Postanowienie NSA z 22 czerwca 2007 r., II OSK 810/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 czerwca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "W." w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 131/07 w zakresie odrzucenia skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "W." w W. na uchwałę Rady m. st. Warszawy z dnia 10 października 2006 r., nr LXXXII/2623/2006 w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Skład

sędzia NSA Jerzy Bujko przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "W." w W. na uchwałę Rady m. st. Warszawy z dnia 10 października 2006 r. w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Będący radcą prawnym pełnomocnik skarżącej Spółdzielni wezwany został pismem z dnia 1 lutego 2007 r. do wykazania, iż w terminie do wniesienia skargi uiścił należny wpis a także do nadesłania kopii dowodu wpłaty i dowodu nadania skargi w urzędzie pocztowym. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik przedłożył potwierdzenie nadania skargi w urzędzie pocztowym oraz załączył wniosek o przyznanie częściowego prawa pomocy poprzez zwolnienie strony skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 26 lutego 2007 r. odmówił Spółdzielni Mieszkaniowej "W." w W. przyznania prawa pomocy a następnie Sąd, wydając zaskarżone postanowienie stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie podlega stałemu wpisowi w wysokości 300 złotych, która została ustalona na podstawie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Wobec faktu, że w niniejszej sprawie zaskarżona uchwała została doręczona skarżącej w dniu 6 listopada 2006 r. a skargę wniesiono za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika to termin do wniesienia przedmiotowej opłaty mijał w dniu 6 grudnia 2006 r. Skoro w wymaganym terminie pełnomocnik skarżącej nie uiścił wpisu od wniesionej skargi podlegała ona odrzuceniu stosownie do art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "W". w W. zaskarżając je w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzutach:

1. naruszenia art. 221 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie pomimo, że strona prawidłowo złożyła wniosek o prawo pomocy i nie został on jeszcze wówczas prawomocnie rozstrzygnięty;
2. naruszenia art. 243 § 1, 245 § 3 i 4 oraz 239 pkt 4 p.p.s.a., przez ich niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że przepisy te są "modyfikowane" przez art. 221 p.p.s.a.
3. naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zamknięcie skarżącej drogi do Sądu w wyniku wskazanych wcześniej naruszeń przepisów postępowania.

Wskazując powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

W motywach powyższej kasacji pełnomocnik skarżącej ponownie podkreślił trudną sytuację majątkową, w jakiej znajduje się jego mocodawca oraz nadmienił, że wniósł w imieniu skarżącej wpis od skargi w dniu 13 marca 2007 r., kierując się ostrożnością procesową. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1997 r. (III CZ 70/97) pełnomocnik Spółdzielni podniósł, że fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wykluczać powinien zastosowanie przepisu art. 221 p.p.s.a. W przeciwnym bowiem wypadku niweczy to sens prawa do sądu określonego w art. 45 ust 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym założenie, że sposób rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje bez wpływu na dopuszczalność skargi jest zdaniem wnoszącego kasację niedopuszczalne także w świetle art. 239 ust. 4 p.p.s.a. oraz 219 § 1 p.p.s.a. Niedopuszczalne jest też w związku powołanym w skardze kasacyjnej orzecznictwem odrzucenie skargi przed prawomocnym rozstrzygnięciem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik strony skarżącej zakwestionował też założenie, iż "powstanie skutku wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w postaci zniesienia obowiązku uiszczenia opłaty...uzależnione jest od wcześniejszego opłacenia" pisma przez stronę działającą przez adwokata lub radcę prawnego.

Strona skarżąca podniosła nadto, że przepis art. 243 p.p.s.a. nie określa terminu, w którym strona może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skoro więc złożenie takiego wniosku nie jest ograniczone żadnymi terminami ustawowymi to znaczenie tej regulacji jest modyfikowane terminem do dokonania innych czynności procesowych jak ta, o której mowa w art. 219 p.p.s.a.

