Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 358/13 oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) z dnia [...] września 2012 r., znak: [...], odmawiającej zmiany ostatecznej decyzji DWINB z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pismem z dnia 29 maja 2012 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. do usunięcia braków podania z dnia 14 kwietnia 2012 r., M. K. wniósł o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji DWINB z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] października 2009 r., Nr [...], którą nakazano M. K. rozbiórkę garażu o wymiarach: dł. 6,02 m, szer. 4,51 m, wys. 3,95, murowanego, krytego dachówką, usytuowanego w północno-zachodniej części działki nr [...], obręb [...] we W. przy ul. [...].
GINB powołał się na treść art. 155 k.p.a. oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące stosowania tego przepisu. Podkreślił, że celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już wcześniej decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych. GINB uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisem art. 155 k.p.a., dokonał oceny przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz wskazał, jakimi kryteriami kierował się odmawiając przychylenia się do wniosku.
Skargę od powyższej decyzji złożył M. K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę omówił tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych określony w art. 155 k.p.a i wskazał, że z uwagi na charakter decyzji o nakazie rozbiórki nie może być ona wzruszana w tym trybie.
Sąd stwierdził ponadto, że w trakcie postępowania zachowano regułę określoną w art. 8 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wezwał bowiem skarżącego w obszernym piśmie z dnia 7 maja 2012 r. do sprecyzowania jego wniosku, na które skarżący jednoznacznie odpowiedział pismem z dnia 29 maja 2012 r. W piśmie tym wskazał, że "wnioskuje o wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany w trybie art. 155 k.p.a."
Wobec tego Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. K., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9, 8, 6 oraz 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 63 k.p.a. i 145 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo jej wydania z naruszeniem prawa, polegającym na tym, iż ustalając podstawę żądania strony w przedmiotowej sprawie organ administracji zaniechał ustalenia rzeczywistej woli skarżącego, a nadto w ogóle nie odniósł się do wskazanej przez niego expressis verbis w piśmie z dnia 29 maja 2012 r. podstawy żądania w postaci art. 145 § 1 k.p.a.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że nie zostały one opłacone nawet w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Należy podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie, że organy zaniechały dokładnego wyjaśnienia treści żądania zawartego w piśmie z dnia 14 kwietnia 2012 r. Wprawdzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. pismem z dnia 7 maja 2012 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania, jednakże wezwanie to, jak i postępowanie organów rozpatrujących sprawę, nie może być uznane za spełniające wymogi nałożone na organy administracji publicznej przez art. 7, 9 i 8 k.p.a.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W wystosowanym do skarżącego wezwaniu do sprecyzowania żądania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wymienił m.in. nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, wskazując, że wybierając któryś z tych trybów, skarżący jest zobowiązany do podania przesłanki uzasadniającej uruchomienie danego postępowania, wynikającej bezpośrednio z art. 156 § 1 lub art. 145 § 1 k.p.a. Tymczasem prawidłowo sformułowane wezwanie powinno wskazywać, czym każdy z podanych trybów nadzwyczajnych się charakteryzuje, w szczególności organ winien przystępnie i precyzyjnie opisać stronie, jakie przesłanki uzasadniają wszczęcie każdego z wymienionych postępowań nadzwyczajnych.
Takie działanie organu stanowiłoby wypełnienie normy zawartej w art. 8 k.p.a. nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W odpowiedzi na tak sformułowane wezwanie skarżący w piśmie z dnia 29 maja 2012 r. powołał w istocie przepisy regulujące wszystkie nadzwyczajne tryby postępowania wymienione w wezwaniu. Mianowicie wskazał, że "wnioskuje o wszczęcie postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany w trybie art. 155 k.p.a.", jednocześnie podnosząc, że "zgodnie z art. 156 § 1 i art. 145 § 1 k.p.a. uważa, że jest bardzo pokrzywdzony (...) decyzją PINB". W tej sytuacji brak było wystarczających podstaw do uznania, że wolą skarżącego było wszczęcie postępowania w trybie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Wobec zaistniałych wątpliwości co do treści żądania, organ I instancji winien był wystosować do skarżącego kolejne wezwanie do sprecyzowania treści żądania, zgodnie ze wskazanymi wyżej wymogami k.p.a.
Należy także zauważyć, że wymienienie w wezwaniu trybu określonego w art. 155 k.p.a., jako jednego z możliwych trybów, w jakim może być rozpoznane żądanie skarżącego w zasadzie mogło wprowadzić skarżącego w błąd co do skuteczności wyboru przez niego tego trybu jako potencjalnie mogącego doprowadzić do wzruszenia decyzji o nakazie rozbiórki. Wskazując w treści wezwania ten tryb postępowania, organ powinien poinformować skarżącego, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego i przyjętego w jego wyniku sposobu procedowania organów administracji, nie może on doprowadzić do wzruszenia decyzji o nakazie rozbiórki.
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że nieprawidłowo Sąd I instancji zaakceptował postępowanie organów, które nie ustalając prawidłowo żądania skarżącego przeprowadziły postępowanie w trybie art. 155 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie wziąć pod uwagę powyższe uwagi i prawidłowo wezwać skarżącego do określenia treści żądania zawartego w piśmie z dnia 14 kwietnia 2012 r.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
NSA nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
- - ---------------------- 4