Uzasadnienie
II OSK 812 / 08
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wniesioną przez G. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż G. K. pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. skierowanym do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. wniosła o przeprowadzenie kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego przy budowie obiektów na działce nr [...] przy ul. [...] w K..
W dniu [...] sierpnia 2007 r. skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z zażaleniem na niezałatwienie jej sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - zwanej dalej: kpa.).
Postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu uznał zażalenie G. K. za uzasadnione i wyznaczył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] listopada 2007 r.
Dnia 19 listopada 2007 r. wpłynęła do Sądu Administracyjnego skarga G. K. sporządzona w dniu 16.11.2007r. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 35 w zw. z art. 37 § 2 k.p.a. uzasadniając swą skargę tym, że pomimo wyznaczenia - na skutek wniesionego przez nią zażalenia - dodatkowego terminu, organ nie załatwił sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. doręczonym skarżącej [...] listopada 2007 r. nałożono na A M obowiązek opracowania ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych budynku gospodarczego zlokalizowanego w K. przy ul. [...], na działce o nr ewid. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługiwała się na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydając w dniu [...] listopada 2007 r. postanowienie, doręczone skarżącej skutecznie w dniu [...] listopada 2007 r., załatwił sprawę przed upływem wyznaczonego przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu dodatkowego terminu.
Sąd wskazał, iż w zaistniałej sytuacji skargę należało uznać za nieuzasadnioną. Jeżeli, bowiem do daty orzekania przez Sąd organ administracji publicznej, którego bezczynności dotyczyła skarga, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności (por. J.P.Tarno; Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, W.Pr. Warszawa 2006, s. 318). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) skargę jako bezzasadną należało w ocenie Sądu oddalić.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. K., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na podstawie;
- 1. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 134 § 2, art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych;
- 2. art. 174 pkt 2 w zw. z art.3 § 2 pkt 8 i art. 151 p.p.s.a.
Uzasadniając powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wskazała na zaniechanie lub niewłaściwą realizacji funkcji kontrolnej sądu, a tym samym na naruszenie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ponadto zdaniem skarżącej przemilczenie naruszenia prawa przez Sąd jest naruszeniem obowiązku przedstawienia stanu sprawy wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku brak jest między innymi informacji o tym, że postanowienie nakładające na A M obowiązek opracowania ekspertyzy technicznej zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu [...].11.2007 r. tj. po upływie terminu załatwienia sprawy wyznaczonego Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu. Ocena WSA w Poznaniu, że organ załatwił sprawę przed terminem jest oceną wadliwą. Data wydania postanowienia w dniu [...].11.2007 r. w myśl art. 57 § 5 k.p.a. nie jest żadnym dowodem zachowania terminu.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej rozpatrując skargę na bezczynność, Sąd nie powinien sprawdzać jedynie, czy organ pozostaje w zwłoce, ale także i to, kiedy i w jakich okolicznościach stan bezczynności przestał istnieć. Skarga na bezczynność nie powinna stanowić tylko środka, dyscyplinującego, ale powinna być środkiem o charakterze mieszanym tj. dyscyplinująco - restrykcyjny. W przedmiotowej sprawie strona nie domaga się jednak żadnych działań dyscyplinujących, ani tym bardziej restrykcyjnych, ale w związku z tym, że postępowanie w istocie stało się bezprzedmiotowe Sąd winien był wydać postanowienie o umorzeniu postępowania.
Zdaniem strony wnoszącej skarżącej można wprawdzie zgodzić się z twierdzeniem WSA w Poznaniu, że podjęcie (chociaż z opóźnieniem) przez organ aktu lub czynności wyłączają możliwość uwzględnienia skargi, ale nie można się zgodzić z tym, że działanie organu winno automatycznie skutkować oddaleniem skargi, a nie umorzeniem.
W przedmiotowej sprawie doszło bez wątpienia do błędnego oddalenia skargi, czyli naruszenia art. 151 p.p.s.a., zamiast do umorzenia postępowania, czyli zastosowania art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Wskazując na powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji w celu jego umorzenia, a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W warunkach przedmiotowej sprawy poza sporem pozostaje fakt, iż po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem przez Sąd pierwszej instancji, organ którego działanie objęte było skargą na bezczynność, podjął czynności. Tym samym w chwili orzekania przez Sąd zaistniała bezprzedmiotowość postępowania sądowego. Istotnym jest bowiem to, iż orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (art. 149 p.p.s.a.).
Trafne jest w tej sytuacji stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną, że gdy postępowanie przed Sądem pierwszej instancji po wniesieniu skargi na bezczynność organu stało się bezprzedmiotowe i to z uwagi na czynności przez organ podjęte, to Sąd winien był orzec o umorzeniu postępowania, a nie o oddaleniu skargi. Podstawą oddalenia skargi jest bowiem w myśl art. 151 p.p.s.a. jej bezzasadność, a nie bezprzedmiotowość. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie oddalił skargę przez co naruszył art. 151 p.p.s.a.
Z kolei, jak zasadnie wywiedziono w kasacji, brak orzeczenia o umorzeniu postępowania przed Sądem pierwszej instancji wskazuje na wadliwość orzeczenia poprzez brak zastosowania art. 161 § 1 pkt 3 p. p. s. a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione na podstawie art. 189 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie sądowe.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a.