Z powyższych względów naruszenia proceduralne, jakich dopuścił suię Sąd I instancji skutkowały także obrazą wspomnianego art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zarzuty kasacji sprowadzają się do uznania, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wykluczało odrzucenie skargi na podstawie art. 221 p.p.s.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozumowanie takie jest słuszne o tyle, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uchyla konieczność uiszczenia wpisu od skargi bądź innego pisma podlegającego opłacie sądowej, lecz tylko wówczas, gdy zostanie on wniesiony w terminie do uiszczenia tego wpisu i takie jest też prawidłowe rozumienie przepisu art. 219 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, termin do wniesienia skargi mijał w dniu 6 grudnia 2006 r. Termin ten wyznaczał z kolei również okres, w jakim złożenie opłaty bądź wniesienie o zwolnienie z niej mogło być uwzględnione przy ocenie dopuszczalności skargi.

Podstawę do oparcia zaskarżonego postanowienia na przepisie art. 221 p.p.s.a. stanowiło nieuiszczenie przez pełnomocnika upoważnionego do reprezentacji strony skarżącej opłaty stałej, jaką jest wpis od skargi. Kształt regulacji prawnej w tym względzie wyklucza wzywanie strony reprezentowanej przez pełnomocnika do uiszczenia stałej opłaty należnej od pisma tej opłacie podlegającego np. skargi i narzuca stosowanie art. 221 p.p.s.a. Tak więc przepis ten, wbrew wywodom skarżącej strony stanowił, prawidłową podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 243 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że wskazuje on jedynie, kiedy możliwe jest wystąpienie z wnioskiem o prawo pomocy. Ustawodawca w tymże przepisie upoważnił stronę zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w toku postępowania. Z treści tej normy prawnej wynika, że postępowanie dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter incydentalny, bowiem rozpoznanie tego wniosku pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie, jak chociażby bieg terminów w postępowaniu głównym. Dlatego też stwierdzić należy, że skarżący mógł skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w każdym terminie w postępowaniu sądowym, jednak wniesienie go po terminie do złożenia skargi, zważywszy na rygor art. 221 p.p.s.a. nie miało żadnego wpływu na toczące się postępowanie główne tj. postępowanie dotyczące dopuszczalności formalnej i merytorycznej zasadności skargi. Stąd też fakt, że pełnomocnik uiścił w dniu 13 marca 2007 r. wpis od skargi nie ma w sprawie żadnego znaczenia albowiem uchybił on określonemu jak na wstępie terminowi do dokonania tej opłaty. To zaś uzasadniało, zgodnie z art. 221 p.p.s.a., odrzucenie skargi.

Warto też dodać, że przedstawionego wyżej rozumienia przepisów postępowania sądowoadministracyjego nie podważa powołane w skardze kasacyjnej orzecznictwo.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd art. 239 ust 4 p.p.s.a. Przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie albowiem strona skarżąca nie została zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Trzeba przy tym zaznaczyć, że nawet jeśli wniosek skarżącej zostałby uwzględniony, to fakt ten nie oznaczałby ustania obowiązku, o którym mowa w art. 219 § 1 p.p.s.a. względem wniesionej skargi, ponieważ w warunkach niniejszej sprawy obowiązek ten powstał wraz z wniesieniem skargi a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został po upływie terminu do opłacenia skargi, dlatego jego złożenie w terminie późniejszym w żaden sposób nie mogło zniweczyć skutków odrzucenia. W tym wypadku skoro stronę skarżącą reprezentował radca prawny, bezwzględnie wiążący był wspomniany już art. 221 p.p.s.a. Skoro wniesienie wpisu stałego przez adwokata lub radcę prawnego jest prawnie skuteczne po wniesieniu środka zaskarżenia ale przed upływem terminu do jego wniesienia (por. Uchwała SN z 25 września 1970 r., III CZP 85/70, OSNCP 1971, poz. 146; postanowienie SN z 14 listopada 2002 r., III RN 73/02 – niepubl.) to a contrario należy wywieść, iż wniesienie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie terminu do złożenia środka odwoławczego, nie ma wpływu na zastosowanie art. 221 p.p.s.a.

W takiej sytuacji skoro niedopełnienie obowiązku, spoczywającego na pełnomocniku strony skarżącej z mocy ustawy stwierdzone zostało jednoznacznie i nie pozostawia wątpliwości to orzeczenie Sądu I instancji nie stoi w żaden sposób w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji RP.

Stwierdzając, że podniesione zarzuty pozostają bez wpływu dla oceny trafności rozstrzygnięcia będącego przedmiotem zaskarżonego postanowienia, a szczególnie interpretacji przepisów wskazanych we wniesionej kasacji., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a.