Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi C. D. – właściciela działki nr [...] w B. – na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy D., zobowiązał wymieniony wyżej organ aby w terminie dwóch miesięcy wydał akt w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie położonym w B. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżący C. D. wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. i jest poza sporem, iż po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania do dnia 1 kwietnia 2005 r., tj. do dnia rozpatrzenia skargi sprawa z wniosku C. D. dotyczącego odprowadzenia wód opadowych na działkę nr [...] w B. nie została załatwiona. Tak więc wobec stwierdzenia zarzucanej skargą bezczynności należało skargę uwzględnić i nałożyć na organ stosowne zobowiązanie.
Odnosząc się do zawartego w piśmie B. M. i T. M. z dnia 25 marca 2005 r. (aktualnych właścicieli działki nr [...] w B.) wniosku o umorzenie postępowania sądowego wobec cofnięcia przez nich skargi na bezczynność a także złożenia wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działce, Sąd wskazał, że z uwagi na treść art. 32 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stroną niniejszego postępowania jest skarżący C. D., i to mimo sprzedania działki nr [...] małżonkom B. i T. M. Dodał też, że w postępowaniu sądowym nie ma zastosowania art. 30 § 4 k.p.a. wobec czego skoro C. D. nie cofnął skargi należało sprawę rozpoznać.
Od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną Burmistrz Gminy i Miasta D. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił kwestionowanemu orzeczeniu:
- 1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, art. 140, 144, 222 § 2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 28 i art. 30 § 4 k.p.a., oraz art. 50 § 1 i art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że skarżący ma interes prawny w skardze na bezczynność organu i jest stroną przedmiotowego postępowania, podczas gdy wyzbycie się przez niego w drodze sprzedaży, przed datą orzekania w sprawie, uprawnień właścicielskich do działki [...] w B. jest równoznaczne z utratą interesu prawnego.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. ponieważ sąd nie dostrzegł, iż zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu administracji, gdzie sąd administracyjny orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny istniejący w chwili orzekania. Ma to istotne znaczenie przy ocenie legitymacji skargowej o której mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że poza przypadkami nieważności postępowania związany jest jej zarzutami. Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez sąd art. 50 § 1 – Prawa o postępowaniu przed sądem polegający na przyjęciu przez sąd iż skarżącemu C. D. w dalszym ciągu przysługiwały uprawnienia strony, mimo iż sprzedając działkę utracił on interes prawny sprowadzający się do szukania ochrony prawnej przed bezczynnością organów.
Odnosząc się do wymienionego wyżej zarzutu należy stwierdzić, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 50 § 1 cyt. ustawy uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Przewidziana w tym przepisie legitymacja skargowa stanowi nową kategorią interesu prawnego w prawie administracyjnym. Istotą tej legitymacji skargowej jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie... s. 122 i 123 a także glosa J. Zimmermanna do postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OZ 340/04, OSP 2005, z. 4, poz. 51 s. 21).
Trafnie jednak podniesiono w skardze kasacyjnej, iż przedmiotem niniejszej sprawy nie jest skarga na akt lub czynność organów administracji, lecz skarga na bezczynność organów administracji w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie.
Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (art. 149 p.p.s.a.). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż charakter niniejszej sprawy i zakres rozstrzygnięcia czynią koniecznym badanie przez sąd czy skarżący zachował legitymacje do uczestniczenia w postępowaniu przed sądem również po jej wniesieniu. Legitymacja ta w postępowaniu ze skargi na bezczynność będzie zależeć od tego czy skarżący jest nadal stroną postępowania administracyjnego. Utrata przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powoduje, że skarżący utracił interes prawny, który uzasadniał wniesienie skargi na bezczynność.
Kodeks postępowania administracyjnego w przeciwieństwie do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 30 § 4 reguluje sprawę następstwa prawnego stron. Stąd też nowi właściciele działki małżonkowie B. i T. M. stali się stronami postępowania administracyjnego w sprawie wszczętej na wniosek C. D., w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie i wstąpili w jego miejsce. Z treści składanych przez nich wniosków i pism (k. 31 i 32 akt sądowych) wynika, iż nie są oni zainteresowani w kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego dotyczyła skarga na bezczynność. W złożonym do Burmistrza Gminy wniosku wnoszą o umorzenie tego postępowania, podkreślając, że C. D. w związku z odsprzedaniem im działki przestał być stroną tego postępowania.
Nie do przyjęcia byłaby więc sytuacja, w której wbrew woli obecnych właścicieli nieruchomości kontynuowane byłoby postępowanie sądowe dotyczące ich interesu prawnego z woli osoby, która tego interesu już nie posiada. Nadto skuteczny wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego sprawia, że postępowanie sądowe, którego celem jest zobowiązanie organu do wydania decyzji merytorycznej, stało się bezprzedmiotowe.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzut skargi kasacyjnej za usprawiedliwiony na podstawie art. 189 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.