskową, a następnie w [...] S.A. w latach 1972 – 2011 pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej opisanej w poz. 21 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Zdaniem Sądu organy rozważyły cały materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, ustosunkowując się do wydanego orzeczenia lekarskiego i karty oceny narażenia zawodowego.
Choroba zawodowa została rozpoznana przez jednostkę orzeczniczą do tego uprawnioną to jest przez Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych w Płocku. Badanie w niej przeprowadzone obejmowało badanie podmiotowe i przedmiotowe przeprowadzone przez lekarza specjalistę medycyny pracy oraz obejmowało wykonanie konsultacji laryngologicznej z badaniem tympanometrycznym i trzykrotnym badaniem audiometrycznym. Wyniki średniej obliczone dla wymaganych częstotliwości (w dokumentacji medycznej) są wyższe niż 45 dB, dając podstawę rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Orzeczenie lekarskie ww. jednostki zostało wydane z uwzględnieniem dyspozycji § 6 ust. 1 rozporządzenia i jest przekonywujące oraz wyjaśnia wszystkie aspekty sprawy i ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a.
Wskazując na powyższe, zasadnie – zdaniem Sądu – organy przyjęły, że zaistniały podstawy do stwierdzenia u H. K. choroby zawodowej, gdyż istniejące u niego schorzenie odpowiada prawnym kryteriom pozwalającym na taką kwalifikację. Po pierwsze – rozpoznane u pracownika schorzenie figuruje w wykazie chorób zawodowych, po drugie – ocena warunków pracy wykazuje w sposób bezsporny lub wysoce prawdopodobny związek przyczynowo – skutkowy między schorzeniem, a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo będących rezultatem sposobu wykonywania pracy (narażenie zawodowe).
Sąd pierwszej instancji podkreślił też, iż w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów ani racjonalnych argumentów, które mogłyby podważyć ustalenia zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego z dnia 30 listopada 2012 r. i 11 lutego 2013 r.
W ocenie Sądu organ wydał decyzję zgodnie z § 8 rozporządzenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego z dnia 21 lutego 2013 r. Został on oceniony wszechstronnie i na jego podstawie wyciągnięto trafne wnioski. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, bowiem ustalenia faktyczne i rozważania prawne są prawidłowe, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły tego przekonania podważyć. Brak też było okoliczności branych pod rozwagę z urzędu uzasadniających wzruszenie kontrolowanej w sprawie decyzji.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] S.A., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
- 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie podniesionego przez skarżącego zarzutu braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego dowolną ocenę skutkującą błędnym uznaniem schorzenia za chorobę zawodową;
- 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie podniesionego przez skarżącego zarzutu braku wskazania w decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Wskazując na powyższe podstawy kasacji, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego.
Jak podkreślono w uzasadnieniu kasacji, pomimo podnoszonych przez skarżącą zarzutów, organ nie dokonał badania warunków, w jakich pracował H. K., a także zaniechał zlecenia lekarzowi, który wydal orzeczenie lekarskie w przedmiotowej sprawie wykonania dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpienia o dodatkową konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie, wnosząc o jej oddalenie i o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Oceniając w granicach określonych art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniesioną skargę kasacyjną, za nie zasługujący na uwzględnienie należało uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera, bowiem wszystkie wymagane ww. przepisem Kodeksu elementy, a przeprowadzona w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji kontrola nie wykazuje żadnych uchybień. Wbrew twierdzeniom autora kasacji, ostateczna decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] maja 2013 r. wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których organ się oparł podejmując swoje rozstrzygnięcie. U H. K. zostało rozpoznane schorzenie odpowiadające chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, które zostało spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy.
Rozpoznanie to wynika z orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej oraz z karty oceny narażenia zawodowego, jak również z wyjaśnień samej strony skarżącej, która przyznała w toku postępowania administracyjnego istnienie tego zagrożenia. Odnośnie zarzutu braku wskazania przyczyn z powodu, których organ odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, to przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnego takiego dowodu, który wykluczałby lub choćby poddawał w wątpliwość prawidłowość rozpoznania u byłego pracownika choroby lub jej zawodowego charakteru. Skarżąca Spółka tak w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowego domagała się przeprowadzenia dalszych badań byłego pracownika, jednakże brak było podstaw prawnych do uwzględnienia tego żądania. Jak słusznie wskazywał Sąd pierwszej instancji oraz organ odwoławczy, byłemu pracodawcy nie przysługuje uprawnienie do odwołania się od wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).
Nie było również podstaw do kierowania byłego pracownika na dodatkowe badania lub konsultacje, bowiem wydane w sprawie orzeczenie lekarskie nie budziło żadnych wątpliwości, zaś skarżąca Spółka nie wskazała przy tym na żadne takie okoliczności, które mogłyby je wywoływać.
Tym samym wobec rozpatrzenia przez organ całości materiału dowodowego, za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Organ odwoławczy wyczerpująco zebrał i rozpatrzył w sprawie materiał dowody, a jego ocena nie nosiła cech dowolności. Z tych też przyczyn za prawidłowe należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w zaskarżonym wyroku, iż wydane w sprawie decyzje są prawidłowe, a co trafnie skutkowało oddaleniem skargi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, nie dostrzegając przypadków wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 tej ustawy.