Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 1106/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi Gminy Ś. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę - uchylił zaskarżone postanowienie (pkt I wyroku); stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II wyroku); zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Gminy Ś. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego (pkt III wyroku).
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] marca 2013r., wydanym na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2013r. Nr 162 poz. 1568 ze zm.), art. 7 i 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010r. Nr 75 poz. 474), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Zabytków we Wrocławiu nr [...] z dnia [...] lipca 2011r., [...] odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku nr [...] w miejscowości Z. Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji, w wyniku analizy treści decyzji wpisu do rejestru w/w parku podworskiego oraz załączonego do niej opracowania ewidencyjnego parku, uznał, iż ochrona konserwatorska obejmuje obszar parkowy z wyłączeniem terenu folwarku oraz zabudowy zlokalizowanej od strony północnej (domu mieszkalnego oraz kościoła).
Kierownik Delegatury w Legnicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu podkreślił, iż pochodzący z przełomu XVIII i XIX w. budynek nr [...] w Z., który zachował w większości dekorację elewacji, spełnia definicję legalną zabytku.
W zażaleniu na postanowienie organu I instancji Gmina Ś. podniosła, iż budynek objęty wnioskiem nie jest wpisany do rejestru zabytków. Podkreślono także, iż wykaz budynków składających się na zespół dworsko-pałacowy w Zaborowie, zamieszczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Ścinawa przyjętym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Zaborowie z dnia [...] czerwca 2005r., nie zawierał obiektu stanowiącego przedmiot postępowania. W przekonaniu skarżącej budynek nr [...] w Zaborowie nie spełnia ustawowej definicji zabytku. Powołano się ponadto na wnioski zawarte w opinii rzeczoznawcy majątkowego z dnia 2 grudnia 2009r.i wskazano, że Gmina nie posiada środków finansowych na przeprowadzenie remontów budynków wzniesionych przed 1939r.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Z art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych ustaw wynika, że do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o: ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, warunkach zabudowy, ustaleniu lokalizacji linii kolejowej oraz o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego, a także pozwolenia na budowę i rozbiórkę, wymagają uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków (w formie wymaganej przepisami prawa) – w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 ustawy.
Kompetencje organu ochrony zabytków do wypowiadania się w tej sprawie wynikają z faktu, że budynek nr [...] w Zaborowie, którego dotyczą planowane prace rozbiórkowe, znajduje się w w/w wykazie zabytków nieruchomych. Tak więc, stosownie do art. 8 ust. 3 tej ustawy, organ konserwatorski jest zobowiązany do zajęcia stanowiska w sprawie uzgodnienia pozwolenia na prace budowlane dotyczące w/w obiektu. Jednocześnie, w toku rozpatrywania sprawy dotyczącej powyższego uzgodnienia, Kierownik Delegatury w Legnicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu wyjaśnił, iż obiekt stanowiący przedmiot postępowania leży poza obszarem parku podworskiego w Zaborowie, który został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Legnicy z dnia [...] czerwca 2013r. Organ powołał się na art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i zaznaczył, że rozstrzyga w tej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu.
Podniósł, że dzieje posiadłości w Zaborowie sięgają początków XVIII w., kiedy to dobra te weszły w posiadanie rodziny von Nostitz. Z tego czasu pochodzi, stanowiący główny element założenia pałacowo-parkowego, barokowy pałac, na którego zapleczu zaczęła powstawać zabudowa folwarczna. Kolejnymi właścicielami majątku byli przedstawiciele rodu von Prittwitz, którzy stworzyli w otoczeniu pałacu romantyczny park krajobrazowy. W wyniku działań wojennych spaleniu uległ budynek pałacowy. Do chwili obecnej z historycznego kompleksu majątku w Zaborowie zachowały się ruiny pałacu, część folwarczna oraz park. Pochodzące z wieku XVIII założenie folwarczne w Zaborowie tworzy zabudowa zorganizowana wokół dziedzińca, położonego na zapleczu zrujnowanego pałacu, do której należy obiekt stanowiący przedmiot postępowania. W centralnej części w/w podwórza usytuowany jest kamienny, owalny basen z reliktami barokowej fontanny.
