Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 marca 2005r., sygn. akt II SA/Wr 2118/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę E. B. i uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2002r., Nr [...], jak również decyzję ją poprzedzającą.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia 24 kwietnia 2002 r., Nr [...] Prezydent W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę budynku usługowo-handlowego z salą sprzedaży, częścią biurową, socjalną i magazynową o wysokości dwóch kondygnacji wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną przy ul. J. we W. Odmawiając wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 29 sierpnia 2001 r., Nr [...] o pozwoleniu na budowę, Prezydent W. podniósł, że wnioskodawcy są właścicielami działek położonych na przeciwległych stronach ulic, do których przylega nieruchomość objęta inwestycją, nie są natomiast właścicielami działek przylegających do tej nieruchomości, a zatem ich interes prawny nie został naruszony pozwoleniem na realizowanie opisanego wcześniej obiektu, co w konsekwencji wyklucza możliwość uznania ich za stronę postępowania administracyjnego, dotyczącego tej budowy.
Wojewoda Dolnośląski utrzymał powyższą decyzję w mocy wyjaśniając, że teren inwestycji nie graniczy bezpośrednio z działkami odwołujących, a pomiędzy granicami tych działek znajdują się działki należące do Gminy W. oraz do Zarządu Dróg i Komunikacji, a wobec tego wnioskodawcy nie mogli być uznani za stronę tego postępowaniu w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zauważył, że decyzja o odmowie wznowienia postępowania może zostać wydana przez właściwy organ w sytuacji, gdy ma do czynienia z niedopuszczalnością wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych albo ze względu na uchybienie terminu do złożenia wniosku w tej sprawie. Nie może natomiast przyjąć za podstawę takiego orzeczenia negatywnego wyniku ustaleń co do przyczyny wznowienia wskazanej we wniosku, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej wynika jednoznacznie, że organy orzekające w sprawie dokonały oceny w zakresie, jaki jest zastrzeżony dla wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, a zatem wskazanej w art. 151 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podniósł także, że w postępowaniu wznowieniowym obowiązuje subiektywna koncepcja legitymacji procesowej strony, a zatem zasadność zarzutu naruszenia prawa strony należy oceniać wyłącznie w postępowaniu wznowieniowym, a nie w ramach kompetencji ograniczonej do badania dopuszczalności wznowienia postępowania.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli uczestnicy postępowania – Ł. i M. F. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to przepisów art. 28, art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne przyjęcie, że osoby które nie mogły być uznane za posiadające status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, są uprawnione do złożenia wniosku o wznowienie tego postępowania i nie można im odmówić wszczęcia tego postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że gdy żądanie wznowienia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną albo, gdy złoży je strona nieposiadająca zdolności do czynności prawnych, to zachodzi niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych. Jeżeli zatem organ ustali, iż postępowanie którego wznowienia osoba taka żąda, to powinien wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania.
Pismem z dnia 7 lipca 2005 r. Wojewoda Dolnośląski złożył odpowiedź na skargę kasacyjna wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, podnosząc iż skarżący nie wykazali naruszenia interesu prawnego, przez co nie zostali uznani za stronę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut sprowadza się do naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28, 149 § 3 i 145 § 1 pkt 4 – Kodeksu postępowania administracyjnego polegającą na przyjęciu przez sąd, że osoby, które mogłyby być uznane za posiadające status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę są uprawnione do złożenia wniosku o wznowienie tego postępowania i nie można im odmówić wszczęcia tego postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.
W związku z tak sformułowanym zarzutem przypomnieć należy, że postępowanie kasacyjne polega na badaniu podstaw kasacyjnych, którymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany (art. 183 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach wymienionych w art. 174 cyt. ustawy; naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić w tym miejscu należy, że dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola kasacyjna obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego przez sąd. Badanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stosowania prawa przez organy może mieć charakter pośredni w sytuacji, gdy skarżący w ramach podstawy kasacyjnej zarzuci sądowi naruszenie stosownego przepisu postępowania, które to naruszenie doprowadziło do wydania wadliwego orzeczenia.
Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie były przez sąd stosowane. Uchylając zaskarżone decyzje sąd uznał jedynie, iż zostały one niewłaściwie zastosowane przez organy, w szczególności art. 149 § 3 kpa stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Stąd też zarzuty skargi kasacyjnej winny zmierzać do wykazania jakie błędy w graniach określonych w cyt. wyżej art. 174 P.p.s.a. popełnił sąd. Tego rodzaju zarzutów skarga kasacyjna nie zawiera. Już z tej przyczyny nie zasługiwała ona na uwzględnienie.
Niezależnie od tego podnieść należy, że niniejsza sprawa dotyczy odmowy wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 K.p.a). Istota niniejszej sprawy sprowadza się więc do tego czy w okolicznościach niniejszej sprawy istniała podstawa do wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a.
Uchylając zaskarżone decyzje sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w tym zakresie przez organy. Uznał bowiem, że brak było podstaw do przyjęcia, iż wznowienie postępowania było niedopuszczalne. Wyrażony przez sąd pogląd należy uznać za trafny.
Wystąpienie przez określony podmiot z żądaniem wznowienia postępowania powoduje konieczność zbadania przez organ czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę wznowienia postępowania. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia jest między innymi możliwe wówczas gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a.
W niniejszej sprawie podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie. Nie wystąpiły też inne negatywne przesłanki przedmiotowe i podmiotowe uzasadniające wydanie decyzji na podstawie art. 149 § 3 K.p.a.
Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem sądu, że legitymacje do złożenia podania o wznowienie postępowania ocenia się według kryteriów określonych w art. 28 K.p.a. Stanowi on, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W podaniu o wznowienie postępowania E. B. podniosła, że została pozbawiona udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę budynku usługowo-handlowego z infrastrukturą techniczną w którym winna brać, jej zdaniem, udział jako strona postępowania. Skoro więc twierdzi ona, że wydana w postępowaniu zwykłym decyzja dotyczy jej interesu prawnego to niezależnie od tego czy brała ona w nim udział jest ona legitymowana do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, s. 596). Trafnie zatem sąd przyjął, iż brak było podstaw do wydania w tych warunkach decyzji na podstawie art. 149 § 3 kpa.
Natomiast weryfikacja twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie postępowania, powołujących się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. może stosownie do treści art. 149 § 2 K.p.a. nastąpić w toku postępowania rozpoznawczego czyli po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.