Powstały na przełomie XVIII i XIX w. budynek nr [...] pełnił pierwotnie najprawdopodobniej funkcję domu ogrodnika. Przedmiotowy budynek, pomimo złego stanu technicznego oraz wykonania dobudówki w latach 60. XX w., zachował niemalże w całości czytelną, historyczną bryłę z charakterystycznym dachem (od strony północnej i południowej mansardowym oraz naczółkowym od strony wschodniej i zachodniej), a także oryginalny detal architektoniczny w postaci: gzymsów, lizen, opasek okiennych z kluczem. Mimo wieloletniego zaniedbania, nadal daje świadectwo wyglądu i funkcjonowania zabudowań folwarcznych z przełomu XVIII i XIX w., stanowiąc cenny dokument kultury materialnej Dolnego Śląska. A zatem, w przekonaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, należy go zachować. Organ stwierdził także, iż w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na istotne naruszenie konstrukcji w/w obiektu, które mogłoby spowodować katastrofę budowlaną.
W opinii rzeczoznawcy budowlanego zawarto stwierdzenie, iż nadal możliwe jest użytkowanie w/w budynku, po przeprowadzeniu prac polegających na: wymianie pokrycia dachu i stolarki okiennej, remoncie kapitalnym bądź wymianie schodów parteru i stropu poddasza nieużytkowego, remoncie pozostałych stropów, miejscowych wymianach i wzmocnieniach elementów konstrukcyjnych, wykonaniu nowych instalacji. Konieczność całkowitej rekonstrukcji części drewnianych bądź ceramicznych budynku nie przesądza o utracie jego wartości zabytkowych, albowiem elementy te, z racji właściwości technicznych tego materiału, podlegają wymianie w ciągu wieloletniego funkcjonowania historycznego obiektu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jednocześnie podkreślił, iż budynek nr [...] jest obiektem chronionym na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ścinawa przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ścinawie z dnia [...] czerwca 2005r. - został oznaczony jako obiekt o walorach historycznych, kulturowych i krajobrazowych.
Ponadto, zgodnie z rysunkiem stanowiącym załącznik do planu, nieruchomość położona jest w strefie "B" ochrony konserwatorskiej. W myśl ustaleń § 9 ust. 1 pkt 2 lit. a w/w uchwały, obszar objęty przedmiotową strefą podlega rygorom konserwatorskim w zakresie utrzymania zasadniczych elementów struktury przestrzennej, utrzymania istniejącej substancji zabytkowej. Powyższy zapis oznacza w praktyce konieczność zachowania budynku stanowiącego przedmiot postępowania. Wobec powyższego, rozbiórka budynku nr [...] w Zaborowie stałaby w sprzeczności z prawem miejscowym.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina Ś. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi: 1) błąd w ustaleniach faktycznych tj. przyjęcie, że budynek nr [...] w miejscowości Zaborów wchodził w skład zespołu dworsko-pałacowego w Zaborowie jako dom ogrodnika, podczas gdy żaden dokument nie uzasadnia tego faktu;
2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez wpisanie budynku nr [...] w miejscowości Zaborów do wykazu zespołów i obiektów o walorach historycznych, kulturowych i krajobrazowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy brak jest dokumentów źródłowych na podstawie których dokonano wpisu i zachodzi okoliczność, że jedyną podstawą wpisu była tabliczka – wykaz zespołów i obiektów o walorach historycznych, kulturowych i krajobrazowych;
3) naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 3 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że podstawą materialno-prawną kontrolowanego postanowienia jest art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane zgodnie z którym w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W ocenie Sądu bezspornym jest, że na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Legnicy z dnia [...] czerwca 2013r. do rejestru zabytków został wpisany park podworski w Zaborowie oraz, że budynek o nr [...], którego dotyczy postanowienie, leży poza obszarem tego parku. Budynek jest objęty (jako obiekt chroniony) miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Ś. z dnia [...] czerwca 2005r.
Jednakże zdaniem Sądu z akt administracyjnych nie wynika, aby obiekt ten był ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Sąd podkreślił, że jednoznaczne ustalenie, czy budynek którego dotyczy postępowanie jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków jest konieczne, bowiem ochronie prawnej podlegają jedynie obiekty ujęte w tej ewidencji (o ile zostaną jednocześnie uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego). Sąd wskazał, że z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo budowlane wynika, iż wydanie pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wymaga uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków tylko wówczas, gdy obiekt budowlany nie jest co prawda wpisany do rejestru zabytków, lecz jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków. W ocenie Sądu wydając kontrolowaną decyzję organ naruszył podstawowe zasady postępowania wyrażone w art. 7, art. 77 k.p.a.
W skardze kasacyjnej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, reprezentowany przez radcę prawego M. G., zaskarżył powyższy wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu, że zabytek objęty postępowaniem uzgodnieniowym znajduje się w wykazie, o którym mowa w art. 7 i 8 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 474).
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj.: niezastosowanie art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 474), co doprowadziło do pominięcia tego, że "do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy" i wyciągnięcia całkowicie błędnych konsekwencji prawnych z faktu, że "w ocenie Sądu z akt administracyjnych nie wynika, aby obiekt ten był ujęty w gminnej ewidencji zabytków".
W oparciu o powyższe zarzuty Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie organu Sąd całkowicie pominął art. 8 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 474). A zatem, dopóki nie ma ewidencji, podstawę prawną prowadzenia postępowania uzgodnieniowego przed organami konserwatorskimi stanowi wykaz. Gdyby Sąd trafnie zastosował art. 8 ust. 3 ustaw o zmianie ustawy o ochronie zabytków (...), to ustaliłby także, że z akt sprawy wynika, że wykaz został ustalony i w dniu [...] grudnia 2010r. przesłany 43 samorządom terytorialnym pismem Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze, usprawiedliwiony jest zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.
W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyn podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest bardzo lakoniczne, nie odnosi się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności i nie nawiązuje do podstawy materialnoprawnej postanowienia. Podkreślić należy, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w niniejszej sprawie powołał się na przepisy art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474) – wskazał te przepisy tak w podstawie rozstrzygnięcia jak i w uzasadnieniu postanowienia. Tymczasem Sąd pierwszej instancji pomija powyższe przepisy, skupiając się na przepisie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, i jednocześnie nie dostrzegając, że przepis ten należy odczytywać mając na uwadze powołaną wyżej ustawę z dnia 18 marca 2010r.
Nadto Sąd pierwszej instancji myli decyzję, którą Wojewódzki Konserwator Zabytków w Legnicy wpisał do rejestru zabytków województwa legnickiego po nr rej. [...] park podworski w Zaborowie, podając datę 19 czerwca 2013 r., zamiast daty 19 czerwca 1979 r. Sąd powołuje także przepis art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane zamiast art. 39 ust. 3 tej ustawy. Wprawdzie w innym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przywołuje art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, to jednak nie sposób nie zauważyć niestaranności w sporządzeniu uzasadnienia wyroku.
Sąd pierwszej instancji nie poddał także ocenie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy i nie rozważył ich znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien poddać ocenie – czego nie uczynił – zarówno decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] czerwca 1979r. o wpisie do rejestru zabytków parku podworskiego w Zaborowie jak również decyzję Konserwatora Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia [...] maja 1951 r. o uznaniu za zabytek dworu w Zaborowie i wpisie obiektu do rejestru zabytków Województwa Wrocławskiego pod nr [...], a to w celu rozważenia zakresu tych decyzji i ich znaczenia dla budynku nr [...]. Ocena tych decyzji winna być dokonana łącznie z opracowaniem ewidencyjnym parku, o którym mowa w decyzji z dnia [...] czerwca 1979r., Charakterystyką stanu istniejącego, Recenzją - Opracowanie założenia parkowego przy pałacu w Zaborowie gmina Ś., w tym z opracowaniem graficznym - także szkicem i legendą planu obrazującą m.in. granice ochrony zabytkowego założenia - oraz załączoną do akt metryczką parku – ogrodu, w której jest rubryka: "Istniejące budynki: z wpisem 1. o wartościach zabytkowych zespół budynków w podwórzu;
- 2. Inne: budynek gospodarczy na dawnym dziedzińcu pałacowym". Dokonanie tej oceny jest konieczne celem rozważenia, czy przedmiotowy budynek nr [...] był objęty tymi decyzjami czy też nimi nie był objęty.
Nadmienić należy, iż organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2012r. powołał się na opracowanie ewidencyjne parku i załączoną do niego legendę oraz wyjaśnił jak rozumie zakres decyzji tj. obszar wpisany do rejestru zabytków; zaznaczył, że dla rozpatrzenia sprawy niezbędne jest jednoznaczne ustalenie, czy budynek nr [...] jest położony na terenie parku wpisanego do rejestru zabytków czy też znajduje się poza tym terenem. Te okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, pozostały poza sferą rozważań i oceny Sądu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji winien ocenić prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy, a następnie prawidłowość zajętego przez organy stanowiska w tej kwestii.
Jeżeli bowiem przedmiotowy budynek nr [...] nie jest objęty wskazanymi wyżej decyzjami, to wówczas Sąd pierwszej instancji winien rozważyć, czy zachodzą okoliczności wskazane w art. 7 i art. 8 powołanej wyżej ustawy zmieniającej.
A mianowicie, zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 243, poz.1623 ze zm.- aktualnie t.j. Dz.U. z 2013r., poz.1409) - w brzmieniu od dnia 5 czerwca 2010r. - w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Przepis art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, na co zasadnie zwraca uwagę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, należy odczytywać łącznie z przepisami noweli do ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.), tj. ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474). A mianowicie, art. 6 tej noweli stanowił, że w terminie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy Generalny Konserwator Zabytków i wojewódzcy konserwatorzy zabytków założą odpowiednio krajową i wojewódzką ewidencję zabytków (ust. 1), a w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7, wójt (burmistrz, prezydent miasta) założy gminną ewidencję zabytków (ust. 2). Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 5 czerwca 2010r. i od tego dnia dla Generalnego Konserwatora Zabytków i wojewódzkich konserwatorów zabytków biegł termin na założenie odpowiednio krajowej i wojewódzkich ewidencji zabytków.
Natomiast termin 2 – letni dla wykonania przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) obowiązku założenia gminnej ewidencji zabytków rozpoczynał bieg od dnia przekazania mu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art.
- 7. Przepis art. 7 tej noweli przewidywał, że w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Jednocześnie – co jest istotne w niniejszej sprawie - art. 8 ust. 3 tej noweli stanowił, że do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy. A zatem, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków:
- - w odniesieniu do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, a nadto
- - do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474). Na okoliczność, że przedmiotowy budynek nr [...] znajduje się w takim wykazie – celem ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków - powołał się Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Zabytków we Wrocławiu w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2011r., nr [...] odmawiającego uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku nr [...] w Zaborowie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał, że taki wykaz został opublikowany w biuletynie informacji publicznej Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, a nadto Gmina Ś. pismem z dnia [...] grudnia 2010r. otrzymała płytę CD z tym wykazem, czego dowodem jest potwierdzenie odbioru z dnia [...] stycznia 2011r. Wprawdzie organ I instancji nie podał dokładnego miejsca publikacji (numeru biuletynu czy daty publikacji i pozycji), to niemniej jednak powołał się jednocześnie na doręczenie tego wykazu Gminie Ś. A zatem, organ I instancji podniósł, że Gminie Ś. było wiadome, że taki wykaz istnieje i jest w nim wykazany przedmiotowy budynek nr [...] w Z. Także organ odwoławczy – co umknęło uwadze Sądu pierwszej instancji - powołał się na przepisy art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474) oraz sporządzony wykaz zabytków nieruchomych.
Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ podnosi, iż dany obiekt jest wpisany do wykazu zabytków, o jakim mowa w art. 7 powyższej ustawy zmieniającej, to okoliczność tą winien wykazać. A zatem, organ winien załączyć do akt sprawy sporządzony wykaz zabytków, bądź chociażby wypis określonej jego części poświadczony za zgodność z oryginałem - na okoliczność, że określony obiekt znajduje się w tym wykazie. Nie jest bowiem wystarczające wskazanie, że Gmina Ś. taki wykaz otrzymała – nawet jeśli Gmina Ś. temu nie zaprzecza – albowiem sąd administracyjny winien mieć możliwość sprawdzenia tej okoliczności, aby móc dokonać należytej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. To zaś oznacza, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego winien przedstawić Sądowi pierwszej instancji wykaz zabytków, o jakim mowa w art. 7 powyższej noweli bądź wypis określonej części tego wykazu (poświadczony za zgodność z oryginałem) dla potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez organy obu instancji.
Wobec tego, że w aktach administracyjnych nie ma powołanego w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji wykazu zabytków, Sąd pierwszej instancji w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. winien zażądać od organu przedstawienia tego wykazu, aby skontrolować, czy rzeczywiście przedmiotowy budynek nr [...] w Zaborowie jest umieszczony w wykazie zabytków, o jakim mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474), czy też nie jest w nim umieszczony. Z powyższych względów uchylenie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013r. z powołaniem się tylko i wyłącznie na nieistniejącą decyzję z dnia [...] czerwca 2013r. oraz nie rozważenie kwestii noweli z dnia 18 marca 2010r. i jej znaczenia dla tej sprawy powoduje, że zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.
W tym stanie rzeczy w niniejszej sprawie okazały się zasadne także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 8 ust. 3 i art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. w związku z art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.